§97.1Erras, mi Lucili, si existimas nostri saeculi esse vitium luxuriam et neglegentiam boni moris et alia, quae obiecit suis quisque temporibus;
我がルキリウスよ、贅沢や、善き道徳への怠慢、そして誰もが自分の時代に対して非難してきたその他の事柄が、私たちの時代の欠点であると考えるなら、あなたは誤っている。
hominum sunt ista, non temporum.
これらは人間の欠点であって、時代の欠点ではない。
Nulla aetas vacavit a culpa.
いかなる時代も罪から免れてはいなかった。
Et si aestimare licentiam cuiusque saeculi incipias, pudet dicere, numquam apertius quam coram Catone peccatum est.
そして、もしあなたがそれぞれの時代の放縦さを評価し始めるなら、言うのも恥ずかしいことだが、カトの目の前ほどあからさまに罪が犯されたことはかつてなかった。
§97.2Credat aliquis pecuniam esse versatam in eo iudicio, in quo reus erat P. Clodius ob id adulterium, quod cum Caesaris uxore in operto commiserat violatis religionibus eius sacrificii, quod pro populo fieri dicitur sic summotis extra consaeptum omnibus viris, ut picturae quoque masculorum animalium contegantur? Atqui dati iudicibus nummi sunt et, quod hac etiamnunc pactione turpius est, stupra insuper matronarum et adulescentulorum nobilium stilari loco exacta sunt.
プブリウス・クロディウスが、カイサルの妻と密かに犯した姦通の罪で被告となったあの裁判において、単に金が動いただけで済んだと誰かが信じるだろうか。 その姦通は、すべての男たちが囲いの外に退けられ、雄の動物の絵さえ覆い隠されるほど厳格に、民のために執り行われると言われるあの儀式の宗教的規則を侵してなされたものであったのだが。 だが、裁判官たちに金銭が与えられただけでなく、この取引よりもさらに不名誉なことには、貴婦人たちや貴族の若者たちとの不義が、帳簿上の支払いの代わりとして要求されたのである。
§97.3Minus crimine quam absolutionc peccatum est: adulterii reus adulteria divisit nec ante fuit de salute securus, quam similes sui iudices suos reddidit.
罪そのものによってよりも、無罪放免によって、より多くの罪が犯された。 姦通で告発された者が、さらに多くの姦通を分配し、自分の裁判官たちを自分と同じような者にするまでは、自身の安全を確信できなかった。
Haec in eo iudicio facta sunt, in quo, si nihil aliud, Cato testimonium dixerat.
これらのことは、少なくとも、カトが証言をしたあの裁判において行われたのである。
Ipsa ponam verba Ciceronis, quia res fidem excedit
キケロ自身の言葉を引用しよう。 なぜなら、この事態は信じがたいものだからである。
§97.4"Accersivit ad se, promisit, intercessit, dedit, Iam vero—o di boni, rem perditam!—etiam noctes certarum mulierum atque adulescentulorum nobilium introductiones nonnullis iudicibus pro mercedis cumulo fuerunt.
「彼は人々を自分のところに呼び寄せ、約束し、保証し、金を与えた。 そして今や――おお、善き神々よ、なんと破滅的なことか! ――特定の女たちとの夜や、貴族の若者たちの手引きまでもが、一部の裁判官たちにとって報酬の山への上乗せとなったのである。
" §97.5Non vacat de pretio queri, plus in accessionibus fuit.
」価格について不満を言っている暇はない。 おまけの中により多くのものがあったのだ。
"Vis se veri illius uxorem? Dabo illam, vis divitis huius? Tibi praestabo concubitum.
「あの厳格な男の妻が欲しいかね。 彼女をあげよう。 この富豪の妻が欲しいかね。 添い寝を保証しよう。
Adulterium nisi feceris, damna.
姦通を行わないなら、有罪を宣告せよ。
Illa formonsa, quam desideras, veniet.
あなたが望むあの美人がやって来るだろう。
Illius tibi noctem promitto nec differo;
彼女との夜を約束する。 先延ばしにはしない。
intra comperendinationem fides promissi mei stabit.
裁判の延期期間の間に、私の約束の履行は確実になされる。
"Plus est distribuere adulteria quam facere;
」姦通を配ることは、それを行うことよりもさらに重い。
hoc vero matribus familiae denuntiare est.
これは実に、一家の主婦たちに不名誉を通告するようなものだ。
§97.6Hi iudices Clodiani a senatu petierant praesidium, quod non erat nisi damnaturis necessarium, et inpetraverant.
これらクロディウスの裁判官たちは元老院に護衛を要請しており、それは有罪判決を下そうとする者たちにしか必要のないものであったが、彼らはそれを手に入れていた。
Itaque eleganter illis Catulus absoluto reo, "quid vos," inquit, "praesidium a nobis petebatis? An ne nummi vobis eriperentur? "Inter hos tamen iocos inpune tulit ante iudicium adulter, in iudicio leno, qui damnationem peius effugit quam meruit.
それゆえ、被告が無罪放免となったとき、カトゥルスは彼らに向かって洗練された皮肉を言った。 「なぜあなた方は我々に護衛を求めたのか。 まさか、金銭を奪われないようにするためだったのか。 」しかし、こうした冗談の間で、被告は無罪で放免された。 裁判の前には姦通者であり、裁判においては女衒であった男が、受けるにふさわしいものよりも、はるかに見苦しい方法で処罰を免れたのである。
§97.7Quicquam fuisse corruptius illis moribus credis, quibus libido non sacris inhiberi, non iudiciis poterat, quibus in ea ipsa quaestione, quae extra ordinem senatusconsulto exercebatur, plus quam quaerebatur, admissum est? Quaerebatur, an post adulterium aliquis posset tutus esse;
あの道徳よりも腐敗したものが存在したと、あなたは信じられるか。 あの道徳においては、情欲は神聖な儀式によっても、裁判によっても抑えることができず、元老院決議によって特別に執り行われたまさにその審理において、糾明されていたこと以上の罪が犯されたのである。 問われていたのは、姦通を犯した後に誰かが安全でいられるかということであった。
apparuit sine adulterio tutum esse non posse.
だが明らかになったのは、姦通を犯さなければ安全でいられないということだった。
§97.8Hoc inter Pompeium et Caesarem, inter Ciceronem Catonemque commissum est, Catonem inquam illum, quo sedente populus negatur permisisse sibi postulare Florales iocos nudandarum meretricum, si credis spectasse tunc severius homines quam iudicasse.
このことは、ポンペイウスとカイサルの間で、キケロとカトの間で引き起こされたのである。 私が言っているのは、あのカトのことだ。 彼が劇場に着席している間、民衆は遊女を全裸にするフローラ祭の余興を要求することを自らに許さなかったと言われている。 あなたが、当時の人々が劇を見る際の方が、裁判で判決を下す際よりも厳格であったと信じるならばの話だが。
Et fient et facta sunt ista, et licentia urbium aliquando disciplina metuque, numquam sponte considet.
そのようなことはこれからも起こるだろうし、過去にも起こった。 都市の放縦さは、時には規律や恐れによって静まることはあっても、自発的に収まることは決してない。
§97.9Non est itaque quod credas nos plurimum libidini permisisse, legibus minimum.
したがって、私たちが情欲に最も多くを許し、法律に最も少なくしか許していないと信じる理由はない。
Longe enim frugalior haec iuventus est quam illa, cum reus adulterium apud iudices negaret, iudices apud reum confiterentur, cum stuprum committeretur rei iudicandae causa, cum Clodius isdem vitiis gratiosus, quibus nocens, conciliaturas exerceret in ipsa causae dictione.
なぜなら、今日の青年はあの時代の青年よりもはるかに節度があるからだ。 あの時代においては、被告は裁判官たちの前で自らの姦通を否定していたが、裁判官たちは被告の前で自らが受け取った姦通を告白していた。 裁判の判決を下すために不義が犯され、クロディウスは、自らを罪人たらしめているまさにその悪徳のおかげで人気を博し、裁判の弁論の最中にさえ買収の手引きを行っていたのである。
Credat hoc quisquam? Qui damnabatur uni adulterio, absolutus est multis.
誰がこれを信じるだろうか。 たった一つの姦通で有罪にされるはずだった者が、多くの姦通によって無罪放免となったのである。