§91.7Nihil privatim, nihil publice stabile est; tam hominum quam urbium fata volvuntur.
사적으로도 공적으로도 그 어떤 것도 안정적이지 않으며, 인간의 운명도 도시의 운명도 마찬가지로 굴러간다네.
Inter placidissima terror existit nihilque extra tumultuantibus causis mala, unde minime exspectabantur, erumpunt Quae domesticis bellis steterant regna, quae externis, inpellente nullo ruunt.
극히 평온한 와중에 공포가 나타나며, 외부에서 소란을 피우는 원인들이 전혀 없음에도 재앙들은 전혀 예상치 못했던 곳으로부터 터져 나온다네. 내전 속에서도 버티고 서 있던 왕국들이, 외전 속에서도 버티고 서 있던 왕국들이, 아무도 떠밀지 않는데도 무너져 내린다네.
Quota quaeque felicitatem civitas pertulit?
Cogitanda ergo sunt omnia et animus adversus ea, quae possunt evenire, firmandus.
번영을 끝까지 누려온 도시가 도대체 얼마나 되겠는가? 그러므로 모든 것을 명심해야 하며, 일어날 수 있는 일들에 대비하여 마음을 굳건히 해야 한다네.
§91.8Exilia, tormenta morbi, bella, naufragia meditare.
망명, 고문, 질병, 전쟁, 난파를 묵상하게나.
Potest te patriae, potest patriam tibi casus eripere, potest te in solitudines abigere, potest hoc ipsum, in quo turba suffocatur, fieri solitudo.
우연한 사고는 그대에게서 조국을 빼앗아 갈 수도 있고, 그대에게 조국을 빼앗아 갈 수도 있으며, 그대를 황야로 내몰 수도 있고, 군중으로 숨이 막히는 바로 이 장소 자체를 황무지로 만들 수도 있다네.
Tota ante oculos sortis humanae condicio ponatur, nec quantum frequenter evenit, sed quantum plurimum potest evenire, praesumamus animo, si nolumus opprimi nec illis inusitatis velut novis obstupefieri;
인간 운명의 모든 조건이 우리 눈앞에 놓여야 할 것이며, 만일 우리가 짓눌리지 않고 저 이례적인 일들에 마치 새로운 일인 양 넋을 잃지 않기를 바란다면, 자주 일어나는 일뿐만 아니라 일어날 수 있는 최악의 상황까지도 마음속으로 미리 짐작해야 하네.
in plenum cogitanda fortuna est.
운명은 온전히 명심되어야 하네.
§91.9Quotiens Asiae, quotiens Achaiae urbes uno tremore ceciderunt? Quot oppida in Syria, quot in Macedonia devorata sunt? Cypron quotiens vastavit haec clades? Quotiens in se Paphus corruit? Frequenter nobis nuntiati sunt totarum urbium interitus, et nos inter quos ista frequenter nuntiantur, quota pars omnium sumus?
Consurgamus itaque adversus fortuita et quicquid inciderit, sciamus non esse tam magnum quam rumore iactetur.
아시아의 도시들이, 아카이아의 도시들이 단 한 번의 진동으로 얼마나 많이 무너져 내렸던가? 시리아에서 얼마나 많은 마을이, 마케도니아에서 얼마나 많은 마을이 집어삼켜졌던가? 이 재앙이 키프로스를 얼마나 자주 황폐화했던가? 파포스는 얼마나 자주 스스로의 위로 무너져 내렸던가? 도시 전체의 멸망이 우리에게 빈번히 보고되었거늘, 그러한 일들이 빈번히 보고되는 대상인 우리는 전체 중 도대체 얼마나 되는 부분에 불과하단 말인가? 그러므로 우리는 우연한 사건들에 맞서 일어나고, 어떤 일이 닥치더라도 그것이 소문으로 떠도는 것만큼 거대하지는 않다는 것을 알도록 하세.
§91.10Civitas arsit opulenta ornamentumque provinciarum, quibus et inserta erat et excepta, uni tamen inposita et huic non latissimo monti;
부유하고 여러 속주들의 장식이었던 도시가 불탔다네. 그 속주들 안에 삽입되어 있으면서도 제외되어 있던 도시였으나, 단 하나의, 그것도 그리 넓지 않은 산 위에 세워져 있었지.
omnium istarum civitatium, quas nunc magnificas ac nobiles audis, vestigia quoque tempus eradet.
그대가 지금 웅장하고 유명하다고 전해 듣는 저 모든 도시들의 흔적조차도 시간이 지워버릴 것이라네.
Non vides, quemadmodum in Achaia clarissimarum urbium iam fundamenta consumpta sint nec quicquam extet, ex quo appareat illas saltim fuisse?
아카이아에서 가장 유명했던 도시들의 기초가 이미 닳아 없어졌고, 그것들이 적어도 한때 존재했었다는 것을 보여줄 만한 흔적이 아무것도 남아있지 않은 것이 그대에게는 보이지 않는가?
§91.11Non tantum manu facta labuntur, nec tantum humana arte atque industria posita vertit dies;
인간의 손으로 만든 것만 무너져 내리는 것이 아니며, 인간의 기술과 근면으로 세워진 것만 세월이 뒤엎는 것이 아니라네.
iuga montium diffluunt, totae desedere regiones, operta sunt fluctibus quae procul a conspectu maris stabant.
산맥의 봉우리들이 무너져 흐르고, 지역 전체가 가라앉았으며, 바다의 시야에서 멀리 떨어져 서 있던 곳들이 파도에 덮였다네.
Vasta vis ignium colles, per quos relucebat, erosit et quondam altissimos vertices, solacia navigandum ac speculas, ad humile deduxit.
거대한 불의 힘이 그 속에서 붉게 빛나던 언덕들을 갉아먹었고, 한때 가장 높았던 봉우리들, 즉 항해하는 자들의 위안이자 전망대였던 곳들을 낮은 곳으로 끌어내렸다네.
Ipsius naturae opera vexantur et ideo aequo animo ferre debemus urbium excidia.
자연 스스로의 작품들조차 수난을 당하니, 그러므로 우리는 도시들의 파멸을 평온한 마음으로 받아들여야 하네.
§91.12Casurae stant.
그것들은 무너질 운명을 지닌 채 서 있다네.
Omnes hic exitus manet, sive interna vis flatusque praeclusa via violenti pondus, sub quo tenentur, excusserint, sive torrentium impetus in abdito vastior obstantia effregerit, sive flammarum violentia conpaginem soli ruperit, sive vetustas, a qua nihil tutum est, expugnaverit minutatim, sive gravitas caeli egesserit populos et situs deserta corruperit.
내부의 힘과 출구가 막힌 격렬한 바람이 자신들을 억누르고 있는 무게를 떨쳐버리든, 지하 깊은 곳에 숨겨진 더 거대한 급류의 충동이 가로막는 것들을 부수어버리든, 불꽃의 폭력성이 대지의 결합을 깨뜨리든, 그 어떤 것도 안전할 수 없는 노쇠함이 서서히 함락시키든, 기후의 가혹함이 백성들을 몰아내고 방치가 버려진 곳들을 황폐하게 만들든, 이 모든 종말이 그것들을 기다리고 있다네.
Enumerare omnes fatorum vias longum est.
운명의 모든 경로를 열거하는 것은 장황한 일이겠지.
Hoc unum scio: omnia mortalium opera mortalitate damnata sunt, inter peritura vivimus.
내가 아는 것은 오직 하나뿐이니, 필멸하는 자들의 모든 업적은 필멸성이라는 선고를 받았으며, 우리는 명멸할 것들 사이에서 살아가고 있다는 사실이라네.
§91.13Haec ergo atque eiusmodi solacia admoveo Liberali nostro incredibili quodam patriae suae amore flagranti, quae fortasse consumpta est, ut in melius excitaretur.
그러므로 나는 자신의 조국에 대한 믿을 수 없을 만큼 뜨거운 사랑으로 불타오르는 우리 리베라리스에게 이러한, 그리고 이와 같은 위로의 말들을 건네고 있네. 그 조국은 어쩌면 더 나은 모습으로 재건되기 위해 소멸한 것일지도 마친다네.
Saepe maiori fortunae locum fecit iniuria.
종종 해악이 더 큰 행운을 위한 자리를 마련해 주기도 하니까 말이네.
Multa ceciderunt, ut altius surgerent.
많은 것들이 더 높이 솟아오르기 위해 무너졌다네.
Timagenes felicitati urbis inimicus aiebat Romae sibi incendia ob hoc unum dolori esse, quod sciret meliora surrectura quam arsissent.
로마시의 번영에 적대적이었던 티마게네스는 로마의 화재가 자신에게 슬픔이 되는 것은 오직 이 한 가지 이유 때문이니, 곧 불탄 것들보다 더 나은 것들이 세워질 것임을 알기 때문이라고 말하곤 했다네.
§91.14In hac quoque urbe veri simile est certaturos omnes, ut maiora certioraque quam amisere restituantur.
이 도시에서도 역시, 사람들이 자신들이 잃어버린 것보다 더 거대하고 더 확실한 것들을 복구하기 위해 서로 경쟁할 것임은 있을 법한 일이라네.
Sint utinam diuturna et melioribus auspiciis in aevum longius condita! Nam huic coloniae ab origine sua centensimus annus est, aetas ne homini quidem extrema.
부디 그것들이 오래 지속되고, 더 좋은 전조 아래 더 먼 세월에 걸쳐 세워지기를 바랄 뿐이네! 이 식민시는 그 기원으로부터 백 년째 되는 해를 맞이하고 있으니, 이 나이는 사람에게조차 극단적인 수명은 아니라네.
A Planco deducta in hanc frequentiam loci opportunitate convaluit, quot tamen gravissimos casus intra spatium humanae senectutis tulit.
플랑쿠스에 의해 세워져서 그 입지의 유리함 덕에 이토록 조밀한 인구로 번창하였으나, 인간의 노년이라는 시간적 범위 안에서 얼마나 많은 가혹한 재앙들을 겪어냈단 말인가.