[GAIUS libro primo institutionum. ]
[ガイウス『法学提要』第1巻]\n\n法律と習俗によって支配されているすべての民族は、一部は自己に固有の法を、一部はすべての人間にとって共通の法を用いている。
§1.1.9.prOmnes populi, qui legibus et moribus reguntur, partim suo proprio, partim communi omnium hominum iure utuntur. nam quod quisque populus ipse sibi ius constituit, id ipsius proprium ciuitatis est uocaturque ius ciuile, quasi ius proprium ipsius ciuitatis: quod uero naturalis ratio inter omnes homines constituit, id apud omnes peraeque custoditur uocaturque ius gentium, quasi quo iure omnes gentes utuntur.
というのも、各民族が自ら自身のために制定する法は、その国家自身に固有のものであり、いわばその国家自身の固有の法として、市民法と呼ばれるからである。 他方、自然の理性がすべての人間の間に定めたものは、すべての人の間で等しく遵守され、いわばすべての民族が用いる法として、万民法と呼ばれる。