§67.1Vt a communibus initium faciam, ver aperire se coepit, sed iam inclinatura in aestatem, quo tempore calere debebat, intepuit nec adhuc illi fides est.
一般的な話題から始めるとすれば、春が訪れ始めたが、すでに夏へと傾きつつあって本来は暑くなっているべき時期なのに、生ぬるいだけであり、まだ信用は置けない。
Saepe enim in hiemem revolvitur.
しばしば冬へと逆戻りするからだ。
Vis scire, quam dubium adhuc sit? Nondum me committo frigidae verae, adhuc rigorem eius infringo.
まだどれほど疑わしいかを知りたいかね。 私はまだ生の冷水に身を委ねておらず、まだその冷たさを和らげている。
"Hoc est," inquis, "nec calidum nec frigidum pati.
「それでは、暑くも寒くもない状態を耐えているのですね」と君は言うだろう。
"Ita est, mi Lucili;
その通りだ、我がルキリウスよ。
iam aetas mea contenta est suo frigore.
私の年齢はすでに、それ自体の冷たさで満足している。
Vix media regelatur aestate.
真夏になっても、かろうじて体が温まる程度なのだ。
§67.2Itaque maior pars in vestimentis degitur.
それゆえ、一日の大半は衣類の中で過ごされる。
Ago gratias senectuti, quod me lectulo adfixit.
老齢に感謝している。 私を寝床に縛り付けてくれたからだ。
Quidni gratias illi hoc nomine agam? Quicquid debebam nolle, non possum.
どうしてこのことで老齢に感謝しないでおれよう。 私が望まないでおくべきであったいかなることも、私にはもう行うことができないのだから。
Cum libellis mihi plurimus sermo est.
私は書物と最も多くの対話をしている。
Si quando intervenerunt epistulae tuae, tecum esse mihi videor et sic adficior animo, tamquam tibi non rescribam, sed respondeam, Itaque et de hoc, quod quaeris, quasi conloquar tecum, quale sit, una scrutabimur.
もし君の手紙が届いたときには、私は君と一緒にいるように思われ、心の中では、まるで君に返事を書いているのではなく、直に答えているかのように感じられる。 それゆえ、君が尋ねているこのことについても、まるで君と語り合っているかのように、それがどのようなものであるかを一緒に探究してみよう。
§67.3Quaeris, an omne bonum optabile sit.
あらゆる善が望ましいものであるかを君は尋ねている。
"Si bonum est," inquis, "fortiter torqueri et magno animo uri et patienter aegrotare, sequitur, ut ista optabilia sint.
「もし、勇敢に拷問されること、大いなる魂をもって焼かれること、忍耐強く病気になることが善であるならば、」と君は言う。 「これらが望ましいものであるという結論になります。
Nihil autem video ex istis voto dignum.
しかし、それらの中に祈りに値するものは何も見えません。
Neminem certe adhuc scio eo nomine votum solvisse, quod flagellis caesus esset aut podagra distortus aut eculeo longior factus. "
鞭で打たれたことや、痛風で身体がねじ曲げられたこと、拷問台で引き伸ばされたことに対して、神への感謝の誓願を果たした者を、私はまだ誰も知りません。
§67.4Distingue, mi Lucili, ista, et intelleges esse in iis aliquid optandum.
」我がルキリウスよ、それらを区別しなさい。 そうすれば、それらの中に望むべき何かがあることが理解できるだろう。
Tormenta abesse a me velim;
拷問が私から遠ざかることを私は望む。
sed si sustinenda fuerint, ut me in illis fortiter, honeste, animose geram, optabo, Quidni ego malim non incidere bellum? Sed si inciderit, ut vulnera, ut famem et omnia,quae bellorum necessitas adfert, generose feram, optabo.
しかし、もし耐え忍ばねばならないとしたら、その中で私が勇敢に、気高く、精力的に振る舞うことを私は望むだろう。 どうして私が戦争に遭遇しないことを好まないでおれようか。 しかし、もし戦争が起こってしまったなら、負傷や、飢えや、戦争の不可避がもたらすすべてのものを、私が気高く耐え忍ぶことを私は望むだろう。
Non sum tam demens, ut aegrotare cupiam;
私は病気になることを切望するほど正気を失ってはいない。
sed si aegrotandum fuerit, ut nihil intemperanter, nihil effeminate faciam. optabo.
しかし、もし病気にならねばならないとしたら、無節制なことも、女々しいことも何一つ行わないことを私は望むだろう。
Ita non incommoda optabilia sunt, sed virtus, qua perferantur incommoda.
したがって、不都合な困難が望ましいのではなく、それらの困難を耐え忍ぶ徳こそが望ましいのである。
§67.5Quidam ex nostris existimant omnium istorum fortem tolerantiam non esse optabilem, sed ne abominandam quidem, quia voto purum bonum peti debet et tranquillum et extra molestiam positum.
私たちの仲間のうちのある人々は、これらすべての困難に対する勇敢な寛容は望ましいものではなく、しかし忌むべきものでもないと考えている。 なぜなら、祈りにおいては、純粋で、平穏で、困難の外に置かれた善が求められるべきだからである。
Ego dissentio.
私は異論を唱える。
Quare? Primum quia fieri non potest, ut aliqua res bona quidem sit, sed optabilis non sit.
なぜか。 第一に、ある事柄が善でありながら、望ましくないというようなことは起こり得ないからである。
Deinde si virtus optabilis est, nullum autem sine virtute bonum est, omne bonum optabile est.
第二に、もし徳が望ましいものであり、徳なしにはいかなる善も存在しないのだとしたら、あらゆる善は望ましいものである。
Deinde etiam tormentorum fortis patientia optabilis est.
次に、拷問に対する勇敢な忍耐もまた望ましいものである。
§67.6Etiamnunc interrogo: nempe fortitudo optabilis est? Atqui pericula contemnit et provocat.
さらに私は問いかけよう。 確かに、勇気は望ましいものであるね。 しかし、それは危険を軽蔑し、挑むものである。
Pulcherrima pars eius maximeque mirabilis illa est, non cedere ignibus, obviam ire vulneribus, interdum tela ne vitare quidem, sed pectore excipere.
その最も美しく、最も驚くべき部分は、火に屈せず、負傷に立ち向かい、時には武器を避けようともせず、胸で受け止めることである。
Si fortitudo optabilis est, et tormenta patienter ferre optabile est;
もし勇気が望ましいものであるなら、拷問を忍耐強く耐えることも望ましい。
hoc enim fortitudinis pars est.
なぜなら、これは勇気の一部だからである。
Sed separa ista, ut dixi;
しかし、私が言ったように、それらを区別しなさい。
nihil erit quod tibi faciat errorem.
そうすれば、君に誤解を与えるものは何も残らないだろう。
Non enim pati tormenta optabile est, sed pati fortiter.
なぜなら、拷問を耐えることが望ましいのではなく、勇敢に耐えることが望ましいからである。
Illud opto "fortiter," quod est virtus.
私はあの「勇敢に」を望むのであり、それこそが徳なのである。