§4.1Persevera ut coepisti et quantum potes propera, quo diutius frui emendato animo et conposito possis.
자네가 시작한 대로 인내하며 계속하고, 가능한 한 서두르게나. 그래야 고쳐지고 안정된 마음을 더 오래 누릴 수 있을 것이네.
Frueris quidem etiam dum emendas, etiam dum conponis; alia tamen illa voluptas est, quae percipitur ex contemplatione mentis ab omni labe purae et splendidae.
마음을 고치고 있는 동안에도, 또한 안정시키고 있는 동안에도 자네는 진정 누리고 있지만, 온갖 얼룩으로부터 깨끗하고 빛나는 마음을 관조하는 것에서 얻어지는 저 즐거움은 또 다른 종류의 것이라네.
§4.2Tenes utique memoria, quantum senseris gaudium, cum praetexta posita sumpsisti virilem togam et in forum deductus es;
자네는 토가 프라이텍스타를 벗고 성년의 토가를 입고 광장으로 인도되었을 때 얼마나 큰 기쁨을 느꼈는지 분명히 기억하고 있을 것이네.
maius expecta, cum puerilem animum deposueris et te in viros philosophia transscripserit.
소년의 마음을 벗어던지고 철학이 자네를 성인 남자들 속에 등록할 때에는 더 큰 기쁨을 기대하게나.
Adhuc enim non pueritia sed, quod est gravius, puerilitas remanet.
왜냐하면 아직 소년기가 아니라, 더 심각하게는 아이 같은 유치함이 남아 있기 때문이네.
Et hoc quidem peior est, quod auctoritatem habemus senum, vitia puerorum, nec puerorum tantum sed infantum.
그리고 이것은 우리가 노인의 권위를 가지고 있으면서도 소년의 결점, 아니 소년뿐만 아니라 젖먹이의 결점까지 가지고 있다는 점에서 참으로 더 나쁘다네.
Illi levia, hi falsa formidant, nos utraque.
저들(젖먹이)은 가벼운 것을, 이들(소년)은 거짓된 것을 두려워하지만, 우리는 둘 다를 두려워하네.
§4.3Profice modo;
그저 나아가게나.
intelleges quaedam ideo minus timenda, quia multum metus adferunt.
어떤 일들은 그것들이 큰 두려움을 가져다준다는 바로 그 이유 때문에 그만큼 덜 두려워해야 한다는 것을 이해하게 될 것이네.
Nullum malum est magnum, quod extremum est.
마침표가 되는 악은 그 어떤 것도 크지 않다네.
Mors ad te venit;
죽음이 자네에게 다가오네.
timenda erat, si tecum esse posset;
만약 그것이 자네와 함께 머물 수 있다면 그것은 두려워해야 할 일이었을 것이네.
sed necesse est aut non perveniat aut transeat
하지만 그것은 도달하지 않거나 아니면 지나가 버려야만 하네.
§4.4"Difficile est," inquis, "animum perducere ad contemptionem animae.
자네는 "마음을 생명에 대한 경멸로 이끄는 것은 어렵다"고 말하네.
"Non vides, quam ex frivolis causis contemnatur? Alius ante amicae fores laqueo pependit, alius se praecipitavit e tecto, ne dominum stomachantem diutius audiret, alius ne reduceretur e fuga, ferrum adegit in viscera.
그것이 얼마나 사소한 이유들로 경멸당하고 있는지 보이지 않는가? 어떤 이는 애인의 문 앞에서 올가미를 매고 목을 매달았고, 어떤 이는 성내는 주인의 말을 더 이상 듣지 않으려고 지붕에서 몸을 던졌으며, 또 어떤 이는 도망치다 붙잡혀 돌아가지 않으려고 내장에 칼을 꽂았다네.
Non putas virtutem hoc effecturam, quod efficit nimia formido? Nulli potest secura vita contingere, qui de producenda nimis cogitat, qui inter magna bona multos consules numerat.
과도한 두려움이 이루어내는 일을 덕이 이루어내지 못할 것이라고 생각하는가? 수명을 늘릴 생각만 과도하게 하고, 많은 집정관의 임기를 큰 선 속에 세어 넣는 사람에게는 그 누구에게도 평온한 삶이 찾아올 수 없다네.
§4.5Hoc cotidie meditare, ut possis aequo animo vitam relinquere, quam multi sic conplectuntur et tenent, quomodo qui aqua torrente rapiuntur spinas et aspera.
평온한 마음으로 삶을 떠날 수 있도록 이것을 매일 명상하게나. 많은 이들이 급류에 떠내려가는 사람들이 가시와 험한 바위를 움켜쥐듯이 삶을 붙잡고 매달려 있네.
Plerique inter mortis metum et vitae tormenta miseri fluctuantur et vivere nolunt, mori nesciunt.
대부분의 사람들이 죽음에 대한 공포와 삶의 고통 사이에서 비참하게 흔들리며, 살고 싶어 하지도 않으면서 죽을 줄도 모른다네.
§4.6Fac itaque tibi iucundam vitam omnem pro illa sollicitudinem deponendo.
그러므로 삶에 대한 모든 불안을 내려놓음으로써 자네에게 온 삶을 즐거운 것으로 만들게나.
Nullum bonum adiuvat habentem, nisi ad cuius amissionem praeparatus est animus;
그것을 잃는 것에 대해 마음이 준비되어 있지 않다면, 그 어떤 좋은 것도 그것을 소유한 자에게 도움이 되지 않네.
nullius autem rei facilior amissio est, quam quae desiderari amissa non potest.
한편, 잃어버린 후에 그리워할 수 없는 것보다 더 쉽게 잃어버릴 수 있는 것은 없다네.
Ergo adversus haec, quae incidere possunt etiam potentissimis, adhortare te et indura.
그러므로 가장 강력한 자들에게도 일어날 수 있는 이 일들에 맞서 자신을 격려하고 단단히 단련하게나.
§4.7De Pompei capite pupillus et spado tulere sententiam, de Crasso crudelis et insolens Parthus;
폼페이우스의 목에 대해서는 미성년자와 환관이 판결을 내렸고, 크라수스에 대해서는 잔인하고 오만한 파르티아인이 내렸다네.
Gaius Caesar iussit Lepidum Dextro tribuno praebere cervicem, ipse Chaereae praestitit.
가이우스 카이사르는 레피두스에게 호민관 덱스텔에게 목을 내밀라고 명령했으나, 자기 자신은 카이레아에게 내주었네.
Neminem eo fortuna provexit, ut non tantum illi minaretur, quantum permiserat.
운명은 일찍이 허락했던 만큼의 위협을 그에게 가하지 않을 정도로 그 누구도 높이 끌어올리지 않았다네.
Noli huic tranquillitati confidere;
이 평온함을 믿지 말게나.
momento mare evertitur.
순식간에 바다는 뒤집힌다네.
Eodem die ubi luserunt navigia, sorbentur.
배들이 노닐던 바로 그날에 그것들은 삼켜진다네.
§4.8Cogita posse et latronem et hostem admovere iugulo tuo gladium: Ut potestas maior absit, nemo non servus habet in te vitae necisque arbitrium.
강도도 적도 자네의 목덜미에 칼을 들이댈 수 있다고 생각하게나. 더 큰 권력이 존재하지 않는다 해도, 노예라면 누구나 자네에 대한 생사여탈의 권한을 쥐고 있네.
Ita dico: quisquis vitam suam contempsit, tuae dominus est.
나는 이렇게 말하네. 누구든 자신의 목숨을 경멸한 자는 자네 목숨의 주인이라고 말이네.
Recognosce exempla eorum, qui domesticis insidiis perierunt, aut aperta vi aut dolo;
집안의 음모나 공공연한 폭력 혹은 기만으로 망한 이들의 사례를 돌이켜보게나.
intelleges non pauciores servorum ira cecidisse quam regum.
노예의 분노로 쓰러진 자가 왕들의 그것으로 쓰러진 자보다 적지 않음을 알게 될 것이네.
Quid ad te itaque, quam potens sit quem times, cum id, propter quod times, nemo non possit?
그러므로 자네가 두려워하는 자가 얼마나 강력하든 자네에게 그것이 무슨 상관이겠는가? 자네가 두려워하는 원인이 되는 일은 누구나 할 수 있는 일인데 말이네.
§4.9At si forte in manus hostium incideris, victor te duci iubebit;
하지만 만약 자네가 적의 손에 떨어진다면, 승리자는 자네를 끌고 가라고 명령할 것이네.
eo nempe, quo duceris.
물론 자네가 끌려가고 있는 바로 그곳으로 말이네.
Quid te ipse decipis et hoc nunc primum, quod olim patiebaris, intellegis? Ita dico: ex quo natus es, duceris.
어찌하여 자네 자신을 속이고, 오래전부터 겪고 있던 이 일을 이제야 처음으로 깨닫는가? 나는 이렇게 말하네. 태어난 순간부터 자네는 끌려가고 있다고 말이네.
Haec et eiusmodi versanda in animo sunt, si volumus ultimam illam horam placidi expectare, cuius metus omnes alias inquietas facit.
만약 우리가 그 공포가 다른 모든 시간을 불안하게 만드는 저 마지막 시간을 평온하게 기다리고자 한다면, 이 일들과 이와 같은 것들을 마음속으로 거듭 생각해야 하네.
§4.10Sed ut finem epistulae inponam, accipe, quod mihi hodierno die placuit.
하지만 편지를 끝맺기 위해, 오늘 나를 기쁘게 한 구절을 받아들이게나.
Et hoc quoque ex alienis hortulis sumptum est.
이것 역시 남의 정원에서 가져온 것이라네.
"Magnae divitiae sunt lege naturae composita paupertas. "Lex autem illa naturae scis quos nobis terminos statuat? Non esurire, non sitire, non algere.
"자연의 법칙에 따라 정돈된 가난은 큰 재산이다." 그런데 저 자연의 법칙이 우리에게 어떤 한계를 정하는지 알고 있는가? 굶주리지 않고, 목마르지 않고, 춥지 않은 것이네.
Ut famem sitimque depellas, non est necesse superbis adsidere liminibus nec supercilium grave et contumeliosam etiam humanitatem pati, non est necesse maria temptare nec sequi castra;
굶주림과 목마름을 물리치기 위해 오만한 자들의 문턱에 서성거리거나, 찌푸린 눈썹과 심지어 모욕적인 친절을 견뎌낼 필요는 없네. 바다에 도전하거나 군영을 따를 필요도 없다네.
parabile est, quod natura desiderat, et adpositum.
자연이 원하는 것은 쉽게 얻을 수 있고 가까이 마련되어 있네.
§4.11Ad supervacua sudatur.
쓸데없는 일에 땀을 흘린다네.
Illa sunt, quae togam conterunt, quae nos senescere sub tentorio cogunt, quae in aliena litora inpingunt.
토가를 닳게 만들고, 천막 아래에서 우리를 늙게 만들며, 낯선 해안으로 우리를 몰아붙이는 것은 바로 그것들이라네.
Ad manum est, quod sat est.
충분한 것은 손닿는 곳에 있네.
Cui cum paupertate bene convenit, dives est.
가난과 잘 조화를 이루는 자는 부유한 자라네.
VALE.
안녕히 계시게.