§95.28Sciant protinus hi, qui iactationem ex istis peti et gloriam aiebant, non ostendi ista, sed conscientiae dari.
「これらのものから自慢や名誉が求められていると主張していた人々は、これらが誇示されるためではなく、内心の意識に供されているのだと、ただちに知るべきである。
Pariter sint, quae disponi solent, uno iure perfusa.
平素は並べられるのが常であるものたちも、同様に一つのソースに浸されるようにせよ。
Nihil intersit: ostrea, echini, spondyli, mulli perturbati concoctique ponantur.
何も区別があってはならない。 牡蠣も、ウニも、イタヤガイも、ヒメジも、かき混ぜられ、一緒に調理されて供されるべきだ。
"Non esset confusior vomentium cibus.
」吐き戻す者たちの食べ物だって、これほど混濁してはいないだろう。
§95.29Quomodo ista perplexa sunt, sic ex istis non singulares morbi nascuntur, sed inexplicabiles, diversi, multiformes, adversus quos et medicina armare se coepit multis generibus, multis observationibus.
これらのものが複雑であるのと同様に、これらからは単一の病ではなく、解きほぐしがたく、多様で、多種多様な病が生まれ、それらに対して医学もまた、多くの種類、多くの観察によって自らを武装し始めたのである。
Idem tibi de philosophia dico.
私は哲学についても、あなたに同じことを言う。
Fuit aliquando simplicior inter minora peccantes et levi quoque cura remediabiles;
かつて、より小さな過ちを犯し、軽い手当でも治療可能であった人々の中で、哲学はより単純であった。
adversus tantam morum eversionem omnia conanda sunt.
だが、これほど大きな道徳の顛覆に対しては、あらゆる手段が試みられねばならない。
Et utinam sic denique lues ista vindicetur!
そして願わくは、この疫病が、このようにしてついに征服されますように!
§95.30Non privatim solum, sed publice furimus.
私たちは私的にだけでなく、公的にも狂気に陥っている。
Homicidia compescimus et singulas caedes;
私たちは殺人や個々の殺害を抑止する。
quid bella et occisarum gentium gloriosum scelus? Non avaritia, non crudelitas modum novit.
だが、戦争や、滅ぼされた諸民族という栄光ある犯罪についてはどうなのか。 強欲も残虐さも、限界を知らない。
Et ista quamdiu furtim et a singulis fiunt, minus noxia minusque monstruosa sunt;
そして、それらのことが密かに、かつ個人によって行われている間は、害も少なく、怪物らしさも少ない。
ex senatus consultis plebisque scitis saeva exercentur et publice iubentur vetata privatim.
しかし、元老院議決や平民会決議に基づいて残虐行為が実行され、私的に禁じられていることが公的に命じられるのだ。
§95.31Quae clam commissa capite luerent, tum quia paludati fecere, laudamus.
密かに行われれば死罪をもって償うべき行為を、軍装をまとった者たちが公的に行ったという理由で、そのとき私たちは賛美する。
Non pudet homines, mitissimum genus, gaudere sanguine alterno et bella gerere gerendaque liberis tradere, cum inter se etiam mutis ac feris pax sit.
最も穏やかな種族である人間が、互いの血を流すことを喜び、戦争を行い、行うべき戦争を子供たちへと受け継がせることを恥じないのだろうか。 言葉なき獣や野生の獣の間でさえ、互いに平和があるというのに。
§95.32Adversus tam potentem explicitumque late furorem operosior philosophia facta est et tantum sibi virium sumpsit, quantum iis, adversus quae parabatur, accesserat.
これほど強力で広く展開された狂気に対して、哲学はより労力を要するものとなり、それが立ち向かうべき対象が増大させたのと同じだけの力を、自らの中に取り込んだ。
Expeditum erat obiurgare indulgentes mero et petentes delicatiorem cibum;
生酒にふける者や、より贅沢な食物を求める者を叱責することは容易であった。
non erat animus ad frugalitatem magna vi reducendus, a qua paullum discesserat:
わずかに逸脱したにすぎない魂を、大きな力をもって質素さへと引き戻す必要はなかったのだ。
§95.33Nunc manibus rapidis opus est, nunc arte magistra, voluptas ex omni quaeritur.
今や素早い手が必要であり、今や巨匠の技が必要である。 快楽はあらゆるものから求められている。
Nullum intra se manet vitium;
いかなる悪徳も自らの内にとどまらない。
in avaritiam luxuria praeceps est.
贅沢は強欲へと真っ逆さまに突き進む。
Honesti oblivio invasit.
高潔さへの忘却が人々を襲った。
Nihil turpest, cuius placet pretium.
その代価が気に入るなら、不名誉なものは何もない。
Homo, sacra res homini, iam per lusum ac iocum occiditur et quem erudiri ad inferenda accipiendaque vulnera nefas erat, is iam nudus inermisque producitur satisque spectaculi ex homine mors est.
人間にとって神聖な存在である人間が、今や戯れや冗談のために殺され、傷を負わせ傷を受けるための訓練を施すことさえ不敬であった者が、今や裸で無防備なまま引き出され、人間にとってその死が十分な見世物となっているのだ。
§95.34In hac ergo morum perversitate desideratur solito vehementius aliquid, quod mala inveterata discutiat;
したがって、この道徳の倒錯においては、根深い悪を一掃するような、通常よりも強力な何かが求められる。
decretis agendum est, ut revellatur penitus falsorum recepta persuasio.
誤った確信を根底から引き抜くために、教義によって対処せねばならない。
His si adiunxerimus praecepta, consolationes, adhortationes, poterunt valere; per se inefficaces sunt.
これらに、もし私たちが具体的な戒めや慰め、励ましを付け加えるなら、それらは効力を持ちうるだろうが、それら自体だけでは無効である。
§95.35Si volumus habere obligatos et malis, quibus iam tenentur, avellere, discant, quid malum, quid bonum sit.
もし私たちが彼らを引き止め、彼らがすでに囚われている悪から引き離したいと望むなら、何が悪で何が善であるかを彼らに学ばせよ。
Sciant omnia praeter virtutem mutare nomen, modo mala fieri, modo bona.
徳以外のすべてのものはその名前を変え、ある時は悪となり、ある時は善となることを彼らに知らせよ。
Quemadmodum primum militiae vinculum est religio et signorum amor et deserendi nefas, tunc deinde facile cetera exiguntur mandanturque iusiurandum adactis, ita in iis, quos velis ad beatam vitam perducere: prima fundamenta iacienda sunt et insinuanda virtus.
軍務の最初の絆が神聖な義務と軍旗への愛、そして脱走の不敬であり、その後に初めて、宣誓を立てた者たちに対してその他の義務が容易に要求され命じられるのと同様に、幸福な生へと導きたいと望む人々に対しても、最初の基礎が据えられ、徳が吹き込まれねばならない。
Huius quadam superstitione teneantur;
彼らが、これに対するある種の畏敬によって引き止められるようにせよ。
hanc ament; cum hac vivere velint, sine hac nolint.
これを愛し、これとともに生きることを望み、これなしには生きることを望まないようにせよ。
§95.36"Quid ergo? Non quidam sine institutione subtili evaserunt probi magnosque profectus adsecuti sunt, dum nudis tantum praeceptis obsecuntur? "Fateor, sed felix illis ingenium fuit et salutaria in transitu rapuit.
「それでは何ですか。 ある人々は、微細な教育なしにまっとうになり、単なる裸の戒めに従うだけで、大きな進歩を遂げたのではないですか。 」私は認めよう。 だが彼らは幸運な素質を持っており、通りすがりに有益なものを素早くつかみ取ったのだ。
Nam ut di inmortales nullam didicere virtutem cum omni editi et pars naturae eorum est bonos esse, ita quidam ex hominibus egregiam sortiti indolem in ea, quae tradi solent, perveniunt sine longo magisterio et honesta complexi sunt, cum primum audiere;
不死の神々が何らの徳も学ばず、あらゆる徳を備えて生まれ、善であることが彼らの自然本性の一部であるのと同様に、人間の中にも、優れた素質を分け与えられ、通常伝授される事柄へと、長い教授なしに到達し、初めて聞いた瞬間に気高き事柄を受け入れた人々がいる。
unde ista tam rapacia virtutis ingenia vel ex se fertilia.
それゆえに、徳をそのように素早くつかみ取る素質は、それ自体で肥沃なのだ。
Illis autem hebetibus et optusis aut mala consuetudine obsessis diu robigo animorum effricanda est.
しかし、鈍く、感覚の鈍った人々、あるいは悪しき習慣に長く囚われている人々にとっては、魂の錆を長い時間をかけて擦り落とさねばならないのだ。