Humanitext Reader

スエトニウス · ネロ §5-8

ネロの父の生涯と生い立ちから即位まで

2 / 15 箇所 · ラテン語

要旨

ネロの極めて残忍で不誠実な父親の生涯と、不吉な予兆に満ちたネロの誕生、幼少期の不遇から養子縁組、セネカの教育、そして17歳での皇帝即位に至る経緯を記している。

§5ex Antonia maiore patrem Neronis procreauit omni parte uitae detestabilem, siquidem comes ad Orientem C. Caesaris iuuenis, occiso liberto suo, quod potare quantum iubebatur recusarat, dimissus e cohorte amicorum nihilo modestius uixit;
[ドミティウスは]大アントニアとの間に、あらゆる面で忌まわしい生涯を送ることになるネロの父親をもうけた。 というのも、彼は若い頃にガイウス・カエサルの東方派遣の同伴者となったが、ある釈放奴隷が命じられただけの量のお酒を飲むことを拒んだという理由で彼を殺害し、友人の随行員から追放された後も、少しも控えめに暮らすことはなかった。
sed et in uiae Appiae uico repente puerum citatis iumentis haud ignarus obtriuit et Romae medio foro cuidam equiti R. liberius iurganti oculum eruit;
それどころか、アッピア街道の集落で、十分に承知の上で獣を急がせて突然少年を轢き殺し、ローマのフォーラムの真ん中で、あまりに自由に言い争いをしていたあるローマ騎士の片目をえぐり出した。
perfidiae uero tantae, ut non modo argentarios pretiis rerum coemptarum, sed et in praetura mercede palmarum aurigarios fraudauerit, notatus ob haec et sororis ioco querentibus dominis factionum repraesentanda praemia in posterum sanxit.
実際、彼はあまりにも不誠実であったため、両替商たちから購入した品物の代金を騙し取っただけでなく、法務官のときには御者たちから勝利の報酬さえ騙し取った。 これらのことで非難され、また彼の姉妹のからかいに煽られて、各派閥の代表たちが不満を訴えた際、彼は将来的に賞金を即座に支払うべきことを規定した。
maiestatis quoque et adulteriorum incestique cum sorore Lepida sub excessu Tiberi reus, mutatione temporum euasit decessitque Pyrgis morbo aquae intercutis, sublato filio Nerone ex Agrippina Germanico genita.
さらに、ティベリウスの崩御の間際に、不敬罪、姦通罪、および妹レピダとの近親相姦の罪で告発されたが、政変によって処罰を免れ、ピュルギにおいて水腫で死亡した。 彼は、ゲルマニクスの娘アグリッピナとの間に生まれた息子ネロを我が子として引き取った後に世を去ったのである。
§6Nero natus est Anti post VIIII. mensem quam Tiberius excessit, XVIII. Kal. Ian.
ネロは、ティベリウスが崩御してから9ヶ月後、12月15日のちょうど日の出の時にアンティウムで生まれた。
tantum quod exoriente sole, paene ut radiis prius quam terra contingeretur.
そのため、太陽の光線が、彼が地面に触れるよりもほとんど先に彼に触れたほどであった。
de genitura eius statim multa et formidulosa multis coiectantibus praesagio fuit etiam Domiti patris uox, inter gratulationes amicorum "negantis quicquam ex se et Agrippina nisi detestabile et malo publico nasci potuisse.
彼の出生直後から、多くの人々がその誕生時の星の配置から多くの恐ろしい予言を立てていたが、友人たちの祝福の中で、「自分とアグリッピナからは、忌まわしく国家の害毒となるものしか生まれ得ない」と否定した父ドミティウスの言葉もまた、その不吉な予兆となった。
" eiusdem futurae infelicitatis signum euidens die lustrico extitit;
この同じ将来の不幸の明白な兆候は、命名の日に現れた。
nam C. Caesar, rogante sorore ut infanti quod uellet nomen daret, intuens Claudium patruum suum, a quo mox principe Nero adoptatus est, eius se dixit dare, neque ipse serio sed per iocum et aspernante Agrippina, quod tum Claudius inter ludibria aulae erat.
すなわち、ガイウス・カエサルは、赤ん坊に望む名前をつけてほしいという姉妹の頼みに対して、彼の叔父であり、後に皇帝となってネロを養子に迎えることになるクラウディウスを見つめ、彼(クラウディウス)の名前を与えると言った。 もっとも、彼自身は本気ではなく冗談で言ったのであり、当時クラウディウスは宮廷の笑い者であったため、アグリッピナはこれを嫌悪して拒絶した。
Trimulus patrem amisit;
3歳のときに父を亡くした。
cuius ex parte tertia heres, ne hanc quidem integram cepit correptis per coheredem Gaium uniuersis bonis.
その遺産の3分の1の相続人となったものの、共同相続人であるガイウスによって全財産が強奪されたため、このシェアさえ完全には受け取れなかった。
et subinde matre etiam relegata paene inops atque egens apud amitam Lepidam nutritus est sub duobus paedagogis saltatore atque tonsore.
そして、その後すぐに母親も追放されたため、彼はほとんど無一物で貧困の中、叔母のレピダのもとで、ダンサーと理髪師という二人の家庭教師に育てられた。
uerum Claudio imperium adepto non solum paternas opes reciperauit, sed et Crispi Passieni uitrici sui hereditate ditatus est.
しかし、クラウディウスが帝位に就くと、父親の財産を取り戻しただけでなく、義父クリスプス・パッシエヌスの遺産によって裕福になった。
gratia quidem et potentia reuocatae restitutaeque matris usque eo floruit, ut emanaret in uulgus missos a Messalina uxore Claudi, qui eum meridiantem, quasi Britannici aemulum, strangularent.
召還され、名誉を回復された母親の威光と権力のおかげで、彼の地位は非常に向上したため、クラウディウスの妻メッサリナが、ブリタニクスのライバルである彼を、昼寝をしている最中に絞め殺すために刺客を派遣したという噂が民衆の間に広まるほどであった。
additum fabulae †ad eosdem dracone e puluino se proferente conterritos refugisse.
この物語に、刺客たちは枕から蛇が這い出てきたのに怯えて逃げ去った、という尾ひれが加えられた。
quae fabula exorta est deprensis in lecto eius circum ceruicalia serpentis exuuiis;
この物語は、彼のベッドの枕の周りで見つかった蛇の抜け殻から生じたものである。
quas tamen aureae armillae ex uoluntate matris inclusas dextro brachio gestauit aliquamdiu ac taedio tandem maternae memoriae abiecit rursusque extremis suis rebus frustra requisiit.
しかし、彼は母親の要望により、この抜け殻を金のブレスレットに納めてしばらくの間右腕に身につけていたが、やがて母親の思い出にうんざりしてそれを投げ捨て、最期の絶望的な状況において再びそれを無駄に捜し求めた。
§7Tener adhuc necdum matura pueritia circensibus ludis Troiam constantissime fauorabiliterque lusit.
まだ幼く、少年期としても十分に成長していなかった頃、彼はサーカスのゲームにおいて「トロイアのゲーム」を非常に毅然と、かつ好評のうちに演じた。
undecimo aetatis anno a Claudio adoptatus est Annaeoque Senecae iam tunc senatori in disciplinam traditus.
11歳のときにクラウディウスの養子となり、当時すでに元老院議員であったアンナエウス・セネカに教育のために委ねられた。
ferunt Senecam proxima nocte uisum sibi per quietem C. Caesari praecipere, et fidem somnio Nero breui fecit prodita immanitate naturae quibus primum potuit experimentis.
翌首、セネカは夢の中で自分がガイウス・カエサルを指導しているのを見たと伝えられており、ネロは、自分ができる最初の証拠によってその生まれ持った残虐性を現すことで、間もなくこの夢が真実であることを証明した。
namque Britannicum fratrem, quod se post adoptionem Ahenobarbum ex consuetudine salutasset, ut subditiuum apud patrem arguere conatus est.
すなわち、義理の弟ブリタニクスが、養子縁組の後も慣習に従って自分を「アヘノバルブス」と呼んで挨拶したため、父親の前で彼が拾い子であると告発しようとした。
amitam autem Lepidam ream testimonio coram afflixit gratificans matri, a qua rea premebatur.
また、起訴されていた叔母のレピダに対しては、母親に阿ねるために自ら法廷で証言して彼女を打ちのめし、母親によってその被告人は追い詰められていた。
Deductus in forum tiro populo congiarium, militi donatiuum proposuit indictaque decursione praetorianis scutum sua manu praetulit;
成年式を迎えてフォーラムに導かれると、彼は民衆に食糧の配給を、兵士たちには特別手当を約束し、近衛兵たちの閲兵式が執り行われる中、自らの手で盾を持って先頭に立った。
exin patri gratias in senatu egit.
その後、元老院において父親への感謝の辞を述べた。
apud eundem consulem pro Bononiensibus Latine, pro Rhodis atque Iliensibus Graece uerba fecit.
同じ父親が執政官を務めていた際、ボローニャの人々のためにラテン語で、ロドスとイリウムの人々のためにギリシア語で演説を行った。
auspicatus est et iuris dictionem praefectus urbi sacro Latinarum, celeberrimis patronis non tralaticias, ut assolet, et breuis, sed maximas plurimasque postulationes certatim ingerentibus, quamuis interdictum a Claudio esset.
また、ラテン祭の間、都市長官として司法を司り始め、クラウディウスからの禁止令があったにもかかわらず、高名な弁護士たちが例のような決まりきった短い申請ではなく、最も重要で多数の申請を競って彼に持ち込んだ。
nec multo post duxit uxorem Octauiam edidit que pro Claudi salute circenses et uenationem.
それから間もなく、彼はオクタウィアと結婚し、クラウディウスの健康を祈念してサーカスのゲームと野獣狩りを開催した。
§8Septemdecim natus annos, ut de Claudio palam factum est, inter horam sextam septimamque processit ad excubitores, cum ob totius diei diritatem non aliud auspicandi tempus accommodatius uideretur;
17歳のとき、クラウディウスの死が公にされると、彼は正午から午後1時の間に護衛兵たちの前へと進み出た。 丸一日の不吉な兆候のために、支配を始めるのにこれ以上に適した時間は他にはないと思われたからである。
proque Palati gradibus imperator consalutatus lectica in castra et inde raptim appellatis militibus in curiam delatus est discessitque iam uesperi, ex immensis, quibus cumulabatur, honoribus tantum patris patriae nomine recusato propter aetatem.
宮殿の階段の前で皇帝として歓呼されると、彼は輿で兵営に運ばれ、そこから兵士たちに急いで演説を行った後、元老院へと運ばれた。 そして、彼に浴びせられた無数の栄誉のうち、彼の年齢を理由に「国家の父」という称号だけを辞退して、すでに夕方になってからそこを去った。

語釈・文法注

  1. §5siquidem — 理由・説明を導く接続詞で、ここでは「というのも実際…だからである」の意味。直前の「あらゆる面で忌まわしい(detestabilem)」という評価を正当化するための具体的なエピソード(自由民の殺害、少年の轢殺、騎士の目をえぐる行為)を導入している。
  2. §5sublato — 動詞 *tollere* の完了受動分詞。古代ローマの慣習において、父親が生まれたばかりの子供を地面から「抱き上げる」ことによって、我が子として認知し養育する意志を表明すること(*tollere*)を指している。
  3. §5perfidiae uero tantae — 性質の属格(genitive of quality)。主詞となる人称代名詞が省略されており、「彼は([fuit]が補われる)実にそのような不誠実さの持ち主であったため、…」という述語的な構造を成している。
  4. §6tantum quod — 時間の副詞句として機能し、「ちょうど…したばかりの時に」「…すると同時に」を意味する。ここではネロが日の出の「ちょうどその時」に生まれたことを強調している。

この箇所を引用する

スエトニウス, ネロ §5-8. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi1348.abo016.humanitext-lat2:5-8

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。