§81.24Malis una voluptas est et haec brevis, dum accipiunt beneficia, ex quibus sapienti longum gaudium manet ac perenne.
悪人たちの快楽はただ一つであり、それも彼らが恩恵を受け取っている間だけの短いものである。 これに対し、賢者にとってはそこから長く持続する絶えざる喜びが留まる。
Non enim illum accipere, sed accepisse delectat, quod inmortale est et adsiduum.
なぜなら、彼を喜ばせるのは受け取ることではなく、受け取ったということであり、それは不滅で絶えざるものだからである。
Illa contemnit, quibus laesus est, nec obliviscitur per neglegentiam, sed volens.
彼は自分が傷つけられた事柄を軽蔑し、それらを不注意によってではなく、意図的に忘れる。
§81.25Non vertit omnia in peius nec quaerit, cui inputet casum, et peccata hominum ad fortunam potius refert.
彼はすべてを悪い方へと解釈せず、出来事の責任を誰に帰すべきかを詮索せず、人間の過ちをむしろ運命のせいにする。
Non calumniatur verba nec vultus;
彼は言葉や表情を曲解しない。
quicquid accidit, benigne interpretando levat.
何が起ころうとも、好意的に解釈することによって和らげる。
Non offensae potius quam officii meminit.
彼は親切よりもむしろ侮辱を記憶することはない。
Quantum potest, in priore ac meliore se memoria detinet nec mutat animum adversus bene meritos, nisi multum male facta praecedunt et manifestum etiam coniventi discrimen est;
できる限り、彼は自らを以前のより良い記憶に留め、恩人に対する心を変えることはない。 ただし、数々の悪行がはるかに先行し、目を瞑っている者にさえその違いが明白である場合は別である。
tunc quoque in hoc dumtaxat, ut talis sit post maiorem iniuriam qualis ante beneficium.
その場合でも、ただこの点においてのみそうするのであり、それはより大きな害を被った後にも、恩恵を受ける前と同じような状態になるというだけのことである。
Nam cum beneficio par est iniuria, aliquid in animo benivolentiae remanet.
なぜなら、害が恩恵と等しいときには、心の中にいくらかの好意が残るからである。
§81.26Quemadmodum reus sententiis paribus absolvitur et semper quicquid dubium est humanitas inclinat in melius, sic animus sapientis, ubi paria maleficiis merita sunt, desinet quidem debere, sed non desinit velle debere et hoc facit, quod qui post tabulas novas solvunt.
被告が可否同数の票によって無罪となり、また、疑わしいことは何であれ、人間愛が常にそれをより良い方へと傾けるように、そのように賢者の心も、功績が害悪と等しいとき、債務を負うことはやめるが、債務を負うことを望むのはやめず、債務帳消しの法の後に借金を返す人々と同じことを行う。
§81.27Nemo autem gratus esse potest, nisi contempsit ista, propter quae vulgus insanit;
しかし、大衆が狂奔するような事柄を軽蔑した者でなければ、誰も感謝に満ちた者となることはできない。
si referre vis gratiam, et in exilium eundum est et effundendus sanguis et suscipienda egestas et ipsa innocentia saepe maculanda indignisque obicienda rumoribus.
もし感謝を返したいと望むなら、流刑に処されることも、血を流すことも、貧困を引き受けることも、また時には潔白そのものを汚し、不当な噂に身を晒すことさえも行わねばならない。
§81.28Non parvo sibi constat homo gratus.
感謝に満ちた人は、自分自身にとって安くはつかない。
Nihil carius aestimamus quam beneficium, quamdiu petimus, nihil vilius, cum accepimus.
我々は、求めている間は恩恵ほど高価に評価するものはないが、受け取ってしまえば、それほど安っぽく思うものもない。
Quaeris quid sit, quod oblivionem nobis acceptorum faciat? Cupiditas accipiendorum.
受け取ったものを我々に忘れさせる原因は何かと君は尋ねるか。 それは、さらに受け取ろうとする渇望である。
Cogitamus non quid inpetratum, sed quid petendum sit.
我々は、何を手に入れたかではなく、何を求めるべきかを考えている。
Abstrahunt a recto divitiae, honores, potentia et cetera, quae opinione nostra cara sunt, pretio suo vilia.
富、名誉、権力、その他、我々の主観においては高価だが、それ自体の価値においては安価なものが、我々を正しい道から遠ざける。
§81.29Nescimus aestimare res, de quibus non cum fama, sed cum rerum natura deliberandum est;
我々は物事の価値を評価することを知らない。 それらの物事については、世評とではなく、事物の本性と相談すべきなのである。
nihil habent ista magnificum, quo mentes in se nostras trahant, praeter hoc, quod mirari illa consuevimus.
それらのものには、我々がそれらを賞賛することに慣れているという事実を除けば、我々の心を惹きつけるような高貴なものは何もない。
Non enim, quia concupiscenda sunt, laudantur, sed concupiscuntur, quia laudata sunt, et cum singulorum error publicum fecerit, singulorum errorem facit publicus.
なぜなら、それらは切望されるべきものであるから賞賛されるのではなく、賞賛されているから切望されるのであり、個人の誤りが公の誤りを作り出すと、公の誤りが個人の誤りを作り出すのである。
§81.30Sed quemadmodum illa credidimus, sic et hoc eidem populo credamus, nihil esse grato animo honestius.
しかし、我々がそれらのことを信じたように、このこともまた同じ人々に信じよう、すなわち、感謝に満ちた心ほど高潔なものはないということを。
Omnes hoc urbes, omnes etiam ex barbaris regionibus gentes conclamabunt.
すべての都市、未開の地域のすべての部族でさえ、このことを声を大にして叫ぶだろう。
In hoc bonis malisque conveniet.
この点においては、善人も悪人も一致するだろう。
§81.31Erunt qui voluptates laudent, erunt qui labores malint;
快楽を称賛する者もいれば、労苦を好む者もいるだろう。
erunt qui dolorem maximum malum dicant, erunt qui ne malum quidem appellent;
苦痛を最大の悪と言う者もいれば、悪とさえ呼ばない者もいるだろう。
divitias aliquis ad summum bonum admittet, alius illas dicet malo vitae humanae repertas, nihil esse eo locupletius, cui quod donet fortuna non invenit.
ある者は富を最高善の中に認め、別の者は富が人類の生存への災いとして発明されたと言い、運命が与えるべきものをこれ以上見出せないような者ほど豊かな者はいないと言うだろう。
In tanta iudiciorum diversitate referendam bene merentibus gratiam omnes tibi uno, quod aiunt, ore adfirmabunt.
判断のこれほど大きな多様性の中で、恩人に対して感謝を返すべきであることは、誰もが口を揃えて、彼らが言うように、主張するだろう。
In hoc tam discors turba consentiet;
この点において、これほど不調和な群衆が合意するのである。
cum interim iniurias pro beneficiis reddimus, et prima causa est, cur quis ingratus sit, si satis gratus esse non potuit.
しかしその一方で、我々は恩恵の代わりに害悪を返し、十分な感謝を返すことができなかった場合、それが恩知らずになる第一の原因となる。
§81.32Eo perductus est furor, ut periculosissima res sit beneficia in aliquem magna conferre;
狂気はそこまで達しており、誰かに大きな恩恵を施すことは極めて危険なこととなっている。
nam quia putat turpe non reddere, non vult esse, cui reddat.
なぜなら、彼は返さないことを恥ずべきことと考えるがゆえに、返す相手が存続することを望まないからである。
Tibi habe, quod accepisti;
君が受け取ったものは、君が持っておくがいい。
non repeto, non exigo.
私は返還を求めないし、督促もしない。
Profuisse tutum sit.
ただ、益を施したことが安全であってほしい。
Nullum est odium perniciosius quam e beneficii violati pudore.
踏みにじられた恩恵への恥じる気持ちから生じる憎悪ほど、有害なものはない。
VALE.
健やかであれ。