[PAULUS libro quarto decimo ad Sabinum. ]
[パウルス『サビヌス註釈』第14巻] 「法」はいくつかの意味で用いられる。
§1.1.11.prIus pluribus modis dicitur: uno modo, cum id quod semper aequum ac bonum est ius dicitur, ut est ius naturale.
一つの意味では、常に公正かつ善であるものが「法」と呼ばれる場合であり、自然法がこれに該当する。
altero modo, quod omnibus aut pluribus in quaque ciuitate utile est, ut est ius ciuile.
もう一つの意味では、各市民社会においてすべての人または多くの人にとって有益なものであり、市民法がこれに該当する。
nec minus ius recte appellatur in ciuitate nostra ius honorarium.
同様に、わが市民社会においては、名誉職法も正当に「法」と呼ばれる。
praetor quoque ius reddere dicitur etiam cum inique decernit, relatione scilicet facta non ad id quod ita praetor fecit, sed ad illud quod praetorem facere conuenit.
法務官もまた、たとえ不当な判決を下すときであっても「法を給付する」と言われるが、これはもちろん、法務官がそのように実際に行ったことに対してではなく、法務官が行うべきであったことに対して言及がなされているからである。
alia significatione ius dicitur locus in quo ius redditur, appellatione collata ab eo quod fit in eo ubi fit.
別の意味では、「法」とは法が給付される場所を指すが、これは、その場所で行われる行為から、それが行われる場所へと、名称が転用されたものである。
quem locum determinare hoc modo possumus: ubicumque praetor salua maiestate imperii sui saluoque more maiorum ius dicere constituit, is locus recte ius appellatur.
その場所を我々は次のように規定することができる。 すなわち、法務官が自らの命令権の威厳を損なうことなく、また先祖の遺風を損なうことなく、法を宣告することに決定したすべての場所であり、その場所が正当に「法」と呼ばれる。