§4.1Persevera ut coepisti et quantum potes propera, quo diutius frui emendato animo et conposito possis.
あなたが始めたように忍耐強く続け、できる限り急ぎなさい。 それによって、正され秩序づけられた心を、より長く享受できるように。
Frueris quidem etiam dum emendas, etiam dum conponis; alia tamen illa voluptas est, quae percipitur ex contemplatione mentis ab omni labe purae et splendidae.
あなたは心を正している間にも、また秩序づけている間にも実に享受しているが、あらゆる汚れから清められ、輝いている心を観照することから得られるあの快楽は、別のものである。
§4.2Tenes utique memoria, quantum senseris gaudium, cum praetexta posita sumpsisti virilem togam et in forum deductus es;
あなたは、トーガ・プラエテクスタを脱いで成年のトーガを身につけ、広場へ連れて行かれたときに、どれほどの喜びを感じたかを確実に覚えている。
maius expecta, cum puerilem animum deposueris et te in viros philosophia transscripserit.
少年のような心を脱ぎ捨て、哲学があなたを大人の男たちの中に登録するときには、より大きな喜びを期待しなさい。
Adhuc enim non pueritia sed, quod est gravius, puerilitas remanet.
なぜなら、いまだに少年期ではなく、より重大なことには、子供っぽさが残っているからである。
Et hoc quidem peior est, quod auctoritatem habemus senum, vitia puerorum, nec puerorum tantum sed infantum.
そして、この子供っぽさは、私たちが老人の威厳を持ちながら、少年の欠点、それどころか少年だけでなく幼児の欠点さえも持っているという点で、いっそう悪い。
Illi levia, hi falsa formidant, nos utraque.
幼児は中身のないものを、少年は偽りのものを恐れるが、私たちはその両方を恐れている。
§4.3Profice modo;
ただ前進しなさい。
intelleges quaedam ideo minus timenda, quia multum metus adferunt.
ある種のものは、まさに大きな恐怖をもたらすという理由によって、それだけ恐れるに足りないものであると理解するだろう。
Nullum malum est magnum, quod extremum est.
終局である悪は、いかなるものも大きくはない。
Mors ad te venit;
死があなたのところにやって来る。
timenda erat, si tecum esse posset;
もしそれがあなたとともにとどまりうるのであれば、それは恐るべきであった。
sed necesse est aut non perveniat aut transeat
しかし、それが到達しないか、あるいは通り過ぎるかのどちらかでなければならない。
§4.4"Difficile est," inquis, "animum perducere ad contemptionem animae.
「命を軽蔑するところまで心を導くことは難しい」と、あなたは言う。
"Non vides, quam ex frivolis causis contemnatur? Alius ante amicae fores laqueo pependit, alius se praecipitavit e tecto, ne dominum stomachantem diutius audiret, alius ne reduceretur e fuga, ferrum adegit in viscera.
どれほどつまらない理由から命が軽蔑されているか、あなたには見えないのか。 ある者は恋人の門の前で首を吊り、ある者は怒る主人の声をこれ以上聞かないために屋根から身を投げ、またある者は逃亡から連れ戻されないために内臓に刃を突き立てた。
Non putas virtutem hoc effecturam, quod efficit nimia formido? Nulli potest secura vita contingere, qui de producenda nimis cogitat, qui inter magna bona multos consules numerat.
過度の恐怖が成し遂げることを、徳が成し遂げないと考えるのか。 自らの寿命を引き延ばすことを過度に考え、多くの執政官の任期を大きな善の中に数え入れる者には、誰にも平穏な生は訪れ得ない。
§4.5Hoc cotidie meditare, ut possis aequo animo vitam relinquere, quam multi sic conplectuntur et tenent, quomodo qui aqua torrente rapiuntur spinas et aspera.
穏やかな心で生を離れることができるよう、このことを毎日瞑想しなさい。 多くの者は、急流に流される人々がいばらや険しい岩を掴むように、生にしがみつき、握りしめている。
Plerique inter mortis metum et vitae tormenta miseri fluctuantur et vivere nolunt, mori nesciunt.
多くの者が、死への恐怖と生への苦しみの間で惨めに揺れ動き、生きることを望まず、死ぬことも知らない。
§4.6Fac itaque tibi iucundam vitam omnem pro illa sollicitudinem deponendo.
それゆえ、生に関するすべての不安を捨てることによって、あなたにとって生全体を心地よいものにしなさい。
Nullum bonum adiuvat habentem, nisi ad cuius amissionem praeparatus est animus;
それを失うことに対して心が準備されていない限り、いかなる善も、それを持っている者を益することはない。
nullius autem rei facilior amissio est, quam quae desiderari amissa non potest.
そして、失われた後には惜しむことができないものほど、失うことが容易なものはない。
Ergo adversus haec, quae incidere possunt etiam potentissimis, adhortare te et indura.
それゆえ、最も強力な者たちにさえ起こりうるこれらのことに対して、自分自身を励まし、鍛えなさい。
§4.7De Pompei capite pupillus et spado tulere sententiam, de Crasso crudelis et insolens Parthus;
ポンペイウスの首については未成年者と宦官が判決を下し、クラッススについては残虐で傲慢なパルティア人が下した。
Gaius Caesar iussit Lepidum Dextro tribuno praebere cervicem, ipse Chaereae praestitit.
ガイウス・カエサルは、レピドゥスに護民官デクステルへ首を差し出すよう命じたが、自らはカエレアに差し出した。
Neminem eo fortuna provexit, ut non tantum illi minaretur, quantum permiserat.
運命は、かつて許したのと同等だけの脅威をその人に突きつけないほど高く、何者をも引き上げはしなかった。
Noli huic tranquillitati confidere;
この平穏を信頼してはならない。
momento mare evertitur.
一瞬にして海は覆る。
Eodem die ubi luserunt navigia, sorbentur.
船が戯れていた同じ日に、それらは飲み込まれるのだ。
§4.8Cogita posse et latronem et hostem admovere iugulo tuo gladium: Ut potestas maior absit, nemo non servus habet in te vitae necisque arbitrium.
強盗も敵も、あなたの喉元に剣を突きつけうるのだと考えなさい。 より大きな権力が存在しないとしても、奴隷であれば誰もが、あなたに対する生死の裁量権を持っている。
Ita dico: quisquis vitam suam contempsit, tuae dominus est.
私はこう言う。 自分の命を軽蔑した者は誰であれ、あなたの命の主人である、と。
Recognosce exempla eorum, qui domesticis insidiis perierunt, aut aperta vi aut dolo;
身内の陰謀、あるいは公然たる暴力や欺瞞によって滅びた人々の例を思い起こしなさい。
intelleges non pauciores servorum ira cecidisse quam regum.
奴隷の怒りによって倒れた者は、王たちのそれによって倒れた者より少なくないということを理解するだろう。
Quid ad te itaque, quam potens sit quem times, cum id, propter quod times, nemo non possit?
それゆえ、あなたが恐れている者がどれほど強力であろうとも、あなたにとってそれが何になろうか。 あなたが恐れる原因となることは、誰もがなしうるのだから。
§4.9At si forte in manus hostium incideris, victor te duci iubebit;
しかし、もし万一あなたが敵の手に落ちたなら、勝者はあなたを引いていくように命じるだろう。
eo nempe, quo duceris.
もちろん、あなたが連れていかれつつあるその場所へと。
Quid te ipse decipis et hoc nunc primum, quod olim patiebaris, intellegis? Ita dico: ex quo natus es, duceris.
なぜあなたは自分自身を欺き、以前から被っていたこのことを、今になって初めて理解するのか。 私はこう言う。 生まれたときから、あなたは引かれていっているのだ、と。
Haec et eiusmodi versanda in animo sunt, si volumus ultimam illam horam placidi expectare, cuius metus omnes alias inquietas facit.
もし私たちが、その恐怖が他のすべての時間を不安に陥れるあの最期の時を穏やかに待ち望みたいと願うなら、これらやこれと同種のことを心の中で繰り返し考えるべきである。
§4.10Sed ut finem epistulae inponam, accipe, quod mihi hodierno die placuit.
しかし、手紙を終えるために、今日私が気に入った言葉を受け取りなさい。
Et hoc quoque ex alienis hortulis sumptum est.
これもまた、他人の庭から摘み取られたものである。
"Magnae divitiae sunt lege naturae composita paupertas.
「自然の法に従って整えられた貧しさは、大いなる富である。
"Lex autem illa naturae scis quos nobis terminos statuat? Non esurire, non sitire, non algere.
」ところで、あの自然の法が私たちにどのような限界を定めているか、あなたは知っているか。 飢えないこと、渇かないこと、凍えないことである。
Ut famem sitimque depellas, non est necesse superbis adsidere liminibus nec supercilium grave et contumeliosam etiam humanitatem pati, non est necesse maria temptare nec sequi castra;
飢えと渇きを払いのけるためには、傲慢な者たちの敷居に控えたり、不機嫌な眉や屈辱的な親切に耐えたりする必要はない。 海に挑んだり、軍営に従ったりする必要もない。
parabile est, quod natura desiderat, et adpositum.
自然が求めるものは、容易に手に入り、身近に用意されている。
§4.11Ad supervacua sudatur.
余計なもののために汗が流される。
Illa sunt, quae togam conterunt, quae nos senescere sub tentorio cogunt, quae in aliena litora inpingunt.
トーガをすり減らし、天幕の下で私たちを老いさせ、異国の海岸へと打ち上げるのは、それらである。
Ad manum est, quod sat est.
十分なものは、手元にある。
Cui cum paupertate bene convenit, dives est.
貧しさと上手く調和している者は、富んでいる。
VALE.
健やかであれ。