Humanitext Reader

スエトニウス · ガルバ §5-8

ガルバの前半生と属州総督としての事績

2 / 6 箇所 · ラテン語

要旨

ガルバの結婚生活やリウィアとの関係、軍での厳格な規律指導、アフリカ総督としての実績、そして隠棲生活からヒスパニア総督への就任と政権獲得の予兆を記述している。

§5inter liberales disciplinas attendit et iuri.
彼は自由学芸の中でも、法律にも意を用いた。
dedit et matrimonio operam;
また結婚にも努めたが、妻のレピダと彼女との間の二人の息子を失うと、独身のままであり続け、いかなる条件によってもこれ以上誘惑されることはなかった。
uerum amissa uxore Lepida duobusque ex ea filiis remansit in caelibatu neque sollicitari ulla condicione amplius potuit, ne Agrippinae quidem, quae uiduata morte Domiti maritum quoque adhuc necdum caelibem Galbam adeo omnibus sollicitauerat modis, ut in conuentu matronarum correpta iurgio atque etiam manu pulsata sit a matre Lepidae.
ドミティウスの死により未亡人となったアグリッピナでさえも、夫を失っておらず、まだ独身ではなかったガルバを、あらゆる手段で非常に誘惑したため、既婚女性たちの集まりにおいてレピダの母から言葉で激しく非難され、手で叩かれさえしたほどであったが、彼女によっても誘惑されなかった。
Obseruauit ante omnis Liuiam Augustam, cuius et uiuae gratia plurimum ualuit et mortuae testamento paene ditatus est;
彼は何よりもリウィア・アウグスタを敬い、彼女の生存中にはその寵愛が非常に力となり、彼女の死後には遺言によって危うく大富豪になるところであった。
sestertium namque quingenties praecipuum inter legatarios habuit, sed quia notata, non perscripta erat summa, herede Tiberio legatum ad quingenta reuocante, ne haec quidem accepit.
というのも、彼は受遺者たちの中でも格別に5000万セステルティウスを遺贈されたからである。 しかし、その額が数字で記されており、言葉で書き出されていなかったため、相続人であるティベリウスがその遺贈を50万に減額したため、彼はこれさえも受け取らなかった。
§6Honoribus ante legitimum tempus initis praetor commissione ludorum Floralium nouum spectaculi genus elephantos funambulos edidit;
法定年齢前に官職に入ると、法務官として、フローラ祝祭の開催時に、綱渡りをする象という新しい種類の見世物を提供した。
exim prouinciae Aquitaniae anno fere praefuit;
その後、およそ1年間アキタニア属州を統治した。
mox consulatum per sex menses ordinarium gessit, euenitque ut in eo ipse †L. Domitio patri Neronis, ipsi Saluius Otho pater Othonis succederet, uelut praesagium insequentis casus, quo medius inter utriusque filios extitit imperator.
間もなく、6ヶ月間、通常執政官を務めた。 そして、その執政官職において、彼自身がネロの父ルキウス・ドミティウスの後を継ぎ、彼自身の後をオトの父サルウィウス・オトが継ぐことになったが、これは、その後に起こる運命、すなわち彼がこれら両者の息子の間でその中間に立つ皇帝となることの予兆のようであった。
A Gaio Caesare in locum Gaetulici substitutus, postridie quam ad legiones uenit, sollemni forte spectaculo plaudentes inhibuit data tessera, ut manus paenula continerent;
ガイウス・カエサルによってゲトゥリクスの後任に指名され、軍団に着任した翌日、たまたま催されていた恒例の見世物において拍手する兵士たちを、マントの中に手を引っ込めておくようにという合言葉を与えることで制止した。
statimque per castra iactatum est: disce miles militare: Galba est, non Gaetulicus.
そして直ちに陣営内には次のような言葉が飛び交った。 「兵士よ、兵役を学び直せ。 ここにいるのはガルバだ、ゲトゥリクスではない。
pari seueritate interdixit commeatus peti.
」同様の厳格さをもって、彼は休暇を請求することを禁じた。
ueteranum ac tironem militem opere assiduo corroborauit matureque barbaris, qui iam in Galliam usque proruperant, coercitis, praesenti quoque Gaio talem et se et exercitum approbauit, ut inter innumeras contractasque ex omnibus prouinciis copias neque testimonium neque praemia ampliora ulli perciperent;
絶え間ない作業によって退役および新兵を鍛え上げ、ガリアにまで侵入していた蛮族を素早く制圧したため、自ら臨席したガイウスに対しても、自分と自軍の優秀さを証明し、すべての属州から徴集された無数の軍勢の中でも、彼ら以上に高い評価や褒賞を受け取った者は他にいなかった。
ipse maxime insignis, quod campestrem decursionem scuto moderatus, etiam ad essedum imperatoris per uiginti passuum milia cucurrit.
彼自身が最も際立っていたのは、盾を携えて平地での演習を指揮した後に、皇帝の乗る戦車の脇を20マイルにわたって走ったことによる。
§7Caede Gai nuntiata multis ad occasionem stimulantibus quietem praetulit.
ガイウスの殺害が報じられると、多くの者がこの機会を利用するようにと彼を唆したが、彼は静観することを好んだ。
per hoc gratissimus Claudio receptusque in cohortem amicorum tantae dignationis est habitus, ut cum subita ei ualitudo nec adeo grauis incidisset, dilatus sit expeditionis Britannicae dies.
このことにより、彼はクラウディウスにとって極めて好ましい人物となり、その友人たちの集団に迎えられ、非常に重んじられたため、彼が突然の、それほど重くはない病に倒れたときには、ブリタニア遠征の日程が延期されたほどであった。
Africam pro consule biennio optinuit extra sortem electus ad ordinandam prouinciam et intestina dissensione et barbarorum tumultu inquietam;
彼はプロコンスルとして2年間アフリカを管轄したが、これは、内紛と蛮族の蜂起によって不穏な状態にあった属州の秩序を立て直すために、抽選によらずに選出されたものであった。
ordinauitque magna seueritatis ac iustitiae cura etiam in paruulis rebus.
そして彼は、些細な事柄においても、厳格さと正義に対して多大な注意を払って秩序を再建した。
militi, qui per expeditionem artissima annona residuum cibariorum tritici modium centum denariis uendidisse arguebatur, uetuit, simul atque indigere cibo coepisset, a quoquam opem ferri;
遠征中、極めて深刻な食糧難の中、手元に残っていた1モディウスの小麦の配給食を100デナリウスで売却したと告発された兵士に対して、彼は、その者が食糧に困窮し始めるやいなや、何人からも援助の手が差し伸べられることを禁じた。
et is fame extabuit.
そして、その兵士は飢えによって衰弱死した。
at in iure dicendo cum de proprietate iumenti quaereretur, leuibus utrimque argumentis et testibus ideoque difficili coniectura ueritatis, ita decreuit ut ad lacum, ubi adaquari solebat, duceretur capite inuoluto atque ibidem reuelato eius esset, ad quem sponte se a potu recepisset.
また、裁判を執り行っている際、ある荷獣の所有権について争われ、双方の主張や証人がいずれも薄弱で、それゆえ真実の推測が困難であったとき、彼は次のように裁決した。 すなわち、その獣は頭を覆われた状態で、いつも水を飲まされていた池へと連れて行かれ、そこで覆いを外され、水を飲んだ後に自発的に戻っていった方の人物の所有物とする、というものである。
§8Ob res et tunc in Africa et olim in Germania gestas ornamenta triumphalia accepit et sacerdotium triplex, inter quindecimuiros sodalesque Titios item Augustales cooptatus;
当時アフリカにおいて、またかつてゲルマニアにおいて成し遂げた功績により、彼は凱旋記念徽章と三つの神官職、すなわち十五人官、ティティウス会士、およびアウグストゥス会士の列に加えられた。
atque ex eo tempore prope ad medium Neronis principatum in secessu plurimum uixit, ne ad gestandum quidem umquam iter ingressus quam ut secum uehiculo proximo decies sestertium in auro efferret, donec in oppido Fundis moranti Hispania Tarraconensis oblata est.
そしてその時から、ほぼネロの治世の中期に至るまで、大半を引退生活の中で過ごし、気晴らしに出かける際にも、すぐ隣の馬車に金貨で100万セステルティウスを常に運ばせることなしには、決して旅に出発しなかったが、やがて、フンディの町に滞在していた彼に、タッラコ・ヒスパニア属州が提示されるまでそのようであった。
acciditque, ut cum prouinciam ingressus sacrificaret, intra aedem publicam puero e ministris acerram tenenti capillus repente toto capite canesceret, nec defuerunt qui interpretarentur significari rerum mutationem successurumque iuueni senem, hoc est ipsum Neroni.
そして、彼が属州に入って犠牲祭を行っていた際、公設神殿の内部で、香炉を持っていた奉仕の少年の一人の髪が、突然頭全体で白髪になるということが起きた。 そして、これが社会の変革を意味し、若者の後を老人が継ぐこと、すなわち彼自身がネロの後を継ぐことを予兆していると解釈する者たちに事欠かなかった。
non multo post in Cantabriae lacum fulmen decidit repertaeque sunt duodecim secures, haud ambiguum summae imperii signum.
それから間もなく、カンタブル人の地の湖に落雷があり、12の斧が発見されたが、これは最高権力の疑いようのない兆候であった。 」,

語釈・文法注

  1. §5ne Agrippinae quidem, quae uiduata morte Domiti maritum quoque adhuc necdum caelibem Galbam adeo omnibus sollicitauerat modis — ne... quidem は前文の sollicitari ... potuit を受けて否定を補う。quae 以下の関係節内では、アグリッピナが未亡人(uiduata)であるのに対し、ガルバの側がまだ妻を失っておらず(necdum caelibem)、既婚(maritum quoque)であった状況において求婚がなされたという、二人の時間的および婚姻状況の対比が表されている。
  2. §5sestertium ... quingenties — 巨大な金額を表すラテン語の慣用表現。sestertium(10万セステルティウス単位を示す属格複数)に数副詞 quingenties(500回)が伴うことで、5,000万(500 × 100,000)セステルティウスを意味する。対して、後続の quingenta(中性複数)は 50万(500 × 1,000)セステルティウスを指している。
  3. §6euenitque ut in eo ipse L. Domitio patri Neronis, ipsi Saluius Otho pater Othonis succederet — euenit ut...(結果・偶発を示す名詞節)の構文。接続法 succederet は二つの文脈を支配する。一方は ipse(主語=ガルバ)が L. Domitio(与格)の後を継ぎ、他方は Saluius Otho(主語)が ipsi(与格=ガルバ)の後を継ぐという、主格と与格が交差する高度に対称的な省略構文である。
  4. §7militi, qui ... uetuit, ... a quoquam opem ferri — veto の変則的な構文。通常 veto は対格不定詞をとるが、ここでは militi(与格)が間接目的語のように置かれ、受動不定詞句 a quoquam opem ferri(誰によっても援助がもたらされること)を直接目的語として従えている。
  5. §8ne ad gestandum quidem umquam iter ingressus quam ut ... efferret — 制限的・除外の表現。ne... quidem... quam ut...(接続法 efferret)は、比較級を伴わない quam ut を用いて「〜することなしには、旅行にすら出発しなかった」という強い条件・制限を示す構文である。

この箇所を引用する

スエトニウス, ガルバ §5-8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo017.humanitext-lat2:5-8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。