[ULPIANUS libro uicensimo quinto ad edictum. ] §11.7.14.prEt si quis impediat eum qui emit, quo minus ei res tradantur, praetorem interuenire oportere tuerique huiusmodi factum si quid impediat quo minus ei res uenditae tradantur.
[ウルピアーヌス、告示註釈第二十五巻] また、買い手が物の引き渡しを受けるのを誰かが妨げる場合、売却された物が買い手に引き渡されるのを妨げるものがあるならば、政務官が介入してこのような行為を保護すべきである。
§11.7.14.1Si colonus uel inquilinus sit is qui mortuus est nec sit unde funeretur, ex inuectis illatis eum funerandum Pomponius scribit et si quid superfluum remanserit, hoc pro debita pensione teneri.
死亡した者が小作人または借家人であり、その埋葬のための財源がない場合、その者が持ち込んだ物および搬入した物から埋葬が行われるべきだとポンポニウスは書いており、もし何らかの剰余が残れば、これが未払賃料のために留保される。
sed et si res legatae sint a testatore de cuius funere agitur nec sit unde funeretur, ad eas quoque manus mittere oportet: satius est enim de suo testatorem funerari, quam aliquos legata consequi.
しかし、その葬儀が問題となっている遺言者によって遺贈がなされており、かつ埋葬のための財源がない場合であっても、それらの遺贈物に対しても手を下すべきである。 遺言者が自己の財産から埋葬される方が、他の人々が遺贈を受け取るよりも、より好ましいからである。
sed si adita fuerit postea hereditas, res emptori auferenda non est, quia bonae fidei possessor est et dominium habet, qui auctore iudice comparauit.
しかし、後に相続が承認された場合、物は買い手から奪われるべきではない。 なぜなら、裁判官の権能のもとで購入した者は、善意の占有者であり、所有権を有しているからである。
legatarium tamen legato carere non oportet, si potest indemnis ab herede praestari: quod si non potest, melius est legatarium non lucrari, quam emptorem damno adfici.
しかし、もし相続人から損害を補償されうるならば、受遺者が遺贈を失うべきではない。 しかし、それが不可能な場合は、買い手が損失を被るよりも、受遺者が利益を得られない方がより良い。
§11.7.14.2Si cui funeris sui curam testator mandauerit et ille accepta pecunia funus non duxerit, de dolo actionem in eum dandam Mela scripsit: credo tamen et extra ordinem eum a praetore compellendum funus ducere.
遺言者が誰かに自身の葬儀の差配を委託し、その者が金銭を受け取ったにもかかわらず葬儀を行わなかった場合、その者に対して悪意の訴えが与えられるべきだとメラは書いている。 しかし私は、政務官によって非常手続により、彼に葬儀を執り行うよう強制すべきであると考える。
§11.7.14.3Funeris causa sumptus factus uidetur is demum, qui ideo fuit ut funus ducatur, sine quo funus duci non possit, ut puta si quid impensum est in elationem mortui: sed et si quid in locum fuerit erogatum, in quem mortuus inferretur, funeris causa uideri impensum Labeo scribit, quia necessario locus paratur, in quo corpus conditur.
葬儀のためになされた費用とみなされるのは、専ら、葬儀を執り行う目的でなされたもの、それなしには葬儀を執り行うことができないものだけである。 例えば、死者の搬出のために支出されたものなどである。 しかし、死者が安置されるべき場所のために支出されたものも、葬儀のために支出されたとみなされるべきだとラベオーは書いている。 なぜなら、遺体が安置されるべき場所は必然的に準備されるからである。
§11.7.14.4Impensa peregre mortui quae facta est ut corpus perferretur, funeris est, licet nondum homo funeretur: idemque et si quid ad corpus custodiendum uel etiam commendandum factum sit, uel si quid in marmor uel uestem collocandam.
遺体を搬送するために、他郷で死亡した者に関してなされた費用は、たとえその人がまだ埋葬されていなくても、葬儀の費用である。 遺体を守るため、あるいは安置するために何かがなされた場合、あるいは大理石や衣類を配置するためになされた場合も同様である。
§11.7.14.5Non autem oportet ornamenta cum corporibus condi, nec quid aliud huiusmodi, quod homines simpliciores faciunt.
しかし、装飾品を遺体とともに埋めるべきではなく、その他これに類する、極めて素朴な人々が行うようなことをすべきではない。
§11.7.14.6Haec actio quae funeraria dicitur ex bono et aequo oritur: continet autem funeris causa tantum impensam, non etiam ceterorum sumptuum.
葬儀訴えと呼ばれるこの訴えは、善と衡平から生じる。 そして、これには葬儀のために要した費用のみが含まれ、その他の支出は含まれない。
aequum autem accipitur ex dignitate eius qui funeratus est, ex causa, ex tempore et ex bona fide, ut neque plus imputetur sumptus nomine quam factum est neque tantum quantum factum est, si immodice factum est: deberet enim haberi ratio facultatium eius, in quem factum est, et ipsius rei, quae ultra modum sine causa consumitur.
ところで、衡平とは、埋葬された者の身分、原因、時期、および善意から理解される。 したがって、費用という名目で、実際になされた額を超えて請求されることがないように、また、過度になされた場合には、実際になされたのと同額が請求されることもないようにされる。 なぜなら、費用がそのために支出された者の財力、および、理由なく過度にと費消された物事自体が考慮に入れられるべきだからである。
quid ergo si ex uoluntate testatoris impensum est? sciendum est nec uoluntatem sequendam, si res egrediatur iustam sumptus rationem, pro modo autem facultatium sumptum fieri.
では、遺言者の意思に基づいて支出された場合はどうなるか? 支出が適切な費用の基準を超えるならば、遺言者の意思といえども従うべきではなく、財力の程度に応じて費用が支出されるべきであることを知らねばならない。
§11.7.14.7Sed interdum is, qui sumptum in funus fecit, sumptum non recipit, si pietatis gratia fecit, non hoc animo quasi recepturus sumptum quem fecit: et ita imperator noster rescripsit.
しかし、時として、葬儀の費用を支出した者が、敬愛の念から支出し、自身が支出した費用を回収するつもりのない意図で支出した場合には、費用を回収できない。 そして、我々の皇帝もそのように勅答された。
igitur aestimandum erit arbitro et perpendendum, quo animo sumptus factus sit, utrum negotium quis uel defuncti uel heredis gerit uel ipsius humanitatis, an uero misericordiae uel pietati tribuens uel affectioni.
したがって、査定人は、どのような意図で費用が支出されたのか、すなわち、死者もしくは相続人の事務を処理したのか、あるいは人間愛そのものによるものか、それとも、慈悲、敬愛、もしくは情愛に帰してなされたものかを、評価し熟慮しなければならない。
potest tamen distingui et misericordiae modus, ut in hoc fuerit misericors uel pius qui funerauit, ut eum sepeliret, ne insepultus iaceret, non etiam ut suo sumptu fecerit: quod si iudici liqueat, non debet eum qui conuenitur absoluere: quis enim sine pietatis intentione alienum cadauer funerat? oportebit igitur testari, quem quo animo funerat, ne postea patiatur quaestionem.
しかし、慈悲のあり方をも区別することは可能である。 すなわち、埋葬した者が、死者が埋葬されずに放置されないように彼を埋葬するという点において慈悲深く、あるいは敬愛に満ちていたのであって、自己の費用負担でそれを行うという意図までは持っていなかった、というようにである。 もしこのことが裁判官にとって明白であるならば、裁判官は被告を免責すべきではない。 なぜなら、敬愛の意図を持たずに他人の遺体を埋葬する者がいるだろうか。 したがって、後に紛争を被ることがないように、誰がどのような意図で埋葬を行うのかを表明しておく必要がある。