Humanitext Reader

スエトニウス · ガルバ §9-10

ヒスパニア統治とネロに対する蜂起

3 / 6 箇所 · ラテン語

要旨

ガルバはヒスパニアでの統治において過酷さから怠惰へと変化したが、ガリアでの反乱勃発と不穏な動きに促され、吉兆を得てネロに反旗を翻し、独自の軍と諮問機関を組織して決起したものの、暗殺の陰謀など予期せぬ混乱にも直面する。

§9Per octo annos uarie et inaequabiliter prouinciam rexit, primo acer et uehemens et in coercendis quidem delictis uel immodicus.
彼は8年間にわたり、多様かつ一貫しないやり方で属州を統治した。 最初は厳格かつ激越で、犯罪の抑制においては過度でさえあった。
nam et nummulario non ex fide uersanti pecunias manus amputauit mensaeque eius adfixit, et tutorem, quod pupillum, cui substitutus heres erat, ueneno necasset, cruce adfecit;
というのも、不誠実な方法で金を扱っていた両替商の両手を切断して彼の両替台に釘付けにし、また、自分が代位相続人に指定されていた被後見人を毒殺したという理由で、ある後見人を十字架刑に処したからである。
implorantique leges et ciuem Romanum se testificanti, quasi solacio et honore aliquo poenam leuaturus, mutari multoque praeter ceteras altiorem et dealbatam statui crucem iussit.
その者が法の適用を哀願し、自分がローマ市民であることを申し立てたところ、彼はあたかも何か慰めや名誉によって刑を軽くしてやるかのように、十字架を取り替えさせ、他のものよりもはるかに高く、かつ白く塗られた十字架を立てるように命じた。
paulatim in desidiam segnitiamque conuersus est, ne quid materiae praeberet Neroni et, ut dicere solebat, quod nemo rationem otii sui reddere cogeretur.
徐々に彼は怠惰と無活動へと転じた。 それはネロに口実を与えないためであり、また彼がよく言っていたように、「誰も自らの余暇の釈明を強制されることはない」からであった。
Carthagine noua conuentum agens tumultuari Gallias comperit legato Aquitaniae auxilia implorante;
ニュー・カルタゴで裁判集会を主宰していた際、アキタニアの総督が援軍を求めてきたことで、ガリア諸州が騒乱状態にあることを知った。
superuenerunt et Vindicis litterae hortantis, ut humano generi assertorem ducemque se accommodaret.
さらに、人類の解放者および指導者として身を捧げるよう勧めるウィンデクスの書簡も届いた。
nec diu cunctatus condicionem partim metu partim spe recepit;
彼は長く躊躇することなく、一部は恐れから、一部は希望から、その提案を受け入れた。
nam et mandata Neronis de nece sua ad procuratores clam missa deprenderat et confirmabatur cum secundissimis auspiciis et ominibus uirginis honestae uaticinatione, tanto magis quod eadem illa carmina sacerdos Iouis Cluniae ex penetrali somnio monitus eruerat ante ducentos annos similiter a fatidica puella pronuntiata.
というのも、彼は自分の殺害に関するネロの命令が財務官たちへ密かに送られていたのを察知しており、また、極めて好都合な吉兆や前兆に加えて、ある良家の乙女の予言によっても勇気づけられていたからである。 その予言が、それより200年前にやはり予言的な少女によって宣言されたのと同様のものであり、クルニアのユピテル神殿の祭司が、夢での勧告に従って神殿の奥の聖所から掘り出したのと同一の詩編であったため、なおさらそうであった。
quorum carminum sententia erat oriturum quandoque ex Hispania principem dominumque rerum.
それらの詩編の意味するところは、いつの日かヒスパニアから世界の支配者たる元首が現れるだろう、というものであった。
§10Igitur cum quasi manumissioni uacaturus conscendisset tribunal, propositis ante se damnatorum occisorumque a Nerone quam plurimis imaginibus et astante nobili puero, quem exulantem e proxima Baliari insula ob id ipsum acciuerat, deplorauit temporum statum consalutatusque imperator legatum se senatus ac populi R. professus est.
そこで、あたかも奴隷解放の儀式を執り行うかのように裁判壇に登った際、自分の前に、ネロによって有罪とされ殺害された人々の肖像をできるだけ多く掲げさせ、また、近くのバリアレス諸島から流刑に処されていたのをまさにその目的のために彼が呼び寄せた貴族の少年を傍らに立たせて、時代の惨状を嘆き悲しんだ。 そして「インペラトル」と歓呼して迎えられると、自らを元老院およびローマ市民の使節であると宣言した。
dein iustitio indicto, e plebe quidem prouinciae legiones et auxilia conscripsit super exercitum ueterem legionis unius duarumque alarum et cohortium trium;
その後、裁判闘争停止を宣言し、1個軍団、2個騎兵大隊、3個歩兵大隊からなる既存の古参軍に加え、属州の平民からさらに複数の軍団と補助軍を徴募した。
at e primoribus prudentia atque aetate praestantibus uel instar senatus, ad quos de maiore re quotiens opus esset referretur, instituit.
他方、知恵と年齢において優れた有力者たちから、元老院に類するものを組織し、必要が生じるたびに重大な事柄について諮問できるようにした。
delegit et equestris ordinis iuuenes, qui manente anulorum aureorum usu euocati appellarentur excubiasque circa cubiculum suum uice militum agerent.
彼はまた、騎士身分の若者たちを選び、彼らは金の指輪をはめる権利を保持したまま「召集兵」と呼ばれ、兵士の代わりに彼の寝室の周囲で護衛の任務に就くこととされた。
etiam per prouincias edicta dimisit, auctor in singulis uniuersisque conspirandi simul et ut qua posset quisque opera communem causam iuuarent.
さらに、各属州に布告を送り、個々人にも全体にも同時に決起することを促し、また各自が可能な手段によって共通の目的を支援するように勧めた。
Per idem fere tempus in munitione oppidi, quod sedem bello delegerat, repertus est anulus opere antiquo, scalptura gemmae Victoriam cum tropaeo exprimente;
ほぼ同じ時期に、彼が戦争の拠点に選んでいた町の防壁工事において、アンティークな作りの指輪が発見された。 その宝石の彫刻は戦勝記念碑を伴う勝利の女神を表していた。
ac subinde Alexandrina nauis Dertosam appulit armis onusta, sine gubernatore, sine nauta aut uectore ullo, ut nemini dubium esset iustum piumque et fauentibus diis bellum suscipi: cum repente ex inopinato prope cuncta turbata sunt.
そしてその直後、アレクサンドリアの船が、操舵手も水夫も乗客も全く乗せないまま、武器を満載してデルトサに漂着した。 これによって、開始された戦争が正当かつ虔敬なものであり、神々の加護を得ているものであることに誰も疑いを挟まなくなった。 しかしその時、突然かつ予期せぬことに、ほぼすべての状況が混乱に陥った。
alarum altera castris appropinquantem paenitentia mutati sacramenti destituere conata est aegreque retenta in officio, et serui, quos a liberto Neronis ad fraudem praeparatos muneri ac ceperat, per angiportum in balneas transeuntem paene interemerunt, nisi cohortantibus in uicem ne occasionem omitterent, interrogatisque de qua occasione loquerentur, expressa cruciatu confessio esset.
彼の率いる軍が陣営に近づいた際、騎兵大隊の一つが、忠誠誓約を変更したことを後悔して彼を見捨てようとし、かろうじて義務にとどめ置かれた。 また、ネロの解放奴隷から陰謀のために仕込まれ、彼が贈り物として受け取っていた奴隷たちが、彼が路地を通って浴場へ移動する途中で、危うく彼を殺害しかけた。 彼らがお互いに「この機会を逃すな」と励まし合っていたところ、どのような機会について話しているのかと問い詰められ、拷問によって自白が引き出されなかったならば、そうなっていたところであった。

語釈・文法注

  1. §9implorantique leges et ciuem Romanum se testificanti — 「法の適用を哀願し、自分がローマ市民であることを申し立てる者(後見人)に対して」という与格分詞句。後文の対格不定詞句(mutari... crucem)を伴う動詞 iussit(命じた)の、あるいは「~のために」という意味での与格(不利益の与格)として機能している。
  2. §9legato Aquitaniae auxilia implorante — 名詞と現在分詞からなる奪格独立句(「アキタニアの属州総督が援軍を求めたので」)。時または原因を表し、主節の動詞 comperit(知った)が示す事実の背景的状況を説明している。
  3. §10paene interemerunt, nisi... confessio esset — 主節に直説法完了形(paene interemerunt「もう少しで殺すところだった」)、条件節(nisi...)に接続法過去完了形を用いる反実仮想の構文。主節で「事態が実際に起こりかけた(あるいは実質的に完了していた)」ことを直説法で強調し、条件節でそれを阻んだ例外的な事実を提示するラテン語特有の表現。

この箇所を引用する

スエトニウス, ガルバ §9-10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo017.humanitext-lat2:9-10

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。