Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §11.7.20.pr-11.7.20.2

持参金返還合意と妻の債務超過時の葬儀費用

1824 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

持参金返還契約や死亡時の特約がある場合における夫の葬儀費用負担の範囲、および妻が死亡し遺産が債務超過の場合に持参金から葬儀費用を賄うべきとする法解釈について論じている。

[IDEM libro uicensimo quinto ad edictum. ] §11.7.20.prNeratius quaerit, si is, qui dotem dederat pro muliere, stipulatus est duas partes dotis reddi, tertiam apud maritum remanere, pactus sit, ne quid maritus in funus conferret, an funeraria maritus teneatur.
[同じ著者(ウルピアヌス)、『告示註釈』第25巻] ネラティウスは、もし女性のために持参金を与えていた者が、持参金の3分の2が返還され、3分の1が夫のもとに留まることを約定し、夫が葬儀に何も分担しないことを合意していた場合、夫が葬儀費用請求訴訟によって責任を問われるか否かを問うている。
et ait, si quidem ipse stipulator mulierem funerauit, locum esse pacto et inutilem ei funerariam fore: si uero alius funerauit, posse eum maritum conuenire, quia pacto hoc publicum ius infringi non possit.
そして彼は言う。 もしその約定者自身が女性を葬ったのであれば、合意が適用される余地があり、彼にとって葬儀費用請求訴訟は無効となる。 しかし、もし他の者が葬ったのであれば、その者は夫を提訴することができる。 なぜなら、合意によってこの公法が侵害されることはあり得ないからである。
quid tamen si quis dotem hac lege dederit pro muliere, ut ad ipsum rediret, si in matrimonio mortua esset, aut quoquo modo soluto matrimonio? numquid hic in funus non conferat? sed cum dos morte mulieris ad eum peruenerit, potest dici conferre eum.
しかしながら、もしある者が、女性のために、婚姻中に彼女が死亡した場合、または婚姻がいかなる方法で解消された場合にも、持参金が自分自身に戻るという条件で持参金を与えていた場合はどうなるであろうか。 この場合、彼は葬儀に分担しなくてよいのだろうか。 しかし、女性の死亡によって持参金が彼のもとに至ったのであるから、彼は分担すべきであると言い得る。
§11.7.20.1Si maritus lucratur dotem, conuenietur funeraria, pater autem non.
もし夫が持参金を獲得するならば、夫が葬儀費用請求訴訟を提起され、父親は提起されない。
sed in hunc casum puto, si dos, quia permodica fuit, in funus non sufficit, in superfluum in patrem debere actionem dari.
しかし、この場合において、もし持参金が、極めて少額であったために葬儀に十分でないならば、不足分については父親に対して訴訟が与えられるべきであると私は考える。
§11.7.20.2Cum mater familias decedit nec est eius soluendo hereditas, funerari eam ex dote tantum oportet.
一家の母が死亡し、彼女の遺産に支払能力がない場合、彼女は持参金のみから葬られるべきである。
et ita Celsus scribit.
ケルススもそのように書いている。

語釈・文法注

  1. §11.7.20.prfuneraria — 名詞 actione(訴訟)が省略された形。前文の funeraria は奪格で teneatur の手段を表し、「葬儀費用請求訴訟によって責任を問われる」を意味する。後文の funerariam は対格で 不定詞 fore(futuram esse)の主語(actionem funerariam)であり、「葬儀費用請求訴訟が(彼にとって)無効となる」という意味になる。
  2. §11.7.20.2soluendo — 動詞 soluere(支払う)のゲルンディウムの与格。esse soluendo(あるいは soluendo esse)の表現で「支払能力がある」「資産が債務を弁済するに十分である」という法学上の慣用語。ここでは否定の nec を伴って「支払能力がない(債務超過である)」を意味する。eius は女性の属格で hereditas(遺産)にかかる。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §11.7.20.pr-11.7.20.2. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:11.7.20.pr-11.7.20.2

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。