Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §1.6.8.pr-1.6.8.1

父の狂気中における家父権と婚姻の存続

99 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

家父が狂気(精神障害)に陥った場合でも、家父権やそれに基づく婚姻関係は維持され、狂気中に生まれた子供の地位や子供の獲得した財産上の利益は家父に帰属することを説明する。

[IDEM libro uicensimo sexto ad Sabinum.
[同著者、サビヌス註釈第二十六巻。
] §1.6.8.prPatre furioso liberi nihilominus in patris sui potestate sunt: idem et in omnibus est parentibus, qui habent liberos in potestate.
] 父親が狂気にある場合でも、子供たちはそれにもかかわらず自分の父親の支配権のもとにある。 同じことは、子供を支配権のもとに置くすべての親についても当てはまる。
nam cum ius potestatis moribus sit receptum nec possit desinere quis habere in potestate, nisi exierint liberi quibus casibus solent, nequaquam dubitandum est remanere eos in potestate.
なぜなら、支配権の法は慣習によって受け入れられたものであり、子供たちが通常そうなるような事由によって脱しない限り、何人が支配権を有することをやめることもあり得ないため、彼らが支配権のもとにとどまることは決して疑われるべきではないからである。
quare non solum eos liberos in potestate habebit, quos ante furorem genuit, uerum et si qui ante furorem concepti in furore editi sunt.
それゆえ、彼は狂気の前に儲けた子供たちを支配権のもとに置くだけでなく、狂気の前に懐胎され狂気のうちに出生した子供たちがいるならば、その子らをも支配権のもとに置くことになる。
sed et si in furore agente eo uxor concipiat, uidendum an in potestate eius nascatur filius: nam furiosus licet uxorem ducere non possit, retinere tamen matrimonium potest: quod cum ita se habeat, in potestate filium habebit.
しかしまた、彼が狂気にある間に妻が懐胎したならば、息子が彼の支配権のもとに生まれるかどうかを検討しなければならない。 というのも、狂気者は妻を娶ることはできないとしても、婚姻を維持することはできるからである。 事態がこのようであるため、彼は息子を支配権のもとに置くことになる。
proinde et si furiosa sit uxor, ex ea ante conceptus in potestate nascetur: sed et in furore eius conceptus ab eo qui non furebat sine dubio in potestate nascetur, quia retinetur matrimonium.
したがって、妻が狂気にある場合でも、彼女から以前に懐胎された子は支配権のもとに生まれるであろう。 しかしまた、彼女の狂気中に、狂気でない夫によって懐胎された子も、婚姻が維持されているために、疑いなく支配権のもとに生まれるであろう。
sed et si ambo in furore agant et uxor et maritus et tunc concipiat, partus in potestate patris nascetur, quasi uoluntatis reliquiis in furiosis manentibus: nam cum consistat matrimonium altero furente, consistet et utroque.
しかしまた、妻も夫も双方が狂気の中にあり、その時に妻が懐胎したとしても、狂気者のなかに意思の残滓がとどまっているかのように、産まれた子は父親の支配権のもとに生まれるであろう。 なぜなら、一方が狂気である場合に婚姻が存続するのであれば、双方の場合にも存続するからである。
§1.6.8.1Adeo autem retinet ius potestatis pater furiosus, ut et adquiratur illi commodum eius, quod filius adquisiuit.
そして、狂気の父親は支配権の法をこれほどまでに維持しているため、息子が獲得したものの利益が彼にも獲得される。

語釈・文法注

  1. 1.6.8.prPatre furioso — 名詞 patre と形容詞 furioso からなる奪格絶対(ablative absolute)。譲歩または条件(「父親が狂気にある場合でも」)を表す。
  2. 1.6.8.prquibus casibus solent — 関係代名詞 qui の先行詞(casibus)が関係節の中に引き込まれた構造。動詞 solent は文脈上、前出の不定詞 exire(あるいは exire ex potestate)を補って「通常(脱する)ような」と解する。
  3. 1.6.8.prlicet uxorem ducere non possit — licet + 接続法現在 possit(possum の三人称単数)の構成で、譲歩(「〜できるとしても」「〜であるけれども」)を表す副詞節を形成する。uxorem ducere は「妻を娶る(新しく婚姻を結ぶ)」という定型表現。
  4. 1.6.8.prquasi uoluntatis reliquiis in furiosis manentibus — quasi + 奪格絶対(uoluntatis reliquiis... manentibus)の構造で、比喩的・擬制的な理由を表す。uoluntatis(uoluntas の属格)は婚姻関係を維持する「合意・婚姻意思」を指し、狂気(精神障害)のなかにあっても擬制的に意思の残存が認められることを示す。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §1.6.8.pr-1.6.8.1. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:1.6.8.pr-1.6.8.1

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。