Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §10.2.16.pr-10.2.16.6

使用収益権の分割裁定と相続人の過失責任

1653 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ウルピアーヌスは、使用収益権の共有関係の解消における裁判官の職務、土地と使用収益権の個別割付、および相続人の故意・過失による損害発生時の共同財産分割訴訟の適用範囲と他訴訟との競合について論じている。

[ULPIANUS libro nono decimo ad edictum. ] §10.2.16.prEt puto officio iudicis contineri, ut, si uolent heredes a communione usus fructus discedere, morem eis gerat cautionibus interpositis.
[ウルピアーヌス、告示注解第十九巻]\n\nそして私は、もし相続人たちが使用収益権の共有から離脱することを望むなら、保証を提供した上で彼らの意向に従うことが、裁判官の職務に含まれると考える。
§10.2.16.1Iulianus ait, si alii fundum, alii usum fructum fundi iudex adiudicauerit, non communicari usum fructum.
\n\nユリアーヌスは、もし裁判官がある人には土地を、他の人にはその土地の使用収益権を割付したならば、使用収益権は共有されないと言う。
§10.2.16.2Usus fructus et ex certo tempore et usque ad certum tempus et alternis annis adiudicari potest.
\n\n使用収益権は、一定の時から、また一定の時まで、また隔年の単位でも割付されうる。
§10.2.16.3Id quod amnis fundo post litem contestatam alluit, aeque uenit in hoc iudicium.
\n\n訴訟係属の後に河川が土地に洗い流してきたものは、同様にこの裁判に含まれる。
§10.2.16.4Sed et si dolo uel culpa quid in usum fructum ab uno ex heredibus factum sit, hoc quoque in iudicium uenire Pomponius ait: nam et omnia, quae quis in hereditate dolo aut culpa fecit, in iudicium familiae erciscundae ueniunt, sic tamen, si quasi heres fecerit.
\n\nしかし、相続人の一人によって故意または過失により使用収益権に対して何らかのことがなされた場合も、これもまた裁判の対象に入るとポンポニウスは言う。 なぜなら、誰かが相続財産において故意または過失により行ったすべてのことも、家族財産分割の裁判に入るからである。 ただし、相続人として行った場合に限る。
et ideo si uiuo testatore unus ex heredibus pecuniam sustulerit, in familiae erciscundae iudicium ea non uenit, quia tunc nondum heres erat: ubi autem quasi heres fecit, etsi aliam praeterea quis actionem habeat, tamen teneri eum familiae erciscundae iudicio Iulianus scribit.
それゆえ、もし遺言者の生存中に相続人の一人が金銭を持ち去った場合、それは家族財産分割の裁判には入らない。 なぜなら、その当時はまだ相続人ではなかったからである。 しかし、相続人として行った場合には、たとえ誰かがそれ以外に他の訴えを別に有しているとしても、やはり彼は家族財産分割の裁判によって責任を負うとユリアーヌスは書いている。
§10.2.16.5Denique ait, si unus ex heredibus rationes hereditarias deleuerit uel interleuerit, teneri quidem lege Aquilia, quasi corruperit: non minus autem etiam familiae erciscundae iudicio.
\n\n最後に彼は言う。 もし相続人の一人が相続に関する帳簿を抹消または改竄した場合、彼は確かにアキリウス法によって、いわば財産を損壊したとして責任を負うが、家族財産分割の裁判によっても同様に責任を負う。
§10.2.16.6Item si seruus hereditarius propriam rem heredum unius subripuerit, Ofilius ait esse familiae erciscundae actionem et communi diuidundo furtique actionem cessare.
\n\n同様に、もし相続財産に属する奴隷が相続人の一人の固有の財産を窃取した場合、オフィリウスは、家族財産分割の訴えが認められ、共有物分割の訴えおよび窃盗の訴えは排除されると言う。
quare agentem familiae erciscundae iudicio consecuturum, ut aut ei seruus adiudicetur aut litis aestimatio in simplum offeratur.
それゆえ、家族財産分割の裁判で原告となる者は、その奴隷が自己に割付されるか、あるいは単倍の訴訟評価額が提示されるという結果を得ることになる。

語釈・文法注

  1. §10.2.16.profficio iudicis contineri, ut... — 不定詞句 officio iudicis contineri の文法上の主語は、後続する ut 節(ut... morem eis gerat)である。officio は contineri に係る奪格で、「裁判官の職務に含まれる」を意味する。
  2. §10.2.16.4sic tamen, si — 副詞 sic は条件節 si... fecerit の内容を先取り・指示し、全体の文脈に対して「ただし〜の場合にのみ」という強い限定関係を形成している。
  3. §10.2.16.6communi diuidundo furtique actionem cessare — communi diuidundo(共有物分割の[訴え]、与格)および furtique(および窃盗の[訴え]、属格)は、名詞 actionem を修飾している。これらは対格不定詞構文において、動詞 cessare(排除される、適用されない)の主格主体(対格)を構成する。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §10.2.16.pr-10.2.16.6. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:10.2.16.pr-10.2.16.6

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。