§91.7Nihil privatim, nihil publice stabile est;
私的なものも公的なものも、何一つ安定してはいない。
tam hominum quam urbium fata volvuntur.
人間と同じように都市の運命もまた流転している。
Inter placidissima terror existit nihilque extra tumultuantibus causis mala, unde minime exspectabantur, erumpunt Quae domesticis bellis steterant regna, quae externis, inpellente nullo ruunt.
極めて平穏な最中に恐怖が生じ、外部で騒ぎ立てる原因が全くないにもかかわらず、災厄は最も予想されていなかったところから噴き出す。 内乱に耐えて立っていた王国も、外戦に耐えていた王国も、誰も押し動かさないのに崩壊する。
Quota quaeque felicitatem civitas pertulit?
Cogitanda ergo sunt omnia et animus adversus ea, quae possunt evenire, firmandus.
繁栄を最後まで保ち得た都市が、どれほどあろうか。 それゆえ、あらゆることを考慮せねばならず、起こり得る事態に備えて心を鍛えておかねばならない。
§91.8Exilia, tormenta morbi, bella, naufragia meditare.
追放、拷問、病気、戦争、難破を心に描きなさい。
Potest te patriae, potest patriam tibi casus eripere, potest te in solitudines abigere, potest hoc ipsum, in quo turba suffocatur, fieri solitudo.
偶発的な出来事は、あなたから祖国を、あなたに祖国を奪い去ることができ、あなたを荒野へと追い払うことができ、群衆で窒息しそうなこの場所そのものを荒野にすることができる。
Tota ante oculos sortis humanae condicio ponatur, nec quantum frequenter evenit, sed quantum plurimum potest evenire, praesumamus animo, si nolumus opprimi nec illis inusitatis velut novis obstupefieri;
人間の運命のありよう全体を目の前に置きなさい。 そして、もし私たちが打ちのめされたり、異常な出来事にまるで初めてのことであるかのように呆然としたりしたくないのであれば、頻繁に起こることだけでなく、最大限に起こり得ることを心にあらかじめ想定しておこう。
in plenum cogitanda fortuna est.
運命は完全に考慮されねばならない。
§91.9Quotiens Asiae, quotiens Achaiae urbes uno tremore ceciderunt? Quot oppida in Syria, quot in Macedonia devorata sunt? Cypron quotiens vastavit haec clades? Quotiens in se Paphus corruit? Frequenter nobis nuntiati sunt totarum urbium interitus, et nos inter quos ista frequenter nuntiantur, quota pars omnium sumus?
Consurgamus itaque adversus fortuita et quicquid inciderit, sciamus non esse tam magnum quam rumore iactetur.
アジアの都市が、アカイアの都市が、ただ一度の震動で何度倒壊したことか。 シリアの、マケドニアの、どれほど多くの町が飲み込まれたことか。 キプロスを、この災厄は何度荒廃させたことか。 パポスは何度、自らの上に崩れ落ちたことか。 都市全体の滅亡はしばしば私たちに報じられてきた。 そして、それらがしばしば報じられる対象である私たち自身は、すべてのうちのどれほどの部分を占めるにすぎないだろうか。 それゆえ、私たちは不慮の出来事に対して立ち上がり、何が起ころうとも、それが噂で騒がれるほど大きなものではないと知ろう。
§91.10Civitas arsit opulenta ornamentumque provinciarum, quibus et inserta erat et excepta, uni tamen inposita et huic non latissimo monti;
富裕で、諸州の装飾であった都市が燃えた。 その諸州の中にその都市は組み込まれつつも除外されていたのだが、ただ一つの、しかもそれほど広くはない山の上に据えられていた。
omnium istarum civitatium, quas nunc magnificas ac nobiles audis, vestigia quoque tempus eradet.
あなたが今、壮大で名高いと聞くこれらすべての都市の、足跡さえも時間が消し去るだろう。
Non vides, quemadmodum in Achaia clarissimarum urbium iam fundamenta consumpta sint nec quicquam extet, ex quo appareat illas saltim fuisse?
アカイアにおいて、かつて極めて著名であった都市の基礎がすでに失われ、それらが少なくとも存在したことが明らかになるようなものが何一つ残っていないのが、あなたには見えないか。
§91.11Non tantum manu facta labuntur, nec tantum humana arte atque industria posita vertit dies;
人の手で作られたものだけが崩れ落ちるのではない。 また、人間の技術と勤勉によって築かれたものだけを歳月が覆すのではない。
iuga montium diffluunt, totae desedere regiones, operta sunt fluctibus quae procul a conspectu maris stabant.
山々の尾根は崩れ落ち、地域全体が沈下し、海の視界から遠く離れて立っていた場所が波に覆われた。
Vasta vis ignium colles, per quos relucebat, erosit et quondam altissimos vertices, solacia navigandum ac speculas, ad humile deduxit.
火の巨大な力が、その中を輝き抜けていた丘を侵食し、かつては極めて高く、航海する者たちの慰めであり、見張り台であった頂を、低いところへと引きずり下ろした。
Ipsius naturae opera vexantur et ideo aequo animo ferre debemus urbium excidia.
自然そのものの作品が損なわれるのだ。 それゆえ私たちは、都市の破滅を平穏な心で受け入れねばならない。
§91.12Casurae stant.
それらは倒壊する運命にありながら立っている。
Omnes hic exitus manet, sive interna vis flatusque praeclusa via violenti pondus, sub quo tenentur, excusserint, sive torrentium impetus in abdito vastior obstantia effregerit, sive flammarum violentia conpaginem soli ruperit, sive vetustas, a qua nihil tutum est, expugnaverit minutatim, sive gravitas caeli egesserit populos et situs deserta corruperit.
出口を閉ざされた内部の力と激しい突風が、自分がその下に抑え込まれている重みを振り払うにせよ、あるいは地下深くのより巨大な急流の勢いが、遮るものを破壊するにせよ、あるいは炎の猛威が地の結合を破壊するにせよ、あるいは何一つそれから安全ではいられない老朽化が、少しずつ攻略するにせよ、あるいは気候の厳しさが人々を追い出し、放置された場所が荒廃して崩壊するにせよ、すべてのものにこの最期が待ち受けている。
Enumerare omnes fatorum vias longum est.
運命のあらゆる道筋を数え上げるのは骨が折れる。
Hoc unum scio: omnia mortalium opera mortalitate damnata sunt, inter peritura vivimus.
私はこれ一つだけを知っている。 死すべき人間のあらゆる作品は、死すべき運命を宣告されており、私たちは滅びゆくものたちの間で生きているのだと。
§91.13Haec ergo atque eiusmodi solacia admoveo Liberali nostro incredibili quodam patriae suae amore flagranti, quae fortasse consumpta est, ut in melius excitaretur.
それゆえ、私はこれら、およびこの種のお見舞いの言葉を、自分の故郷に対する信じがたいほどの愛に燃えている私たちのリベラリスに差し出している。 その故郷はおそらく、より良い状態へと再建されるために焼失したのだ。
Saepe maiori fortunae locum fecit iniuria.
しばしば、不条理な出来事がより大きな幸運のために道を開いた。
Multa ceciderunt, ut altius surgerent.
多くのものが、より高くそびえ立つために崩れ落ちた。
Timagenes felicitati urbis inimicus aiebat Romae sibi incendia ob hoc unum dolori esse, quod sciret meliora surrectura quam arsissent.
市の繁栄の敵であったティマゲネスは、ローマでの火災が自分にとって悲しみとなるのは、ただこの一つの理由、すなわち、燃えてしまったものよりもより良いものが再建されると知っているからだ、と言っていた。
§91.14In hac quoque urbe veri simile est certaturos omnes, ut maiora certioraque quam amisere restituantur.
この都市においても、失ったものよりも大きく、より確かなものが復興されるよう、すべての者が競い合うということは十分にあり得ることだ。
Sint utinam diuturna et melioribus auspiciis in aevum longius condita! Nam huic coloniae ab origine sua centensimus annus est, aetas ne homini quidem extrema.
それらが長持ちし、より良い吉兆のもとに、より長い年月にわたって築かれますように! なぜなら、この植民市にとって、その起源から100年目であり、この年齢は人間にとっても極限の寿命ではないからだ。
A Planco deducta in hanc frequentiam loci opportunitate convaluit, quot tamen gravissimos casus intra spatium humanae senectutis tulit.
プランクスによって建設され、場所の有利さによってこれほどの繁栄へと成長したが、しかし、人間の老年期の期間内に、どれほど多くの極めて重大な災厄を被ったことか。