Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §10.1.4.pr-10.1.4.10

境界画定の訴えにおける個別状況と費用の分配

1628 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

境界画定の訴え(finium regundorum)における様々な具体的状況(共有地、樹木や建物の撤去命令、租税地や用益権、田舎と都会の不動産の違いなど)における適用関係や判決・費用の分配について論じている。

[PAULUS libro uicensimo tertio ad edictum. ] §10.1.4.prSed et loci unius contruersia in partes res scindi adiudicationibus potest, prout cuiusque dominium in eo loco iudex compererit.
[パウルス、『告示註釈第23巻』] しかしまた、一つの場所をめぐる紛争においても、裁判官がその場所における各人の所有権をどのように見出すかに応じて、審判によって目的物を分割することができる。
§10.1.4.1In iudicio finium regundorum etiam eius ratio fit quod interest.
境界画定の裁判においては、利害関心の考慮もなされる。
quid enim si quis aliquam utilitatem ex eo loco percepit, quem uicini esse appareat? non inique damnatio eo nomine fiet.
なぜなら、隣人のものであることが判明した場所から、誰かが何らかの収益を得ていたとしたらどうなるか。 その名目で支払いの宣告がなされるのは不当ではない。
sed et si mensor ab altero solo conductus sit, condemnatio erit facienda eius, qui non conduxit, in partem mercedis.
しかしまた、もし測量士が一方のみによって雇われていたならば、雇わなかった方の者に、報酬の一部を支払うよう宣告がなされなければならない。
§10.1.4.2Post litem autem contestatam etiam fructus uenient in hoc iudicio: nam et culpa et dolus exinde praestantur: sed ante iudicium percepti non omnimodo hoc in iudicium uenient: aut enim bona fide percepit, et lucrari eum oportet, si eos consumpsit, aut mala fide, et condici oportet.
訴訟係属の後には、果実もまたこの裁判において対象となる。 なぜなら、その時点からは過失も故意も責任を負うからである。 しかし、裁判前に収取された果実は、必ずしもこの裁判の対象となるわけではない。 なぜなら、善意で収取し、それを消費したならば、それをみずからの利得とすべきであり、あるいは悪意で収取した場合には、返還請求がなされるべきだからである。
§10.1.4.3Sed et si quis iudici non pareat in succidenda arbore uel aedificio in fine posito deponendo parteue eius, condemnabitur.
しかしまた、もし誰かが裁判官の命令に従わず、境界に置かれた樹木を伐採すること、あるいは建造物もしくはその一部を撤去すること(をしない)なら、その者は支払いを宣告されるであろう。
§10.1.4.4Si dicantur termini deiecti uel exarati, iudex, qui de crimine cognoscot, etiam de finibus cognoscere potest.
もし境界標が引き倒された、あるいは耕し消されたと言われるなら、その犯罪について審理する裁判官は、境界についても審理することができる。
§10.1.4.5Si alter fundus duorum, alter trium sit, potest iudex uni parti adiudicare locum de quo quaeritur, licet plures dominos habeat, quoniam magis fundo quam personis adiudicari fines intelleguntur: hic autem cum fit adiudicatio pluribus, unusquisque portionem habebit, quam in fundo habet, et pro indiuiso qui communem fundum habent, inter se non condemnantur: neque enim inter ipsos accipi uidetur iudicium.
もし一方の土地が二人、他方が三人の共有であるなら、裁判官は、たとえ複数の所有者がいるとしても、問題となっている場所を一方の側に審判することができる。 なぜなら、境界は人に対してよりもむしろ土地に対して審判されると解されるからである。 しかし、ここで複数人に対して審判がなされる場合、各人は土地において有している持分を持つことになり、共有地を不分割の状態で有する者たちは、相互の間で支払いを宣告されることはない。 なぜなら、彼らの間では裁判が引き受けられたとはみなされないからである。
§10.1.4.6Si communem fundum ego et tu habemus et uicinum fundum ego solus, an finium regundorum iudicium accipere possumus? et scribit Pomponius non posse nos accipere, quia ego et socius meus in hac actione aduersarii esse non possumus, sed unius loco habemur.
もし私とあなたが共有地を有しており、隣の土地を私一人が有している場合、私たちは境界画定の裁判を引き受けられるだろうか。 ポンポニウスは、私たちは引き受けることができないと書いている。 なぜなら、私と私の共有者はこの訴えにおいて相手方となることができず、一人の者とみなされるからである。
idem Pomponius ne utile quidem iudicium dandum dicit, cum possit, qui proprium habeat, uel communem uel proprium fundum alienare et sic experiri.
同じポンポニウスは、有益訴権による裁判さえ与えられるべきではないと言っている。 なぜなら、単独の土地を有する者が、共有地または単独の土地を譲渡し、そのようにして試みることができるからである。
§10.1.4.7Non solum autem inter duos fundos, uerum etiam inter tres pluresue fundos accipi iudicium finium regundorum potest: ut puta singuli plurium fundorum confines sunt, trium forte uel quattuor.
二つの土地の間だけでなく、三つあるいはそれ以上の土地の間でも、境界画定の裁判を引き受けることができる。 たとえば、個々の者が複数の土地、おそらくは三つまたは四つの土地の隣接者である場合である。
§10.1.4.8Finium regundorum actio et in agris uectigalibus et inter eos qui usum fructum habent uel fructuarium et dominum proprietatis uicini fundi et inter eos qui iure pignoris possident competere potest.
境界画定の訴えは、租税地においても、また、用益権を有する者たちの間、あるいは用益権者と隣地の所有者との間、そして質権に基づいて占有する者たちの間でも、認められうる。
§10.1.4.9Hoc iudicium locum habet in confinio praediorum rusticorum: nam in confinio praediorum urbanorum displicuit, neque enim confines hi, sed magis uicini dicuntur et ea communibus parietibus plerumque disterminantur.
この裁判は、田舎の不動産の境界において適用される。 なぜなら、都会の不動産の境界においては認められないからである。 というのも、これらは隣接者とは言われず、むしろ近隣者と言われ、また、それらはたいてい共有の壁によって区切られているからである。
et ideo et si in agris aedificia iuncta sint, locus huic actioni non erit: et in urbe hortorum latitudo contingere potest, ut etiam finium regundorum agi possit.
したがって、たとえ田舎であっても建物が連結している場合には、この訴えの適用余地はない。 そして、都市であっても、庭園の広がりがある場合には、境界画定の訴えを提起できることもありうる。
§10.1.4.10Siue flumen siue uia publica interuenit, confinium non intellegitur, et ideo finium regundorum agi non potest,
川または公道が介在する場合には、境界とは解されず、したがって、境界画定の訴えを提起することはできない、

語釈・文法注

  1. 10.1.4.1quem uicini esse appareat — 関係代名詞 quem の先行詞は eo loco。関係節の中は、非人称動詞 appareat(接続法現在、想定・仮定を示す)の主語として対格不定詞句 quem uicini esse が続いている。uicini は属格で、所有を表す。
  2. 10.1.4.5adiudicari fines intelleguntur — 動詞 intelleguntur は複数三人称の受動態であり、対格不定詞を伴う非人称の「〜と解される」ではなく、主語 fines(複数主格)を伴う親格構文(personal construction)として使われている。
  3. 10.1.4.9finium regundorum agi possit — 動詞 agi は自動詞的・非人称的に用いられた受動態不定詞であり、属格の finium regundorum(境界画定の訴え)を伴って「境界画定(の訴え)が提起されうる」という意味になる。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §10.1.4.pr-10.1.4.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:10.1.4.pr-10.1.4.10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。