§1Domitianus natus est VIIII. Kal. Nouemb. patre consule designato inituroque mense insequenti honorem, regione urbis sexta ad Malum Punicum, domo quam postea in templum gentis Flauiae conuertit.
ドミティアヌスは、11月のカレンズの9日前(10月24日)、父が次期執政官に指名され、翌月にその職に就こうとしていた時に、首都の第六区、「ザクロの木」の近くにある、後に彼がフラウィウス氏族の神殿に改築した邸宅で生まれた。
pubertatis ac primae adulescentiae tempus tanta inopia tantaque infamia gessisse fertur, ut nullum argenteum uas in usu haberet.
彼は思春期と青年期の初期を、極めて貧しく、また極めて悪名高く過ごしたと伝えられており、日常的に使う銀の器すら一つも持っていなかったという。
satisque constat Clodium Pollionem praetorium uirum, in quem est poema Neronis quod inscribitur 'Luscio,' chirographum eius conseruasse et nonnumquam protulisse noctem sibi pollicentis;
また、ネロが作った『ルスキオ』と題する詩の標的となった前法務官クロディウス・ポッリオが、ドミティアヌスが自分との夜を約束した彼自筆の同意書を保管し、しばしばそれを示していたことは、十分に確実とされている。
nec defuerunt qui affirmarent, corruptum Domitianum et a Nerua successore mox suo.
さらに、ドミティアヌスが後に自分の後継者となるネルウァによっても汚されたと主張する者たちもいた。
bello Vitelliano confugit in Capitolium cum patruo Sabino ac parte praesentium copiarum, sed irrumpentibus aduersariis et ardente templo apud aedituum clam pernoctauit, ac mane Isiaci celatus habitu interque sacrificulos uariae superstitionis cum se trans Tiberim ad condiscipuli sui matrem comite uno contulisset, ita latuit, ut scrutantibus qui uestigia subsecuti erant, deprehendi non potuerit.
ウィテッリウスとの戦争において、彼は叔父のサビヌスや居合わせた兵力の一部とともにカピトリウムの丘に逃げ込んだが、敵が乱入し神殿が炎上する中、神殿守の家に身を潜めて夜を過ごした。 そして朝になると、イシス信徒の衣装を身にまとって変装し、様々な迷信の神官たちの中に混じり、一人の供を連れてティベリス川を渡り、同級生の母親のもとへと逃れて身を隠した。 その隠れ方は、彼の足跡を追ってきた捜索者たちも、彼を捕らえることができなかったほどであった。
post uictoriam demum progressus et Caesar consalutatus honorem praeturae urbanae consulari potestate suscepit titulo tenus, nam iuris dictionem ad collegam proximum transtulit, ceterum omnem uim dominationis tam licenter exercuit, ut iam tum qualis futurus esset ostenderet.
ついに勝利がもたらされた後、彼は姿を現して「カエサル」と歓呼され、執政官権限を伴う首都法務官の職に就いたが、それは名ばかりのものであった。 というのも、彼は司法権を最も近い同僚に委ねてしまったからである。 しかし、それ以外では支配者のあらゆる権力を極めて奔放に行使したため、すでにその時点で将来どのような人物になるかを示していた。
ne exequar singula, contractatis multorum uxoribus Domitiam Longinam Aelio Lamiae nuptam etiam in matrimonium abduxit, atque uno die super XX officia urbana aut peregrina distribuit, mirari se Vespasiano dictitante, quod successorem non et sibi mitteret.
個々の事柄を細かく挙げはしないが、多くの者の妻に手を出した挙句、アエリウス・ラミアと結婚していたドミティアヌス・ロンギナを力ずくで奪って自分の妻とし、またある一日には首都や地方の20以上の官職を分配したため、ウェスパシアヌスが「自分にも後継者を送ってこないのが不思議だ」とたびたび皮肉を言うほどであった。
§2expeditionem quoque in Galliam Germaniasque neque necessariam et dissuadentibus paternis amicis incohauit, tantum ut fratri se et opibus et dignatione adaequaret.
彼はまた、必要でもなく、父の友人たちが反対するのも聞かずに、ガリアとゲルマニアへの遠征を開始したが、これは単に富と威信において自分を兄に匹敵させんがためであった。
Ob haec correptus, quo magis et aetatis et condicionis admoneretur, habitabat cum patre una sellamque eius ac fratris, quotiens prodirent, lectica sequebatur ac triumphum utriusque Iudaicum equo albo comitatus est.
このことで叱責され、自分の年齢と立場をより自覚させられるために、彼は父と同居させられ、彼らが出かけるときにはいつも、父や兄の椅子を自分は輿に乗って追わねばならず、また二人のユダヤ凱旋式には白馬に乗って従った。
quin et e sex consulatibus non nisi unum ordinarium gessit eumque cedente ac suffragante fratre.
それどころか、6回の執政官職のうち、通常執政官を務めたのはわずか1回であり、それも兄が譲歩し推薦してくれたおかげであった。
simulauit et ipse mire modestiam in primisque poeticae studium, tam insuetum antea sibi quam postea spretum et abiectum, recitauitque etiam publice.
彼はまた、驚くほど謙虚さを装い、とりわけ詩作への傾倒を装ったが、これは以前の彼には全くなじみがなく、後には軽蔑して投げ捨てたものであった。 彼は公の場で詩を朗読することさえした。
nec tamen eo setius, cum Vologaesus Parthorum rex auxilia aduersus Alanos ducemque alterum ex Vespasiani liberis depoposcisset, omni ope contendit ut ipse potissimum mitteretur;
それにもかかわらず、パルティア王ウォロガセスがアラン人に対する援軍と、ウェスパシアヌスの息子のうち一人を指揮官として派遣することを求めてきたとき、彼は他の誰よりも自分が派遣されるよう、あらゆる手段を尽くして奔走した。
et quia discussa res est, alios Orientis reges ut idem postularent donis ac pollicitationibus sollicitare temptauit.
そしてその計画が挫折すると、東方の他の王たちに贈り物や約束をもって、同様の要請をするよう働きかけようとした。
Patre defuncto diu cunctatus an duplum donatiuum militi offerret, numquam iactare dubitauit relictum se participem imperii, sed fraudem testamento adhibitam;
父が没すると、彼は兵士に2倍の特別手当を提示すべきか長く躊躇したが、「自分は帝国の共同統治者として遺贈されていたのに、遺言書に不正が加えられたのだ」と言いふらすことは決して躊躇しなかった。
neque cessauit ex eo insidias struere fratri clam palamque, quoad correptum graui ualitudine, prius quam plane efflaret animam, pro mortuo deseri iussit;
そしてそれ以来、彼は陰に陽に兄に対して陰謀を企て続け、ついに兄が重病にかかると、彼が完全に息を引き取る前に、死んだものとして見捨てるよう命じた。
defunctumque nullo praeterquam consecrationis honore dignatus, saepe etiam carpsit obliquis orationibus et edictis.
そして兄が亡くなると、神格化という栄誉以外のいかなる敬意も払わず、しばしば演説や告示において遠回しに彼を非難した。
§3Inter initia principatus cotidie secretum sibi horarum sumere solebat nec quicquam amplius quam muscas captare ac stilo praeacuto configere, ut cuidam interroganti, essetne quis intus cum Caesare, non absurde responsum sit a Vibio Crispo, ne muscam quidem.
治世の初期、彼は毎日数時間を自分だけの秘密の時間にあてるのを常としていたが、そこですることは、蠅を捕らえて非常に尖った筆で突き刺すことだけであった。 そのため、ある者が「カエサルのもとに誰か中にいるか」と尋ねた際、ウィビウス・クリスプスが「蠅一匹すらおりません」と答えたのは極めて的確なことであった。
deinde uxorem Domitiam, ex qua in secundo suo consulatu filium tulerat alteroque anno, consalutauit Augustam;
その後、彼は自分の2回目の執政官の年に息子を産み、その翌年に[亡くした]妻のドミティアを「アウグスタ」と歓呼した。
eandem Paridis histrionis amore deperditam repudiauit intraque breue tempus inpatiens discidii quasi efflagitante populo reduxit.
彼女がパントマイム俳優のパリスに熱狂的な恋に落ちると、彼は彼女と離婚したが、離別を耐え難く思い、まるで民衆が強く求めているかのように、まもなく彼女を呼び戻した。
Circa administrationem autem imperii aliquamdiu se uarium praestitit, mixtura quoque aequabili uitiorum atque uirtutum, donec uirtutes quoque in uitia deflexit: quantum coniectare licet, super ingenii naturam inopia rapax, metu saeuus.
しかし、帝国の統治に関しては、彼はしばらくの間、悪徳と美徳が均等に混ざり合った、一貫しない態度を示していたが、やがて美徳をも悪徳へと歪めてしまった。 推測できる限りにおいて、彼は自身の天性に加え、困窮から強欲になり、恐怖から残虐になったのである。