[PAULUS libro uicensimo tertio ad edictum. ] §10.1.4.prSed et loci unius contruersia in partes res scindi adiudicationibus potest, prout cuiusque dominium in eo loco iudex compererit.
[파울루스, 『고시 주석』 제23권] 그러나 또한 단일한 장소에 관한 분쟁에 있어서도, 법관이 그 장소에서 각자의 소유권을 어떻게 확인하는가에 따라 심판에 의해 목적물이 여러 부분으로 분할될 수 있다.
§10.1.4.1In iudicio finium regundorum etiam eius ratio fit quod interest.
경계 획정의 재판에서는 이해관계도 고려된다.
quid enim si quis aliquam utilitatem ex eo loco percepit, quem uicini esse appareat? non inique damnatio eo nomine fiet.
왜냐하면 누군가가 이웃의 것으로 밝혀진 장소로부터 어떤 이익을 수취했다면 어떻게 될 것인가? 그 점에 대하여 지불 선고가 내려지는 것은 불공정하지 않다.
sed et si mensor ab altero solo conductus sit, condemnatio erit facienda eius, qui non conduxit, in partem mercedis.
그러나 또한 측량사가 한쪽 당사자에게만 고용되었다 하더라도, 고용하지 않은 자에게 보수의 일부를 지불하도록 선고해야 한다.
§10.1.4.2Post litem autem contestatam etiam fructus uenient in hoc iudicio: nam et culpa et dolus exinde praestantur: sed ante iudicium percepti non omnimodo hoc in iudicium uenient: aut enim bona fide percepit, et lucrari eum oportet, si eos consumpsit, aut mala fide, et condici oportet.
소송계속 후에는 수확한 과실도 이 재판의 대상에 포함된다. 왜냐하면 그때부터는 잘못과 고의에 대해서도 책임을 지기 때문이다. 그러나 재판 전에 수취한 과실은 반드시 이 재판의 대상이 되는 것은 아니다. 왜냐하면 선의로 수취하여 이를 소비한 경우에는 그것을 자신의 이득으로 삼아야 하고, 악의로 수취한 경우에는 부당이득반환소송의 대상이 되어야 하기 때문이다.
§10.1.4.3Sed et si quis iudici non pareat in succidenda arbore uel aedificio in fine posito deponendo parteue eius, condemnabitur.
그러나 또한 누군가 경계에 위치한 나무를 베거나 건물 또는 그 일부를 철거하라는 법관의 명령에 복종하지 않는다면, 그는 지불 선고를 받을 것이다.
§10.1.4.4Si dicantur termini deiecti uel exarati, iudex, qui de crimine cognoscot, etiam de finibus cognoscere potest.
만약 경계표가 철거되었거나 갈아엎어졌다고 주장된다면, 그 범죄에 대해 심리하는 법관은 경계에 대해서도 심리할 수 있다.
§10.1.4.5Si alter fundus duorum, alter trium sit, potest iudex uni parti adiudicare locum de quo quaeritur, licet plures dominos habeat, quoniam magis fundo quam personis adiudicari fines intelleguntur: hic autem cum fit adiudicatio pluribus, unusquisque portionem habebit, quam in fundo habet, et pro indiuiso qui communem fundum habent, inter se non condemnantur: neque enim inter ipsos accipi uidetur iudicium.
만약 한쪽 토지는 두 사람의 소유이고, 다른 쪽 토지는 세 사람의 소유라면, 법관은 비록 여러 명의 소유자가 있다 하더라도 문제의 장소를 한쪽 편에 심판할 수 있다. 왜냐하면 경계는 사람보다는 오히려 토지에 대해 심판되는 것으로 이해되기 때문이다. 그러나 여기에서 여러 명에 대해 심판이 이루어질 때, 각자는 토지에 대해 가지는 지분을 가지게 되며, 공유 토지를 미분할 상태로 가지는 자들은 그들 상호 간에 지불 선고를 받지 않는다. 왜냐하면 그들 사이에서는 재판이 수락된 것으로 보이지 않기 때문이다.
§10.1.4.6Si communem fundum ego et tu habemus et uicinum fundum ego solus, an finium regundorum iudicium accipere possumus? et scribit Pomponius non posse nos accipere, quia ego et socius meus in hac actione aduersarii esse non possumus, sed unius loco habemur.
만약 나와 당신이 공유 토지를 가지고 있고, 이웃 토지는 나 혼자 가지고 있다면, 우리는 경계 획정의 재판을 수락할 수 있는가? 폼포니우스는 우리가 수락할 수 없다고 쓴다. 왜냐하면 나와 내 공유자는 이 소송에서 상대방이 될 수 없으며, 한 사람으로 취급되기 때문이다.
idem Pomponius ne utile quidem iudicium dandum dicit, cum possit, qui proprium habeat, uel communem uel proprium fundum alienare et sic experiri.
동일한 폼포니우스는 유익소송조차 주어져서는 안 된다고 말하는데, 단독 토지를 가진 자가 공유 토지나 단독 토지를 양도하여 이와 같은 방식으로 소송을 시도할 수 있기 때문이다.
§10.1.4.7Non solum autem inter duos fundos, uerum etiam inter tres pluresue fundos accipi iudicium finium regundorum potest: ut puta singuli plurium fundorum confines sunt, trium forte uel quattuor.
경계 획정의 재판은 두 토지 사이뿐만 아니라, 세 개 이상의 토지 사이에서도 수락될 수 있다. 예컨대 여러 토지의 개별 소유자들이 인접해 있는 경우이며, 아마도 세 개 또는 네 개의 토지일 것이다.
§10.1.4.8Finium regundorum actio et in agris uectigalibus et inter eos qui usum fructum habent uel fructuarium et dominum proprietatis uicini fundi et inter eos qui iure pignoris possident competere potest.
경계 획정의 소송은 조세지에서도, 용익권을 가진 자들 사이에서도, 혹은 용익권자와 이웃 토지의 소유자 사이에서도, 그리고 질권에 의하여 점유하는 자들 사이에서도 인정될 수 있다.
§10.1.4.9Hoc iudicium locum habet in confinio praediorum rusticorum: nam in confinio praediorum urbanorum displicuit, neque enim confines hi, sed magis uicini dicuntur et ea communibus parietibus plerumque disterminantur.
이 재판은 시골 부동산의 경계에서 적용된다. 왜냐하면 도시 부동산의 경계에서는 부적절한 것으로 여겨졌기 때문인데, 이들은 '인접자'가 아니라 오히려 '이웃'이라 불리며, 대개 공유 벽으로 구획되기 때문이다.
et ideo et si in agris aedificia iuncta sint, locus huic actioni non erit: et in urbe hortorum latitudo contingere potest, ut etiam finium regundorum agi possit.
따라서 시골이라 하더라도 건물이 연결되어 있다면 이 소송의 여지는 없을 것이며, 도시라 하더라도 정원의 넓이가 있어서 경계 획정 소송을 제기할 수 있는 경우도 있을 수 있다.
§10.1.4.10Siue flumen siue uia publica interuenit, confinium non intellegitur, et ideo finium regundorum agi non potest,
강이나 공도가 사이에 끼어 있는 경우에는 경계로 이해되지 않으며, 따라서 경계 획정 소송을 제기할 수 없다,