[ULPIANUS libro nono decimo ad edictum.
[ウルピアーヌス、『告示註釈』第19巻。
] §10.3.6.prSi quis putans sibi cum Titio fundum communem esse fructus perceperit uel sumptum fecerit, cum esset cum alio communis, agi poterit utili communi diuidundo iudicio.
] もし誰かが、ティティウスと土地を共有していると誤信して、収穫を収受し、または費用を支出したものの、実際には他の者との共有であった場合、準用の共有物分割訴訟をもって訴えを起こすことができる。
§10.3.6.1Quare et si fundum Titius alienauerit, licet hic communi diuidundo iudicio locus non sit, quia a communione discessum est, utili tamen locum futurum, quod datur de praestationibus, quotiens communis esse desiit.
それゆえ、もしティティウスがその土地を譲渡した場合、もはや共有関係が終了しているために、本来の共有物分割訴訟が適用される余地はないとしても、共有関係が終了した場合にはいつでも給付に関して与えられる準用の訴訟が認められることになる。
§10.3.6.2Siue autem locando fundum communem siue colendo de fundo communi quid socius consecutus sit, communi diuidundo iudicio tenebitur, et si quidem communi nomine id fecit, neque lucrum neque damnum sentire eum oportet, si uero non communi nomine, sed ut lucretur solus, magis esse oportet, ut damnum ad ipsum respiciat.
また、共有地を賃貸することによってであれ、自ら耕作することによってであれ、共有者が共有地から何らかの利益を得た場合、その者は共有物分割訴訟による義務を負う。 そして、もし彼がそれを共有の名義で行ったのであれば、彼は利得も損失も被るべきではない。 しかし、もし共有の名義ではなく、独占して利益を得るためであったなら、損失は彼自身に帰属すべきであるとする方が妥当である。
hoc autem ideo praestat communi diuidundo iudicio, quia uidetur partem suam non potuisse expedite locare.
ところで、共有物分割訴訟においてこのことが保障されるのは、彼が自己の持分を円滑に賃貸することができなかったと見なされるからである。
ceterum non alias communi diuidundo iudicio locus erit, ut et Papinianus scribit, nisi id demum gessit, sine quo partem suam recte administrare non potuit: alioquin si potuit, habet negotiorum gestorum actionem eaque tenetur.
しかし、パピニアヌスも書いているように、自己の持分を適切に管理するために不可欠な行為を行ったのでない限り、共有物分割訴訟が適用されることはない。 そうでなく、もしできたのであれば、事務管理訴訟を有し、またそれによって義務を負う。
§10.3.6.3Si quid post acceptum communi diuidundo iudicium fuerit impensum, Nerua recte existimat etiam hoc uenire.
共有物分割訴訟の受理の後に何らかの費用が支出された場合、ネルウァは、これもまた訴訟の対象に入ると正しく判断している。
§10.3.6.4Sed et partum uenire Sabinus et Atilicinus responderunt.
また、産んだ子も対象に入ると、サビヌスとアティリキヌスは回答した。
§10.3.6.5Sed et accessionem et decessionem hoc iudicium accipere idem existimauerunt.
また、同じ法学者たちは、この訴訟が拡張と減少も受け入れると判断した。
§10.3.6.6Si quis in communem locum mortuum intulerit, an religiosum fecerit uidendum.
もし誰かが共有地に死体を埋葬した場合、その場所を神聖な場所にしたかどうかが問題となる。
et sane ius quidem inferendi in sepulchrum unicuique in solidum competit, locum autem purum alter non potest facere religiosum.
実際、墓に埋葬する権利は各人に不可分に帰属するが、他方の者は、世俗の場所を神聖な場所にすることはできない。
Trebatius autem et Labeo quamquam putant non esse locum religiosum factum, tamen putant in factum agendum.
しかし、トレバティウスとラベオは、その場所が神聖な場所にはならなかったと考えつつも、事実に基づく訴訟を提起すべきであると考えている。
§10.3.6.7Si damni infecti in solidum pro aedibus caueris, Labeo ait communi diuidundo iudicium tibi non esse, cum necesse tibi non fuerit in solidum cauere, sed sufficere pro parte tua: quae sententia uera est.
もしあなたが建物に関して生ずるおそれのある損害の担保を全体について提供した場合、ラベオは、あなたには共有物分割訴訟が認められないと言う。 なぜなら、あなたが全体について担保を提供する義務はなく、自己の持分について提供すれば足りたからである。 この見解は正しい。
§10.3.6.8Si fundus communis nobis sit, sed pignori datus a me, uenit quidem in communi diuidundo iudicio, sed ius pignoris creditori manebit, etiamsi adiudicatus fuerit: nam et si pars socio tradita fuisset, integrum maneret.
もし土地が我々の共有であり、かつ私がそれを質に入れた場合、それは共有物分割訴訟の対象にはなるが、たとえ割り当てられたとしても、債権者の質権は存続する。 なぜなら、持分が共有者に引き渡された場合でも、質権は完全に存続するからである。
arbitrum autem communi diuidundo hoc minoris partem aestimare debere, quod ex pacto uendere eam rem creditor potest, Iulianus ait.
しかし、共有物分割訴訟の審判官は、債権者が合意に基づいてその物を売却できるという理由から、この持分の評価を低く見積もるべきである、とジュリアヌスは言っている。
§10.3.6.9Idem Iulianus scribit, si is, cum quo seruum communem habebam, partem suam mihi pignori dederit et communi diuidundo agere coeperit, pigneraticia exceptione eum summoueri debere: sed si exceptione usus non fuero, officium iudicis erit, ut, cum debitori totum hominem adiudicauerit, partis aestimatione eum condemnet, manere enim integrum ius pignoris: quod si adiudicauerit iudex mihi, tanti dumtaxat me condemnet, quanto pluris pignus sit quam pecunia credita, et debitorem a me iubeat liberari.
同じくジュリアヌスは次のように書いている。 もし私が奴隷を共有している者が、その持分を私に質入れし、その上で共有物分割訴訟を提起し始めた場合、彼は質権の抗弁によって退けられるべきである。 しかし、もし私がその抗弁を用いなかった場合、裁判官の職務としては、債務者に人間全体を割り当てるときには、持分の評価額に基づいて彼に支払いを命じるべきである。 なぜなら、質権は完全に存続するからである。 これに対して、もし裁判官が私に割り当てた場合には、質物の価値が被担保債権額を上回る分についてのみ私に支払いを命じ、債務者が私に対する債務から免除されるよう命じるべきである。
§10.3.6.10Officio iudicis etiam talis adiudicatio fieri potest, ut alteri fundum, alteri usum fructum adiudicet.
裁判官の職務により、一方に土地を、他方にその用益権を割り当てるような判決も可能である。
§10.3.6.11Cetera eadem sunt, quae in familiae erciscundae iudicio tractauimus.
その他の事項は、遺産分割訴訟において我々が論じたことと同様である。
§10.3.6.12Urseius ait, cum in communi aedificio uicinus nuntiauit ne quid operis fieret, si unus ex sociis ex hac causa damnatus fuisset posse eam poenam a socio pro parte seruare: Iulianus autem recte notat ita demum hoc uerum esse, si interfuit aedium hoc fieri.
ウルセイウスは言う。 共有の建物において、隣人が工事を差し止める警告を行った場合、もし共有者の一人がこの原因によって支払いを命じられたなら、彼はその罰金を他の共有者から持分に応じて回収することができる。 しかし、ジュリアヌスは、これが真実となるのは、その工事が行われることが建物にとって利益であった場合に限られる、と正しく注釈している。