Humanitext Reader

ユスティニアヌス1世 · 学説彙纂 §1.1.9.pr

市民法と万民法の区別と定義

9 / 9271 箇所 · ラテン語

要旨

ガイウスによる市民法と万民法の有名な定義。法と習俗によって支配されるすべての民族が、自国に固有の市民法と、自然の理性に基づく共通の万民法の両方を用いていることを説明する。

[GAIUS libro primo institutionum. ]
[ガイウス『法学提要』第1巻]\n\n法律と習俗によって支配されているすべての民族は、一部は自己に固有の法を、一部はすべての人間にとって共通の法を用いている。
§1.1.9.prOmnes populi, qui legibus et moribus reguntur, partim suo proprio, partim communi omnium hominum iure utuntur. nam quod quisque populus ipse sibi ius constituit, id ipsius proprium ciuitatis est uocaturque ius ciuile, quasi ius proprium ipsius ciuitatis: quod uero naturalis ratio inter omnes homines constituit, id apud omnes peraeque custoditur uocaturque ius gentium, quasi quo iure omnes gentes utuntur.
というのも、各民族が自ら自身のために制定する法は、その国家自身に固有のものであり、いわばその国家自身の固有の法として、市民法と呼ばれるからである。 他方、自然の理性がすべての人間の間に定めたものは、すべての人の間で等しく遵守され、いわばすべての民族が用いる法として、万民法と呼ばれる。

語釈・文法注

  1. §1.1.9.prpartim suo proprio, partim communi omnium hominum iure utuntur — suo proprio(自己に固有の)は、後半の communi omnium hominum iure の奪格名詞 iure を共通の修飾先としており、前半部では iure が省略されている。iure は奪格支配の動詞 utuntur の補語である。
  2. §1.1.9.prquod quisque populus ipse sibi ius constituit — 先行詞 ius が関係節 quod ... constituit の内部に取り込まれ、関係形容詞 quod の修飾を受ける形で置かれている。主節では指示代名詞 id(中性単数主格)によってこの関係節全体が受けられている。
  3. §1.1.9.prquasi quo iure omnes gentes utuntur — quasi(いわば〜のように)に導かれる節。quo iure は先行詞 ius gentium の ius を関係節に取り込んだ関係代名詞(形容詞用法)であり、utuntur の奪格補語である。quasi [id sit ius] quo iure...(いわば、すべての民族が用いるところの法であるかのように)という省略構造と解釈できる。

この箇所を引用する

ユスティニアヌス1世, 学説彙纂 §1.1.9.pr. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi2806.phi002.humanitext-lat1:1.1.9.pr

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。