§1Progenies Caesarum in Nerone defecit: quod futurum compluribus quidem signis, sed uel euidentissimis duobus apparuit.
カエサル家の血統はネロにおいて途絶えた。 この事態が起こることは、多くの兆候によって、とりわけ極めて明白な二つの兆候によって明らかであった。
Liuiae olim post Augusti statim nuptias Veientanum suum reuisenti praeteruolans aquila gallinam albam ramulum lauri rostro tenentem, ita ut rapuerat, demisit in gremium;
かつてリウィアが、アウグストゥスとの結婚のすぐ後に、ウェイイーにある自分の別荘を再訪していた時のこと、飛び去ろうとする一羽の鷲が、嘴に月桂樹の小枝をくわえた白い雌鶏を、奪い取った時の状態のままで、彼女の膝の上に落とした。
cumque nutriri alitem, pangi ramulum placuisset, tanta pullorum suboles prouenit, ut hodieque ea uilla 'ad Gallinas' uocetur, tale uero lauretum, ut triumphaturi Caesares inde laureas decerperent;
そして、その鳥を飼育し、小枝を植え付けることが決定されると、雛の繁殖が非常に盛んであったため、今日でもその別荘は「雌鶏荘」と呼ばれており、また月桂樹の林は、凱旋式を挙行しようとするカエサルたちがそこから月桂冠を摘み取るほどに見事なものとなった。
fuitque mos triumphantibus, alias confestim eodem loco pangere; et obseruatum est sub cuiusque obitum arborem ab ipso institutam elanguisse.
そして凱旋者たちには、その場所にすぐさま別の小枝を植える習慣があり、それぞれの死に際しては、その者自身によって植えられた木が枯れることが観察されていた。
ergo nouissimo Neronis anno et silua omnis exaruit radicitus, et quidquid ibi gallinarum erat interiit.
それゆえ、ネロの最後の年に、森全体が根こそぎ枯れ果て、そこにいた雌鶏もすべて死に絶えた。
ac subinde tacta de caelo Caesarum aede capita omnibus simul statuis deciderunt, Augusti etiam sceptrum e manibus excussum est.
さらにその直後、カエサルたちの神殿が落雷に遭い、すべての彫像の頭部が同時に落下し、アウグストゥスの手からは笏さえも振り落とされた。
§2Neroni Galba successit nullo gradu contingens Caesarum domum, sed haud dubie nobilissimus magnaque et uetere prosapia, ut qui statuarum titulis pronepotem se Quinti Catuli Capitolini semper ascripserit, imperator uero etiam stemma in atrio proposuerit, quo paternam originem ad Iouem, maternam ad Pasiphaam Minonis uxorem referret.
ネロの後を継いだガルバは、カエサル家とは血統上のつながりが全くなかったが、疑いなく極めて高貴であり、偉大で古い家柄の出身であった。 というのも、彼は彫像の銘文に自らをクィントゥス・カトゥルス・カピトリヌスの曾孫と常に書き加え、皇帝になってからは、父方の起源をユーピテルに、母方の起源をミーノースの妻パシパエーに結びつける家系図をアトリウムに掲げたほどであったからである。
§3Imagines et elogia uniuersi generis exequi longum est, familiae breuiter attingam.
一族全体の肖像や名誉の碑文を詳しく追うことは長くなるので、彼の家族について簡単に対処することにする。
qui primus Sulpiciorum cognomen Galbae tulit cur aut unde traxerit, ambigitur.
スルピキウス氏族の中で誰が最初にガルバという家族名を得たのか、またなぜ、あるいはどこからそれを引き出したのかについては、異論がある。
quidam putant, quod oppidum Hispaniae frustra diu oppugnatum inlitis demum galbano facibus succenderit;
ある人々は、ヒスパニアの町を長く無駄に包囲した末に、ガルバヌムを塗った松明でついに火を放ったからだと考えている。
alii, quod in diuturna ualitudine galbeo, id est remediis lana inuolutis, assidue uteretur;
他の人々は、長引く病気の間、ガルベウム、すなわち羊毛で包んだ治療薬を絶えず使用していたからだと考えている。
nonnulli, quod praepinguis fuerit uisus, quem galbam Galli uocent;
またある人々は、彼が極めて太って見え、そのような者をガリア人がガルバと呼ぶからだと考えている。
uel contra, quod tam exilis, quam sunt animalia quae in aesculis nascuntur appellanturque galbae.
あるいは逆に、彼がカシの木に生まれ、ガルバと呼ばれる虫のように極めて痩せていたからだとも言われる。
familiam illustrauit Seruius Galba consularis, temporum suorum †et eloquentissimus, quem tradunt Hispaniam ex praetura optinentem, triginta Lusitanorum milibus perfidia trucidatis, Viriatini belli causam extitisse.
この家族を有名にしたのは、コンスル経験者のセルウィウス・ガルバであり、彼は同時代において最も雄弁な人物の一人であった。 伝えられるところによれば、彼はプラエトルの職を終えた後にヒスパニアを統治していた際、裏切りによって3万人のルシタニア人を虐殺し、ウィリアトゥスの戦争の原因を作ったという。
eius nepos ob repulsam consulatus infensus Iulio Caesari, cuius legatus in Gallia fuerat, conspirauit cum Cassio et Bruto, propter quod Pedia lege damnatus est.
彼の孫は、執政官選挙での落選を理由に、かつてガリアで副官を務めたユリウス・カエサルに対して敵意を抱き、カッシウスやブルトゥスと共謀した。 そのため、ペディウス法によって有罪を宣告された。
ab hoc sunt imperatoris Galbae auus ac pater: auus clarior studiis quam dignitate—non enim egressus praeturae gradum—multiplicem nec incuriosam historiam edidit;
この人物から、皇帝ガルバの祖父と父が出た。 祖父は官職よりも学問において有名であり、法務官の階級を超えることはなかったが、多様で入念な歴史書を出版した。
pater consulatu functus, quanquam breui corpore atque etiam gibber modicaeque in dicendo facultatis, causas industrie actitauit.
父は執政官を務めたが、小柄な体格で背が曲がっており、弁論の才も平凡であったにもかかわらず、熱心に法廷弁護活動を行った。
uxores habuit Mummiam Achaicam, neptem Catuli proneptemque L. Mummi, qui Corinthum excidit;
彼は妻として、カトゥルスの孫娘であり、コリントスを破壊したルキウス・ムンミウスの曾孫娘であるムンミア・アカイカを娶った。
item Liuiam Ocellinam ditem admodum et pulchram, a qua tamen nobilitatis causa appetitus ultro existimatur et aliquanto enixius, postquam subinde instanti uitium corporis secreto posita ueste detexit, ne quasi ignaram fallere uideretur.
また、極めて裕福で美しいリウィア・オケッリナも娶った。 しかし彼女からは、彼の高貴さゆえに、自発的に、そしていくぶん熱心に求婚されたと考えられている。 それは彼が、執拗に迫る彼女に対し、無知な彼女を欺くように見えないようにと、密かに服を脱いで自らの肉体的欠陥を明かした後のことであった。
ex Achaica liberos Gaium et Seruium procreauit, quorum maior Gaius attritis facultatibus urbe cessit prohibitusque a Tiberio sortiri anno suo proconsulatum uoluntaria morte obiit.
アカイカとの間には、ガイウスとセルウィウスという子供たちをもうけたが、そのうち年長のガイウスは、財産を使い果たしてローマを去り、ティベリウスから定められた年にプロコンスルの任を抽選で決めることを禁じられたため、自ら命を絶った。
§4Ser. Galba imperator M. Valerio Messala Cn. Lentulo cons. natus est VIIII. Kal. Ian. in uilla colli superposita prope Tarracinam sinistrorsus Fundos petentibus, adoptatusque a nouerca sua Liuia nomen et Ocellare cognomen assumpsit mutato praenomine;
皇帝セルウィウス・ガルバは、マルクス・ウァレリウス・メッサッラとグナエウス・レントゥルスが執政官の時、12月24日、タッラキナの近くで、フンディに向かう者から見て左手にある、丘の上に建てられた別荘で生まれた。 そして、義母のリウィアに養子に迎えられると、プラエノーメンを変更して、その名とオケッラという家族名を引き継いだ。
nam Lucium mox pro Seruio usque ad tempus imperii usurpauit.
実際、彼はその後すぐ、皇帝になる時まで、セルウィウスの代わりにルキウスの名を名乗った。
constat Augustum puero adhuc, salutanti se inter aequales, apprehensa buccula dixisse: καὶ σὺ τέκνον ἡμῶν παρατρώξῃ.
アウグストゥスは、彼がまだ少年であった頃、同年代 of 者たちに混ざって挨拶に訪れた際、彼の頬をつまんで「お前もな、我が子よ、私のものをかじり取るだろう」と言ったと伝えられている。
sed et Tiberius, cum comperisset imperaturum eum uerum in senecta: 'uiuat sane,' ait, 'quando id ad nos nihil pertinet.
また、ティベリウスも、彼が皇帝になるが、それは老後に限られるということを知ると、「ともかく彼を生き長らえさせよ、それは我々には全く関係のないことなのだから」と言った。
' auo quoque eius fulgur procuranti, cum exta de manibus aquila rapuisset et in frugiferam quercum contulisset, responsum est summum sed serum imperium portendi familiae;
また彼の祖父が落雷の厄祓いの儀式を行っていた際、一羽の鷲が彼の手から内臓を奪い去り、実のなる樫の木に運んだところ、「最高ではあるが遅い権力が、その家族に予兆されている」との神託が下された。
et ille irridens: 'sane,' inquit, 'cum mula pepererit.
すると祖父はあざ笑って、「なるほど、ラバが子を産んだ時にはな」と言った。
' nihil aeque postea Galbam temptantem res nouas confirmauit quam mulae partus, ceterisque ut obscaenum ostentum abhorrentibus, solus pro laetissimo accepit memor sacrificii dictique aui.
その後、ガルバが新体制の確立を試みるにあたり、ラバの出産ほど彼を勇気づけたものはなかった。 他の人々は不吉な前兆として嫌悪したのに対し、彼一人だけは、祖父の犠牲祭と言葉を覚えていたため、極めて喜ばしいこととして受け止めた。
Sumpta uirili toga somniauit Fortunam dicentem, stare se ante fores defessam et nisi ocius reciperetur, cuicumque obuio praedae futuram.
成人式を終えた後、彼はフォルトゥーナが夢に現れ、自分は扉の前に立って疲れ果てており、すぐに受け入れてもらえなければ、最初に出会った者の獲物になってしまうだろう、と語るのを見た。
utque euigilauit, aperto atrio simulacrum aeneum deae cubitali maius iuxta limen inuenit idque gremio suo Tusculum, ubi aestiuare consueuerat, auexit et in parte aedium consecratum menstruis deinceps supplicationibus et peruigilio anniuersario coluit.
そして目が覚めると、アトリウムを開けた際、敷居のすぐそばに、1キュビットを超える大きさの女神の青銅像を見つけた。 彼はそれを胸に抱いて、毎夏を過ごすことになっていたトゥスクルムへと運び、邸宅の一部に安置して、以後、毎月の祈願と毎年の徹夜祭をもって崇拝した。
Quanquam autem nondum aetate constanti ueterem ciuitatis exoletumque morem ac tantum in domo sua haerentem obstinatissime retinuit, ut liberti seruique bis die frequentes adessent ac mane saluere, uesperi ualere sibi singuli dicerent.
また彼は、まだ若い時分であったにもかかわらず、市民たちの古く廃れてしまった習慣、すなわち自分の家の中だけに辛うじて残っていた慣習を頑なに守り通した。 それは、解放奴隷や奴隷たちが1日に2回大勢で集まり、朝にはそれぞれが彼に挨拶を述べ、夕方には別れを告げるというものであった。