Humanitext Reader

小セネカ · ルキリウス宛倫理書簡 §35.1-35.4

真の友情の確立と一貫した精神への進歩

45 / 254 箇所 · ラテン語

要旨

セネカはルキリウスに対し、自分自身を磨いて真の友情を築くよう促し、一貫した心の持ち主である賢者を目指して進歩するよう求める。

§35.1Cum te tam valde rogo, ut studeas, meum negotium ago;
私が君に学ぶようこれほど強く求めるとき、私は私自身の用事をしているのだ。
habere te amicum volo, quod contingere mihi, nisi pergis ut coepisti excolere te, non potest.
私は君を友として持ちたいのだが、君が始めたように自分自身を磨き続けない限り、それが私に叶うことはあり得ない。
Nunc enim amas me, amicus non es.
というのも、今や君は私を愛しているが、友ではないからだ。
"Quid ergo? Haec inter se diversa sunt? "Immo dissimilia.
「それではどういうことです? これらは互いに異なるものなのですか? 」いやむしろ、似て非なるのだ。
Qui amicus est, amat; qui amat, non utique amicus est.
友である者は愛するが、愛する者が必ずしも友であるとは限らない。
Itaque amicitia semper prodest, amor aliquando etiam nocet.
それゆえ、友情は常に益となるが、愛は時に害にさえなる。
Si nihil aliud, ob hoc profice, ut amare discas.
たとえ他に何も理由がないとしても、君が愛することを学ぶというこの目的のために進歩しなさい。
§35.2Festina ergo, dum mihi proficis, ne istuc alteri didiceris.
それゆえ、君が私のために進歩している間に急ぎなさい。 それは、君がそのことを他の人のために学んでしまわないためである。
Ego quidem percipio iam fructum, cum mihi fingo uno nos animo futuros et quicquid aetati meae vigoris abscessit, id ad me ex tua, quamquam non multum abest, rediturum.
私自身は、我々が一つの心を持つようになるだろうと、また、私の年齢から奪われた活力が何であれ、それが(それほど遠くはないとはいえ)君の年齢から私のところへ戻ってくるだろうと、心に描いているときに、すでに果実を受け取っているのだ。
§35.3Sed tamen re quoque ipsa esse laetus volo.
しかしそれでも、私は事実そのものによっても喜びたいのだ。
Venit ad nos ex iis, quos amamus, etiam absentibus gaudium, sed id leve et evanidum;
私たちが愛する人々からは、彼らが不在であっても、私たちに喜びがもたらされる。 しかしそれは、軽くて消えやすいものだ。
conspectus et praesentia et conversatio habet aliquid vivae voluptatis, utique si non tantum quem velis, sed qualem velis, videas.
視線、現前にいること、そして会話は、生きた快楽の何かを持っている。 特に、単に君が望む人を見るだけでなく、君が望むような状態にある人を見るならなおさらだ。
Adfer itaque te mihi ingens munus, et quo magis instes, cogita te mortalem esse, me senem.
それゆえ、君自身を巨大な贈り物として私のもとへもたらしなさい。 そして、より一層急ぐために、君自身が死すべき存在であり、私が老人であることを思いなさい。
§35.4Propera ad me, sed ad te prius.
私のもとへ急ぎなさい、しかし、それより先に君自身のもとへ急ぎなさい。
Profice et ante omnia hoc cura, ut constes tibi.
進歩し、そして何よりも次のことに配慮しなさい、君が自分自身と一致しているようにと。
Quotiens experiri voles, an aliquid actum sit, observa, an eadem hodie velis, quae heri.
何かが成し遂げられたかどうかを試したいと思うたびに、昨日望んだのと同じことを今日望んでいるかどうかを観察しなさい。
Mutatio voluntatis indicat animum natare, aliubi atque aliubi apparere, prout tulit ventus.
意志の揺らぎは、心が漂い、風の吹くままにあちこちに現れていることを示している。
Non vagatur, quod fixum atque fundatum est.
固定され、基礎が据えられたものは、彷徨うことはない。
Istud sapienti perfecto contingit, aliquatenus et proficienti provectoque.
そのようなことは、完璧な賢者に、そしてある程度は、進歩しつつあり前進した者にも起こることだ。
Quid ergo interest? Hic commovetur quidem, non tamen transit, sed suo loco nutat;
では、何が違うのか? 後者は確かに動揺しはするが、しかし場所を移ることはなく、自分の場所で揺らぐだけである。
ille ne commovetur quidem.
これに対し、前者は動揺することさえない。
VALE.
健やかに。

語釈・文法注

  1. §35.1quod contingere mihi, nisi pergis ut coepisti excolere te, non potest — 先行詞は前文の不定詞句「habere te amicum」全体である。関係代名詞 quod は中性単数でこれを受け、contingere(与格 mihi を取る非人称的な表現「私に起こる、叶う」)の主語となっている。
  2. §35.1Si nihil aliud — 動詞などが省略された慣用表現。si nihil aliud [te movet / te hortatur] などの構造が背景にあり、「たとえ他の理由が何もないとしても」という意味を表す。
  3. §35.2ne istuc alteri didiceris — ne に完了接続法 didiceris が続く。禁止の表現(「〜するな」)か、または否定の目的節(「〜しないように」)を構成する。istuc は指示代名詞 iste の中性単数対格で「そのことを」、alteri は「他の人のために」という利益の与格。
  4. §35.3utique si non tantum quem velis, sed qualem velis, videas — quem(誰を)と qualem(どのような性質の者を)の対比。単に「望んでいるその人」を見るだけでなく、「望ましい状態(哲学的進歩を遂げた状態)にあるその人」を見ることを強調している。
  5. §35.4Hic commovetur quidem, non tamen transit... ille ne commovetur quidem — 指示代名詞の対比。hic は直前に出てきた「進歩途上の者(proficienti provectoque)」を指し、ille はより遠く(前)にある「完璧な賢者(sapienti perfecto)」を指す。

この箇所を引用する

小セネカ, ルキリウス宛倫理書簡 §35.1-35.4. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi015.humanitext-lat2:35.1-35.4

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。