[ULPIANUS libro primo institutionum.
[ウルピアーヌス、法学提要第一巻。
] §1.6.4.prNam ciuium Romanorum quidam sunt patres familiarum, alii filii familiarum, quaedam matres familiarum, quaedam filiae familiarum.
] なぜなら、ローマ市民のうち、ある者たちは家父であり、他の者たちは家子であり、ある女たちは家母であり、ある女たちは家女だからである。
patres familiarum sunt, qui sunt suae potestatis siue puberes siue impuberes: simili modo matres familiarum: filii familiarum et filiae, quae sunt in aliena potestate.
家父とは、適齢であろうと未適齢であろうと、自権者である者たちのことである。 同様に家母もそうである。 家子および家女とは、他人の権力のもとにある者たちのことである。
nam qui ex me et uxore mea nascitur, in mea potestate est: item qui ex filio meo et uxore eius nascitur, id est nepos meus et neptis, aeque in mea sunt potestate, et pronepos et proneptis et deinceps ceteri.
なぜなら、私と私の妻から生まれる者は、私の権力のもとにあり、同様に、私の息子とその妻から生まれる者、すなわち私の孫息子や孫娘も、等しく私の権力のもとにあり、ひ孫(男)やひ孫(女)、その他それ以降の者たちも同様だからである。