Humanitext Reader

小セネカ · ルキリウス宛倫理書簡 §56.1-56.7

浴場の騒音と精神の集中および内なる静寂

71 / 254 箇所 · ラテン語

要旨

筆者は浴場の真上という騒々しい環境に住みながら、外部の騒音がいかに精神の集中を妨げないかを語る。真の静寂と平穏は、外部の環境ではなく、理性が整えた内なる心の状態によってもたらされると論じる。

§56.1Peream, si est tam necessarium quam videtur silentium in studia seposito.
研究のために身を退けた者にとって、静寂が本当に見かけほど必要なものであるなら、私は死んでもいい。
Ecce undique me varius clamor circumsonat.
見よ、あちこちから多様な騒音が私を取り巻いて鳴り響いている。
Supra ipsum balneum habito.
私は浴場の真上に住んでいるのだ。
Propone nunc tibi omnia genera vocum, quae in odium possunt aures adducere: cum fortiores exercentur et manus plumbo graves iactant, cum aut laborant aut laborantem imitantur, gemitus audio, quotiens retentum spiritum remiserunt, sibilos et acerbissimas respirationes;
さて、今、耳を嫌悪へと駆り立てうるあらゆる種類の声を思い浮かべてみたまえ。 より強壮な者たちが運動し、鉛で重くなった手を振り回すとき、あるいは彼らが労役するか、または労役するふりをするとき、彼らがこらえていた息を吐き出すたびに、私はうめき声、ヒューヒューいう音、そして非常に激しい呼吸の音を聞く。
cum in aliquem inertem et hac plebeia unctione contentum incidi, audio crepitum inlisae manus umeris, quae prout plana pervenit aut concava, ita sonum mutat.
また、怠惰で、この庶民的なマッサージで満足している者に出くわすとき、私は肩に叩きつけられる手のパチパチという音を聞く。 それは手が平らな状態で当たるかくぼんだ状態で当たるかに応じて、音を変えるのだ。
Si vero pilicrepus supervenit et numerare coepit pilas, actum est.
しかし、もしボール遊びの点数係がやってきて、ボールを数え始めたら、万事休すだ。
§56.2Adice nunc scordalum et furem deprensum et illum, cui vox sua in balineo placet.
ここに、喧嘩っやすい奴や、捕まった泥棒、そして浴場の中で自分の声が気に入っている者を加えよ。
Adice nunc eos, qui in piscinam cum ingenti inpulsae aquae sono saliunt.
さらに、激しい水の跳ね返る音とともにプールに飛び込む者たちを加えよ。
Praeter istos, quorum, si nihil aliud, rectae voces sunt, alipilum cogita tenuem et stridulam vocem, quo sit notabilior, subinde exprimentem nec umquam tacentem, nisi dum vellit alas et alium pro se clamare cogit.
これらの、他はともかくとして普通の声をしている者たちのほかに、脱毛師を思い浮かべてみたまえ。 彼は、より目立つように、か細く鋭い声を絶えず発し、脇の下の毛を抜いて、代わりに誰か別の人に叫び声をあげさせるとき以外は、決して沈黙することがない。
Iam libari varias exclamationes et botularium et crustularium et omnes popinarum institores mercem sua quadam et insignita modulatione vendentis.
さらに、種々の菓子売りの叫び声、ソーセージ売り、ケーキ売り、引いてはあらゆる居酒屋の物売りたちが、それぞれの独特で際立った抑揚で商品を売っている声を。
§56.3"O te," inquis, "ferreum aut surdum, cui mens inter tot clamores tam varios, tam dissonos constat, cum Chrysippum nostrum adsidua salutatio perducat ad mortem.
「これほど多くの、これほど多様で不調和な騒音の中でも心が揺るがないとは、お前は鉄の意志を持っているか、あるいは耳が聞こえないのだ」と君は言うだろう。 「我らのクリュシッポスは、絶え間ない挨拶のせいで死に追いやられたというのに。
"At mehercules ego istum fremitum non magis curo quam fluctum aut deiectum aquae, quamvis audiam cuidam genti hanc unam fuisse causam urbem suam transferendi, quod fragorem Nili cadentis ferre non potuit.
」だが、誓って言うが、私はそのざわめきを、波の音や滝の音以上に気にかけることはない。 もっとも、ある人々にとっては、ナイルの滝の轟音に耐えられなかったことが、自分たちの都市を移転させる唯一の理由であったと聞いてはいるが。
§56.4Magis mihi videtur vox avocare quam crepitus.
私にとっては、物音よりも、人間の声の方が気を散らすように思われる。
Illa enim animum adducit, hic tantum aures implet ac verberat.
なぜなら、声は心を惹きつけるが、物音は耳を満たし、叩くだけだからだ。
In his, quae me sine avocatione circumstrepunt, essedas transcurrentes pono et fabrum inquilinum et serrarium vicinum, aut hunc, qui ad Metam Sudantem tubulas experitur et tibias, nec cantat, sed exclamat.
気を散らすことなく私の周囲で騒ぎ立てるものの中に、私は、通り過ぎる馬車、同じ建物に住む職人、隣の鋸引き職人、あるいはメタ・スダンスの近くでラッパや笛を試しており、演奏するのではなく叫んでいるこの男などを位置づける。
§56.5Etiamnunc molestior est mihi sonus, qui intermittitur subinde quam qui continuatur.
さらに、私にとって絶えず途切れる音は、持続する音よりも煩わしい。
Sed iam me sic ad omnia ista duravi, ut audire vel pausarium possim voce acerbissima remigibus modos dantem.
しかし、私はすでにこれらすべてに対して自分を鍛え上げたので、漕ぎ手たちに極めて不快な声で拍子を取る号令係の声さえ聞くことができる。
Animum enim cogo sibi intentum esse nec avocari ad externa;
というのも、私は心が自分自身に集中し、外部の事柄へと気を散らされないように強制しているからである。
omnia licet foris resonent, dum intus nihil tumultus sit, dum inter se non rixentur cupiditas et timor, dum avaritia luxuriaque non dissideant nec altera alteram vexet.
外でどれほどすべてが鳴り響こうとも、内側に騒乱がなく、欲望と恐怖が互いに争わず、強欲と贅沢が対立せず、一方が他方を苦しめない限りは、問題ではない。
Nam quid prodest totius regionis silentium, si adfectus fremunt?
というのも、もし情念が荒れ狂っているなら、地域全体の静寂が何の役に立つだろうか。
§56.6" Omnia noctis erant placida composta quiete.
「万物は夜の穏やかな静けさに整えられていた。
" Falsum est.
」それは偽りだ。
Nulla placida est quies, nisi qua ratio conposuit.
理性が整えたものでない限り、いかなる静けさも穏やかではない。
Nox exhibet molestiam, non tollit, et sollicitudines mutat.
夜は煩わしさを顕わにするのであって、それを取り除くのではない。 そして不安を変化させるだけだ。
Nam dormientium quoque insomnia tam turbulenta sunt quam dies.
というのも、眠っている者の夢もまた、昼と同じくらい不穏だからである。
Illa tranquillitas vera est, in quam bona mens explicatur,
真の平穏とは、善良な心が安らぐその状態である。
§56.7Aspice illum, cui somnus laxae domus silentio quaeritur, cuius aures ne quis agitet sonus, omnis servorum turba conticuit et suspensum accedentium propius vestigium ponitur;
あの男を見たまえ。 広い屋敷の静寂の中に眠りを求め、その耳をいかなる音もかき乱さないようにと、奴隷の群れがすべて沈黙し、近くに寄る者たちは足音を忍ばせて歩いている。
huc nempe versatur atque illuc, somnum inter aegritudines levem captans.
それなのに彼は、悩み事の間に浅い眠りを求めようとして、あちらこちらへと寝返りを打っているのだ。

語釈・文法注

  1. 56.1seposito — 完了分詞「退けられた」の与格形(男性単数)。「人(homini)」が省略されており、「研究のために身を退けた人にとって」という与格の用法(判断・関与の与格)を示す。
  2. 56.1Peream, si — 誓言・誇張表現(直訳:「もし〜なら、私は滅びて(死んで)しまえ」)。強い確信を持って条件節の内容(ここでは「静寂が不可欠であること」)を否定するために用いられる。
  3. 56.2vendentis — 対格複数形の古風なつづり(vendentes に相当)。"popinarum institores"(居酒屋の物売りたち)にかかり、直前の動詞 "cogita"(または "audio")の目的語として機能している。
  4. 56.5omnia licet foris resonent — 接続法現在 "resonent" を伴う非人称動詞 "licet"。譲歩節「たとえ外で何もかもが鳴り響こうとも」を構成する。

この箇所を引用する

小セネカ, ルキリウス宛倫理書簡 §56.1-56.7. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi015.humanitext-lat2:56.1-56.7

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。