Humanitext Reader

スエトニウス · ネロ §9-12

即位初期の寛大な統治と各種の競技会

3 / 15 箇所 · ラテン語

要旨

ネロは即位直後に、実母アグリッピナに敬意を払い、数々の減税や困窮した元老院議員への財政支援など、寛大で好意的な統治方針を示した。また、青年競技会や各種ゲーム、ギリシア風の5年一度の「ネロ祭」など、豪華で多様な見世物や競技会を創設して開催した。

§9Orsus hinc a pietatis ostentatione Claudium apparatissimo funere elatum laudauit et consecrauit.
[ネロは]ここから、孝心を誇示することから始めて、クラウディウスをきわめて豪華な葬儀をもって葬り、追悼演説を行い、神格化した。
memoriae Domiti patris honores maximos habuit.
父親ドミティウスの思い出に対して、最大の敬意を払った。
matri summam omnium rerum priuatarum publicarumque permisit.
母親には、私的および公的なあらゆる事柄の全権を委ねた。
primo etiam imperii die signum excubanti tribuno dedit 'optimam matrem' ac deinceps eiusdem saepe lectica per publicum simul uectus est.
また、帝位に就いた最初の日にも、護衛の護民官に「最良の母」という合言葉を与え、その後もしばしば彼女と同じ輿に乗って公の場を並んで進んだ。
Antium coloniam deduxit ascriptis ueteranis e praetorio additisque per domicilii translationem ditissimis primipilarium;
アンティウムにコローニア(植民市)を建設し、近衛兵の退役兵たちを登録し、住居の移転によって退役筆頭百人隊長たちのうち最も富裕な者たちをそこに加えた。
ubi et portum operis sumptuosissimi fecit.
そして同地に、きわめて費用をかけた大工事である港を建設した。
§10Atque ut certiorem adhuc indolem ostenderet, ex Augusti praescripto imperaturum se professus, neque liberalitatis neque clementiae, ne comitatis quidem exhibendae ullam occasionem omisit.
そして、自分の本性がさらに信頼すべきものであることを示すために、アウグストゥスの定めに従って統治すると宣言し、寛大さや慈悲、さらには親しみやすさを示すいかなる機会も逃さなかった。
grauiora uectigalia aut aboleuit aut minuit.
重い税を廃止するか、あるいは軽減した。
praemia delatorum Papiae legis ad quartas redegit.
パピウス法による密告者の報酬を4分の1に削減した。
diuisis populo uiritim quadringenis nummis senatorum nobilissimo cuique, sed a re familiari destituto annua salaria et quibusdam quingena constituit, item praetorianis cohortibus frumentum menstruum gratuitum.
民衆に一人あたり400ヌンミずつを分配し、元老院議員のうち最も名門の生まれでありながら家計に窮している者たちに対しては、年間手当を規定し、ある者たちには50万セステルティウスを支給することとした。 同様に、近衛コホルスに対しては毎月穀物を無料で支給した。
et cum de supplicio cuiusdam capite damnati ut ex more subscriberet admoneretur: 'quam uellem,' inquit, 'nescire litteras.
そして、死刑を宣告されたある者の処刑書に慣習に従って署名するよう求められたとき、彼は「私が文字を知らなければよかったのに」と言った。
' omnis ordines subinde ac memoriter salutauit.
彼はその後も、あらゆる階級の人々を順次、記憶を頼りに対面で挨拶した。
agenti senatui gratias respondit: 'cum meruero.
感謝を述べる元老院に対しては、「私がそれに値するようになったときに」と答えた。
' ad campestres exercitationes suas admisit et plebem declamauitque saepius publice; recitauit et carmina, non modo domi sed et in theatro, tanta uniuersorum laetitia, ut ob recitationem supplicatio decreta sit eaque pars carminum aureis litteris Ioui Capitolino dicata.
彼はマルスの原での自らの訓練に平民たちをも立ち入らせ、しばしば公の場で弁論を演じ、また詩の朗読も行ったが、それは自宅だけでなく劇場でも行われ、すべての人々が非常に喜んだため、その朗読を記念して感謝祭が議決され、それらの詩の一部は金文字でカピトリウムのユピテルに捧げられた。
§11Spectaculorum plurima et uaria genera edidit: iuuenales, circenses, scaenicos ludos, gladiatorium munus.
彼は数多くの多様な種類の見世物を催した。 すなわち、青年競技会、サーカスのゲーム、演劇のゲーム、そして剣闘士興行である。
iuuenalibus senes quoque consulares anusque matronas recepit ad lusum.
青年競技会には、執政官経験者である老人たちや、高齢の既婚婦人たちをも演技に参加させた。
circensibus loca equiti secreta a ceteris tribuit commisitque etiam camelorum quadrigas.
サーカスのゲームでは、騎士階級のために他の者たちから区切られた席を割り当て、さらにラクダの四頭立て戦車競走さえ催した。
ludis, quos pro aeternitate imperii susceptos appellari 'maximos' uoluit, ex utroque ordine et sexu plerique ludicras partes sustinuerunt;
帝国の永遠の繁栄を祈念して催され、彼が「最大競技会」と呼ぶことを望んだゲームにおいては、両方の階級および男女の双方から、多くの人々が役者としての役割を担った。
notissimus eques R. elephanto supersidens per catadromum decucurrit;
きわめて著名なあるローマ騎士は、象の上にまたがって綱渡りの斜面を滑り降りた。
inducta Afrani togata, quae Incendium inscribitur, concessumque ut scaenici ardentis domus supellectilem diriperent ac sibi haberent;
アフラニウスのトガ劇で「火災」と題された作品が上演され、役者たちが燃え盛る家から家具を略奪し、それを自分たちのものにすることが許された。
sparsa et populo missilia omnium rerum per omnes dies: singula cotidie milia auium cuiusque generis, multiplex penus, tesserae frumentariae, uestis, aurum, argentum, gemmae, margaritae, tabulae pictae, mancipia, iumenta atque etiam mansuetae ferae, nouissime naues, insulae, agri.
また、民衆に対しても連日、あらゆる物品の引換券が散布された。 すなわち、毎日常に各種の鳥類が千羽ずつ、様々な食料品、穀物切符、衣服、金、銀、宝石、真珠、絵画、奴隷、家畜、さらには手なずけられた野生動物、そして最後には船やアパート、土地までもが撒かれたのである。
§12hos ludos spectauit e proscaeni fastigio.
ネロはこれらのゲームを、舞台前部の屋根の上から観賞した。
munere, quod in amphitheatro ligneo regione Martii campi intra anni spatium fabricato dedit, neminem occidit, ne noxiorum quidem.
マルスの原の地区に1年未満の期間で建設された木造の円形劇場において催した興行において、彼は罪人であっても、一人として殺害しなかった。
exhibuit autem ad ferrum etiam quadringentos senatores sescentosque equites Romanos et quosdam fortunae atque existimationis integrae, ex isdem ordinibus confectores quoque ferarum et uaria harenae ministeria.
しかしながら、彼は400人の元老院議員と600人のローマ騎士を、また財産も名声も損なわれていない一部の人々をも剣闘士として戦いの場に出し、彼ら同じ階級から野獣を仕留める者たちや、砂場での様々な雑役係をも出させた。
exhibuit et naumachiam marina aqua innantibus beluis; item pyrrichas quasdam e numero epheborum, quibus post editam operam diplomata ciuitatis Romanae singulis optulit.
また、海水を引き、怪物たちを浮かべた模擬海戦も催し、さらにエペボスたちによるいくつかのピュリケーも催し、彼らが出演を終えた後、それぞれにローマ市民権の証書を授与した。
inter pyrricharum argumenta taurus Pasiphaam ligneo iuuencae simulacro abditam iniit, ut multi spectantium crediderunt;
ピュリケーの出し物のうちには、多くの観客が信じたことであるが、牡牛が木製の未経産牛の模型の中に隠れたパシパエーと交わる場面があった。
Icarus primo statim conatu iuxta cubiculum eius decidit ipsumque cruore respersit.
イカロスは、最初の試みにおいて、彼の特等席のすぐそばに墜落し、彼自身に血を飛び散らせた。
nam perraro praesidere, ceterum accubans, paruis primum foraminibus, deinde toto podio adaperto spectare consueuerat.
なぜなら、彼は自ら正面の席に座ることはきわめて稀であり、たいていは横たわりながら、最初は小さな穴から、後には観客席の手すり全体を開け放って見物するのが常だったからである。
Instituit et quinquennale certamen primus omnium Romae more Graeco triplex, musicum gymnicum equestre, quod appellauit Neronia; dedicatisque thermis atque gymnasio senatui quoque et equiti oleum praebuit.
彼はまた、ローマで誰よりも先に、ギリシア風の3部からなる5年一度の競技会(音楽、体育、乗馬)を創設し、これを「ネロ祭」と名付け、共同浴場と体育館を落成させた際、元老院議員や騎士たちにも油を提供した。
magistros toto certamini praeposuit consulares sorte, sede praetorum.
競技会全体の主催者として、彼は抽選によって元老院執政官経験者たちを任命し、彼らを法務官の席に就かせた。
deinde in orchestram senatumque descendit et orationis quidem carminisque Latini coronam, de qua honestissimus quisque contenderat, ipsorum consensu concessam sibi recepit, citharae autem a iudicibus ad se delatam adorauit ferrique ad Augusti statuam iussit.
その後、彼はオーケストラ席と元老院席に下り、最も名誉ある者たちが競い合っていたラテン語の演説と詩の王冠を、彼らの合意によって自分に授与されたものとして受け取り、他方、審査員たちから自分に差し出されたキタラの王冠には敬意を表し、それをアウグストゥスの像のもとへと運ぶように命じた。
gymnico, quod in Saeptis edebat, inter buthysiae apparatum barbam primam posuit conditamque in auream pyxidem et pretiosissimis margaritis adornatam Capitolio consecrauit.
サエプタにおいて催した体育競技の際、牛のいけにえの準備が整う中、彼は初めて剃った髭を金の小箱に収め、きわめて高価な真珠で飾り、カピトリウムに奉納した。
ad athletarum spectaculum inuitauit et uirgines Vestales, quia Olympiae quoque Cereris sacerdotibus spectare conceditur.
彼はアスリートたちの観戦にウェスタの処女たちをも招待した。 オリンピアにおいてもデーメーテールの巫女たちに観戦が許されているからである。

語釈・文法注

  1. §10.1diuisis populo uiritim quadringenis nummis senatorum nobilissimo cuique, sed a re familiari destituto annua salaria et quibusdam quingena constituit — diuisis ... nummis は独立奪格。constituit の間接目的語は senatorum nobilissimo cuique, sed a re familiari destituto(「家計に窮している、元老院議員のうち最も名門の者それぞれに」)であり、直接目的語は annua salaria(年間手当)である。quibusdam quingena は「ある者たちには50万[セステルティウス]を」を意味し、数詞 quingena は1000倍の単位(sestertia)を暗黙のうちに補って理解される。
  2. §11.2ludis, quos pro aeternitate imperii susceptos appellari 'maximos' uoluit — ludis は時を示す奪格で、後続の ex utroque ordine ... sustinuerunt(主節)に繋がる。先行詞 ludis を修飾する関係節 quos ... uoluit の中で、完了分詞 susceptos は関係代名詞 quos に呼応しており、ここでは「帝国の永遠(の繁栄)のために引き受けられた(開催された)」という意味を表している。
  3. §12.1exhibuit autem ad ferrum etiam quadringentos senatores — 前置詞句 ad ferrum(直訳は「鉄(剣)に向けて」)は、ここでは「剣闘士(戦闘)として」「真剣勝負のために」という闘技場における慣用語として使われており、exhibuit(「[舞台・闘技場に]送り出した」)に係る。
  4. §12.2taurus Pasiphaam ligneo iuuencae simulacro abditam iniit — abditam は Pasiphaam を修飾する完了分詞。ligneo iuuencae simulacro(「木製の若い雌牛の模型に」)は、中に入っている状態を表す場所の奪格、あるいは隠れるための手段を表す手段の奪格として機能している。

この箇所を引用する

スエトニウス, ネロ §9-12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo016.humanitext-lat2:9-12

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。