[PAULUS libro sexto ad Sabinum.
[パウルス、サビヌス註釈書第6巻。
] §10.3.19.prArbor quae in confinio nata est, item lapis qui per utrumque fundum extenditur, quamdiu cohaeret fundo, e regione cuiusque finium utriusque sunt nec in communi diuidundo iudicium ueniunt: sed cum aut lapis exemptus aut arbor eruta uel succisa est, communis pro indiuiso fiet et ueniet in communi diuidundo iudicium: nam quod erat finitis partibus, rursus confunditur.
] 境界に生えた樹木、同様に両方の土地にまたがって存在する石は、土地と結合している限り、それぞれの境界の方向に応じて双方のものであり、共有物分割訴訟の対象とはならない。 しかし、石が取り除かれるか、あるいは樹木が根こそぎにされるか伐採されたときは、不分割の共有となり、共有物分割訴訟の対象となる。 なぜなら、確定した部分にあったものが、再び混和するからである。
qua re duabus massis duorum dominorum conflatis tota massa communis est, etiamsi aliquid ex prima specie separatum maneat: ita arbor et lapis separatus a fundo confundit ius dominii.
そのため、二人の所有者の二つの塊が熔解して一体化した場合、最初の形態から何らかのものが分離されたままであっても、塊全体が共有となる。 これと同様に、土地から分離された樹木や石は、所有権の法を混和させる。
§10.3.19.1De uestibulo communi binarum aedium arbiter communi diuidundo inuito utrolibet dari non debet, quia qui de uestibulo liceri cogatur, necesse habeat interdum totarum aedium pretium facere, si alias aditum non habeat.
二つの建物の共同の玄関口について、共有物分割の仲裁人は、いずれか一方の反対がある場合には、これを与えてはならない。 なぜなら、玄関口について競売を強いられる者は、他に立入手段がない場合には、時には建物全体の価格を提示せざるを得なくなるからである。
§10.3.19.2Si per eundem locum uia nobis debeatur et in eam impensa facta sit, durius ait Pomponius communi diuidundo uel pro socio agi posse: quae enim communio iuris separatim intellegi potest? sed negotiorum gestorum agendum.
もし同じ場所を通る通行権が我々に認められており、これに費用が支出された場合、ポンポニウスは、共有物分割または同僚訴訟によって訴えを提起できると主張するが、これは厳しすぎる。 なぜなら、いかなる権利の共有が、別個に理解され得るというのか。 むしろ、事務管理によって訴えが提起されるべきである。
§10.3.19.3Iudex communi diuidundo, item familiae erciscundae de seruo qui in fuga est iubere debet liceri eos inter quos iudex est et tunc eum adiudicare, penes quem licitatio remansit: nec erit periculum, ne ex senatus consulto poena legis Fabiae committatur.
共有物分割の裁判官、同様に遺産分割の裁判官は、逃亡中の奴隷について、訴訟当事者たちに競売を命じ、その上で、最高価格で落札した者にこれを帰属させなければならない。 そして、元老院決議に基づき、ファビウス法の罰に問われる危険はない。
§10.3.19.4Aquarum iter in iudicium communi diuidundo non uenire Labeo ait: nam aut ipsius fundi est et ideo in iudicium non uenit, aut separatum a fundo, diuisum tamen aut mensura aut temporibus.
水路は共有物分割訴訟の対象にはならないとラベオーは言う。 なぜなら、それは土地自体に属しており、それゆえ訴訟の対象にならないか、あるいは土地から分離されているとしても、量または時間によって分割されているからである。
sed possunt iura interdum et separata a fundo esse et nec mensura nec temporibus diuisa, ueluti cum is cuius fuerunt plures heredes reliquit: quod cum accidit, consentaneum est et ea in arbitrio familiae erciscundae uenire, nec uidere inquit Pomponius, quare minus in communi diuidundo quam familiae erciscundae iudicium ueniant.
しかし、それらの権利は、時には土地から分離されていながら、量によっても時間によっても分割されていないこともあり得る。 例えば、それを所有していた者が複数の相続人を残して死亡した場合などである。 これが発生した場合、それらが遺産分割の判断の対象になることは妥当であり、また、なぜそれが遺産分割訴訟よりも共有物分割訴訟の対象になりにくいのかが分からない、とポンポニウスは言う。
igitur in huiusmodi speciebus etiam in communi diuidundo iudicio uenit, ut praefata iura aut mensura aut temporibus diuidantur.
したがって、このような事例においては、共有物分割訴訟においても対象となり、前述の権利が量または時間によって分割されることになる。