§13Non immerito inter spectacula ab eo edita et Tiridatis in urbem introitum rettulerim.
彼が催した見世物の中に、ティリダテスのローマ入城をも私が数え上げるのは、不当なことではないだろう。
quem Armeniae regem magnis pollicitationibus sollicitatum, cum destinato per edictum die ostensurus populo propter nubilum distulisset, produxit quo oportunissime potuit, dispositis circa fori templa armatis cohortibus, curuli residens apud rostra triumphantis habitu inter signa militaria atque uexilla.
このアルメニア王は、多大な約束によって誘い出されたのであるが、[ネロは]布告によって定められた日に彼を民衆にお披露目しようとしたものの、曇天のために延期した後に、最も好都合な時に引き出した。 その際、フォールムの諸神殿の周囲に武装したコホルスを配置し、[ネロ自身は]ロストラの傍らで凱旋将軍の服装をして、軍旗や旗の間に置かれたクールールの椅子に座っていた。
et primo per deuexum pulpitum subeuntem admisit ad genua adleuatumque dextra exosculatus est, dein precanti tiara deducta diadema inposuit, uerba supplicis interpretata praetorio uiro multitudini pronuntiante;
そして、傾斜した舞台を登ってくる[王]をまず自らの膝のところまで進み寄らせ、右手で引き起こして口づけを交わし、次いで懇願する彼からティアラを取り除いて王冠を授けた。 その際、前プラエトルの身分の者が、嘆願者の言葉を通訳して群衆に告げ知らせた。
perductum inde in theatrum ac rursus supplicantem iuxta se latere dextro conlocauit.
そこから劇場へと導かれた[王]が再び懇願すると、[ネロは]彼を自分の右側の隣席に座らせた。
ob quae imperator consalutatus, laurea in Capitolium lata, Ianum geminum clausit, tamquam nullo residuo bello.
これらのことによって、彼はインペラトルと歓呼され、月桂冠がカピトリウムに運ばれると、もはやいかなる戦争も残っていないかのように、二面ヤヌスの神殿を閉じた。
§14Consulatus quattuor gessit: primum bimenstrem, secundum et nouissimum semenstres, tertium quadrimenstrem;
彼は4回の執政官職を務めた。 最初のものは2ヶ月間、2回目と最後のものは6ヶ月間、3回目のものは4ヶ月間であった。
medios duos continuauit, reliquos inter annua spatia uariauit.
中間の2回は連続して務め、残りのものは年月の間隔を置いて交互に配置した。
§15in iuris dictione postulatoribus nisi sequenti die ac per libellos non temere respondit.
裁判の執行においては、請求者たちに対して、翌日、しかも書面によるのでなければ、軽々しく返答しなかった。
cognoscendi morem eum tenuit, ut continuis actionibus omissis singillatim quaeque per uices ageret.
審理を行うに際しては、一括して行う手続きを避けて、個々の案件を順次別々に扱うという習慣を維持した。
quotiens autem ad consultandum secederet, neque in commune quicquam neque propalam deliberabat, sed et conscriptas ab uno quoque sententias tacitus ac secreto legens, quod ipsi libuisset perinde atque pluribus idem uideretur pronuntiabat.
また、彼が評議のために退席するときはいつでも、共同でも公然でも一切審議せず、むしろ、各自によって書された意見書を沈黙のうちに内密に読み、あたかも多くの者が同じ意見であるかのように、自分自身が気に入った判断を宣告した。
In curiam libertinorum filios diu non admisit;
元老院には、解放奴隷の息子たちを長い間入れなかった。
admissis a prioribus principibus honores denegauit.
前代の皇帝たちによって受け入れられていた者たちに対しては、官職への就任を拒否した。
candidatos, qui supra numerum essent, in solacium dilationis ac morae legionibus praeposuit.
定員を超えた候補者たちには、任命の遅延と待機の慰めとして、軍団の指揮を任せた。
consulatum in senos plerumque menses dedit.
執政官職はたいてい6ヶ月の任期で授けた。
defunctoque circa Kal. Ian. altero e consulibus neminem substituit improbans exemplum uetus Canini Rebili uno die consulis.
1月1日の頃に執政官の一人が死亡した際、たった一日の執政官であったカニニウス・レビルスの古い前例を良しとせず、後任を誰も置かなかった。
triumphalia ornamenta etiam quaestoriae dignitatis et nonnullis ex equestri ordine tribuit nec utique de causa militari.
凱旋将軍の徽章を、財務官の格式の者たちや、騎士階級の何人かにも授与したが、それは必ずしも軍事上の功績によるものではなかった。
de quibusdam rebus orationes ad senatum missas praeterito quaestoris officio per consulem plerumque recitabat.
特定の事項に関して元老院に送られた演説書を、財務官の任務を経由させず、たいてい執政官を介して朗読させた。
§16formam aedificiorum urbis nouam excogitauit et ut ante insulas ac domos porticus essent, de quarum solariis incendia arcerentur;
彼は都市の建物の新しい形態を考案し、アパートや邸宅の前に回廊を設け、それらのバルコニーから火災を防ぐことができるようにした。
easque sumptu suo extruxit.
そして、これらを自費で建設した。
destinarat etiam Ostia tenus moenia promouere atque inde fossa mare ueteri urbi inducere.
彼はまた、オスティアにいたるまで城壁を押し広げ、そこから運河によって古い都市に海を引き込むことを目論んでいた。
Multa sub eo et animaduersa seuere et coercita nec minus instituta: adhibitus sumptibus modus;
彼の統治下では、多くのことが厳しく罰せられ、抑制され、同様に新たに制定された。
publicae cenae ad sportulas redactae; interdictum ne quid in popinis cocti praeter legumina aut holera ueniret, cum antea nullum non obsonii genus proponeretur; afflicti suppliciis Christiani, genus hominum superstitionis nouae ac maleficae; uetiti quadrigariorum lusus, quibus inueterata licentia passim uagantibus fallere ac furari per iocum ius erat; pantomimorum factiones cum ipsis simul relegatae;
すなわち、贅沢への制限、公的な宴会の簡易な配給への縮小、以前にはあらゆる種類の惣菜が提供されていたのに対して、居酒屋では豆類や野菜を除いて調理されたものを一切販売してはならないという禁止、新しくかつ有害な迷信を信じる人種であるキリスト教徒たちの処刑、根深い放縦さからあちこちを徘徊しては面白半分に騙したり盗みを働いたりすることを権利としていた四輪馬車の御者たちの遊びの禁止、パントマイム俳優の徒党の彼ら自身と同時での追放などである。
§17aduersus falsarios tunc primum repertum, ne tabulae nisi pertusae ac ter lino per foramina traiecto obsignarentur;
文書偽造者に対抗して、そのとき初めて、書板は穴を開けられ、その穴に麻糸を3回通した上でなければ封印してはならないという方法が考案された。
cautum ut testamentis primae duae cerae testatorum modo nomine inscripto uacuae signaturis ostenderentur, ac ne qui alieni testamenti scriptor legatum sibi ascriberet;
遺言書においては、最初の2枚の蝋板には遺言者の名前だけが書かれた余白の状態で署名者に提示されること、および、他人の遺言書の代筆者が自分への遺贈を書き加えることがないようにという予防策が設けられた。
item ut litigatores pro patrociniis certam iustamque mercedem, pro subsellis nullam omnino darent praebente aerario gratuita;
また、訴訟当事者たちは弁護に対しては一定の適正な報酬を支払うが、控え席の使用に対しては、国庫がそれを無料で提供するため、一切支払わないこととされた。
utque rerum actu ab aerario causae ad forum ac reciperatores transferrentur et ut omnes appellationes a iudicibus ad senatum fierent.
さらに、裁判の執行において、国庫に関する訴訟件がフォールムおよび回復裁判官へと移管されること、および、裁判官からのすべての控訴は元老院に対してなされることとされた。
§18Augendi propagandique imperii neque uoluntate ulla neque spe motus umquam, etiam ex Britannia deducere exercitum cogitauit, nec nisi uerecundia, ne obtrectare parentis gloriae uideretur, destitit.
彼は帝国を拡大し広げようという意志も希望も決して持たなかったため、ブリタニアからさえも軍隊を撤退させることを考えたが、養父の栄光を貶めるように見えることを恐れる慎みによるのでなければ、思いとどまることはなかった。
Ponti modo regnum concedente Polemone, item Alpium defuncto Cottio in prouinciae formam redegit.
ポントゥスの王国についてはポレモンが退位したことによって、またアルプスの王国についてはコッティウスが死去したことによって、ただ属州の形態へと再編した。
§19Peregrinationes duas omnino suscepit, Alexandrinam et Achaicam; sed Alexandrina ipso profectionis die destitit turbatus religione simul ac periculo.
彼は全体で2回だけの旅、すなわちアレクサンドリアへの旅とアカイアへの旅を企てたが、アレクサンドリア旅行については、出発のまさにその日に、不吉な予兆と同時に危険に動揺させられて断念した。
nam cum circumitis templis in aede Vestae resedisset, consurgenti ei primum lacinia obhaesit, dein tanta oborta caligo est, ut dispicere non posset.
というのは、彼が諸神殿を巡ったのち、ウェスタの神殿に座を占めていたところ、立ち上がろうとする彼の衣服の裾がまず引っかかり、次いで何も見えなくなるほどの深い闇が生じたからである。
in Achaia Isthmum perfodere adgressus praetorianos pro contione ad incohandum opus cohortatus est tubaque signo dato primus rastello humum effodit et corbulae congestam umeris extulit.
アカイアにおいては、地峡の掘削に着手し、集会において近衛兵たちに工事を開始するよう激励し、ラッパで合図が与えられると、彼自身が最初に鍬で土を掘り起こし、籠に盛られた土を肩に担いで運び出した。
parabat et ad Caspias portas expeditionem conscripta ex Italicis senum pedum tironibus noua legione, quam Magni Alexandri phalanga appellabat.
彼はまた、イタリア人のうち身長6ペスの新兵たちによって構成された、彼が「アレクサンドロス大王の方陣」と呼んでいた新しい軍団を徴募して、カスピ海の門への遠征を準備していた。
Haec partim nulla reprehensione, partim etiam non mediocri laude digna in unum contuli, ut secernerem a probris ac sceleribus eius, de quibus dehinc dicam.
これらの、あるものは非難に値せず、あるものは小さからぬ称賛に値する事績を、私は一箇所に集めた。 それは、彼の不名誉な行いや犯罪行為から区別するためであり、それらについてはこれ以降に語ることにする。