§10Litium series ubique maiorem in modum excreuerant, manentibus antiquis intercapedine iuris dictionis, accedentibus nouis ex condicione tumultuque temporum;
訴訟の件数はいたるところで著しく増大していた。 司法活動の停止によって古い訴訟が残っていたうえに、時代の混乱した情勢から新しい訴訟が発生していたからである。
sorte elegit per quos rapta bello restituerentur quique iudicia centumuiralia, quibus peragendis uix suffectura litigatorum uidebatur aetas, extra ordinem diiudicarent redigerentque ad breuissimum numerum.
彼は抽選によって、戦争中に強奪されたものを返還させる委員たち、および、通常の手続きでは訴訟当事者の生涯が尽きても解決しそうにないと思われた百人裁判所の訴訟を、特別手続きによって裁決し極めて少数にまで削減させる委員たちを選出した。
§11Libido atque luxuria coercente nullo inualuerat;
放縦と贅沢が、誰からも抑制されることなく蔓延していた。
auctor senatui fuit decernendi, ut quae se alieno seruo iunxisset, ancilla haberetur; neue filiorum familiarum faeneratoribus exigendi crediti ius umquam esset, hoc est ne post patrum quidem mortem.
彼は元老院に対して次の決議を行うよう促した。 すなわち、他人の奴隷と結ばれた自由身分の女性は女奴隷とみなされること、また、家子に対する金貸したちには、貸付金を回収する権利が、父親たちの死後であっても決して認められないこと、である。
Ceteris in rebus statim ab initio principatus usque §12ad exitum ciuilis et clemens, mediocritatem pristinam neque dissimulauit umquam ac frequenter etiam prae se tulit.
その他の点においては、治世の最初から最後まで市民的で寛大であり、かつての身分の低さを隠すこともなく、頻繁にそれを表に現した。
quin et conantis quosdam originem Flauii generis ad conditores Reatinos comitemque Herculis, cuius monimentum extat Salaria uia, referre irrisit ultro.
それどころか、フラウィウス家の起源をリアーテの創設者たちや、サラリア街道に記念碑が残っているヘラクレスの同行者に結びつけようと企てた一部の人々を、自ら嘲笑した。
adeoque nihil ornamentorum extrinsecus cupide appetiuit, ut triumphi die fatigatus tarditate et taedio pompae non reticuerit, merito se plecti, qui triumphum, quasi aut debitum maioribus suis aut speratum umquam sibi, tam inepte senex concupisset.
また、外見的な装飾を全く切望しなかったため、凱旋式の日にその行列の遅さと退屈さに疲れ果て、「このように愚かにも老人の身で、先祖に義務づけられているわけでも、自分で望んでいたわけでもない凱旋式を渇望したのだから、当然の報いとして罰せられているのだ」と口にするのを抑えきれなかった。
ac ne tribuniciam quidem potestatem patris patriae appellationem nisi sero recepit.
護民官特権や「国父」の称号も、遅くなってようやく受け入れた。
nam consuetudinem scrutandi salutantes manente adhuc bello ciuili omiserat.
なぜなら、挨拶に来る人々を身体検査する習慣は、まだ内戦が続いている時期に既にやめていたからである。
§13Amicorum libertatem, causidicorum figuras ac philosophorum contumaciam lenissime tulit.
友人たちの自由な言動、弁護士たちの遠回しな皮肉、哲学者の強情さを極めて穏やかに受け入れた。
Licinium Mucianum notae impudicitiae, sed meritorum fiducia minus sui reuerentem, numquam nisi clam et hactenus retaxare sustinuit, ut apud communem aliquem amicum querens adderet clausulam: 'ego tamen uir sum.
悪名高い淫乱さの持ち主だが功績ゆえに不遜であったリキニウス・ムキアヌスに対しては、共通の友人の前で不満を述べる際に「それでも私は男だ」という言葉を付け加えることで、陰で、しかもせいぜい軽い非難にとどめて我慢した。
' Saluium Liberalem in defensione diuitis rei ausum dicere: 'quid ad Caesarem, si Hipparchus sestertium milies habet?' et ipse laudauit.
富裕な被告の弁護において「ヒッパルコスが1億セステルティウス持っていることが、カエサルに何の関係があるのか」と敢えて発言したサリュウス・リベラリスを、彼自身も称賛した。
Demetrium Cynicum in itinere obuium sibi post damnationem ac neque assurgere neque salutare se dignantem, oblatrantem etiam nescio quid, satis habuit canem appellare.
追放後に道で出会い、起立も挨拶もせず、何やら吠えかかってきたキニク学派のデメトリオスに対しては、彼を単に「犬」と呼ぶだけで十分とした。
§14Offensarum inimicitiarumque minime memor executorue Vitelli hostis sui filiam splendidissime maritauit, dotauit etiam et instruxit.
恨みや敵意をほとんど心に留めず、報復することもなかった。 敵であったウィテリウスの娘を極めて豪華に結婚させ、持参金を与え、家財まで整えてやった。
trepidum eum interdicta aula sub Nerone quaerentemque, quidnam ageret aut quo abiret, quidam ex officio admissionis simul expellens abire Morbouiam iusserat.
ネロの治世下で宮廷への出入りを禁じられ、どうすべきか、どこへ行くべきかをおろおろと尋ねていた彼を、謁見担当官の一人が追い出しながら「モルボウィアへ行け」と命じたことがあった。
in hunc postea deprecantem non ultra uerba excanduit, et quidem totidem fere atque eadem.
後にこの男が許しを求めてきたとき、彼はその時とほぼ同じ言葉を口にするだけで、それ以上に怒り狂うことはなかった。
nam ut suspicione aliqua uel metu ad perniciem cuiusquam compelleretur tantum afuit, ut monentibus amicis cauendum esse Mettium Pompusianum, quod uolgo crederetur genesim habere imperatoriam, insuper consulem fecerit, spondens quandoque beneficii memorem futurum.
というのも、彼が何らかの嫌疑や恐れによって誰かを破滅に追い込むなどということはおよそあり得ないことであり、友人たちが「メッティウス・ポンプシアヌスは、彼が帝王の出生図を持っていると世間で信じられているから注意すべきだ」と警告したのに対し、さらに彼を執政官に任命し、いつかこの恩義を覚えていてくれるだろうと保証したほどであった。
§15Non temere quis punitus insons reperietur nisi absente eo et ignaro aut certe inuito atque decepto.
不当に処罰された無実の人間は、彼の不在中か知らない間、あるいは少なくとも彼の意志に反し騙された場合でなければ、滅多に見出されない。
Heluidio Prisco, qui et reuersum se ex Syria solus priuato nomine Vespasianum salutauerat et in praetura omnibus edictis sine honore ac mentione ulla transmiserat, non ante succensuit quam altercationibus insolentissimis paene in ordinem redactus.
ヘルウィディウス・プリスクスは、シリアから帰還した彼を唯一プライベートな名前で挨拶し、法務官職の際にはすべての告示で敬意を表さず言及もせずに無視したが、極めて無礼な言い争いによってほとんど同等の市民の身分にまで引きずり下ろされそうになるまで、彼に対して腹を立てなかった。
hunc quoque, quamuis relegatum primo, deinde et interfici iussum, magni aestimauit seruare quoquo modo, missis qui percussores reuocarent;
この人物についても、最初は追放し、のちに殺害を命じたものの、いかなる方法でも救いたいと考え、刑の執行人を呼び戻す者を送った。
et seruasset, nisi iam perisse falso renuntiatum esset.
そして、すでに死亡したという虚偽の報告が届かなければ、救っていたはずであった。
ceterum neque caede cuiusquam umquam iustis suppliciis inlacrimauit etiam et ingemuit.
しかしながら、誰の死に対しても、たとえそれが正当な処刑であっても、彼は涙を流し、ため息をついた。