[ULPIANUS libro uicensimo tertio ad edictum.
[ウルピアーヌス、告示注解第23巻。
]
] 政務官は言う。
§11.5.1.prPraetor ait: 'Si quis eum, apud quem alea lusum esse dicetur, uerberauerit damnumue ei dederit siue quid eo tempore dolo eius subtractum est, iudicium non dabo.
「もし誰かが、その者の家で賭博が行われたと言われる者を殴打し、あるいは彼に損害を与え、もしくはその際に彼の悪意によって何かが盗まれたならば、私は訴訟を与えない。
in eum, qui aleae ludendae causa uim intulerit, uti quaeque res erit, animaduertam.
賭博をさせる目的で暴力を振るった者に対しては、事態の如何に応じて、私は処罰する。
' Si rapinas fecerint inter se collusores, ui bonorum raptorum non denegabitur actio: susceptorem enim dumtaxat prohibuit uindicari, non et collusores, quamuis et hi indigni uideantur.
」もし賭博の同伴者たちが互いの間で強奪を行ったならば、強奪物の訴えは拒絶されないであろう。 なぜなら、政務官は提供者が救済されることのみを禁じたのであり、同伴者たちをも禁じたのではないからである。 彼らもまたそれに値しないと思われるが。
§11.5.1.1Item notandum, quod susceptorem uerberatum quidem et damnum passum ubicumque et quandocumque non uindicat: uerum furtum factum domi et eo tempore quo alea ludebatur, licet lusor non fuerit qui quid eortum fecerit, impune fit.
同様に、政務官は、殴打され損害を被った提供者を、いかなる場所であれ、いかなる時であれ、救済しないということが留意されるべきである。 しかし、賭博が行われていた時にその家でなされた窃盗は、これらを行った者が賭博者でなかったとしても、不処罰となる。
domum autem pro habitatione et domicilio nos accipere debere certum est.
なお、「家」とは、居住地および住所と解すべきであることは確実である。
§11.5.1.2Quod autem praetor negat se furti actionem daturum, uideamus utrum ad poenalem actionem solam pertineat an et si ad exhibendum uelit agere uel uindicare uel condicere.
ところで、政務官が窃盗の訴えを与えないと言っていることについて、これが刑罰的な訴えにのみ関わるのか、あるいは提示を求めて争うことや、所有権返還を請求すること、もしくは返還請求を提起することをも含むのかを見てみよう。
et est relatum apud Pomponium solummodo poenalem actionem denegatam, quod non puto uerum: praetor enim simpliciter ait 'si quid subtractum erit, iudicium non dabo.
そして、ポンポニウスの説では、刑罰的な訴えのみが拒絶されると伝えられているが、私はそれが正しいとは思わない。 なぜなら、政務官は単純に「何かが盗まれたならば、私は訴訟を与えない」と言っているからである。
''In eum', inquit, 'qui aleae ludendae causa uim intulerit, uti quaeque res erit, animaduertam.
「賭博をさせる目的で暴力を振るった者に対しては、事態の如何に応じて、私は処罰する」と彼は言う。
' haec clausula pertinet ad animaduersionem eius qui conpulit ludere, ut aut multa multetur aut in lautumias uel in uincula publica ducatur:
この条項は、賭博を強制した者に対する処罰に関わるものであり、彼が罰金を科されるか、あるいは石切場もしくは公衆の監獄に送られるようにするためである。