§29.1De Marcellino nostro quaeris et vis scire, quid agat.
私たちのマルケッリヌスについて君は尋ね、彼がどうしているかを知りたがっている。
Raro ad nos venit, non ulla alia ex causa quam quod audire verum timet, a quo periculo iam abest.
彼は滅多に私たちのところに来ないが、それは、真実を聞くことを恐れているという理由以外からではない。 そして、彼はいまやその危険から遠ざかっている。
Nulli enim nisi audituro dicendum est.
なぜなら、聞く耳を持つ者にしか語ってはならないからだ。
Ideo de Diogene nec minus de aliis Cynicis, qui libertate promiscua usi sunt et obvios monuerunt, dubitari solet, an hoc facere debuerint.
それゆえ、無差別な率直さを用い、行き交う人々を諌めたディオゲネスや、その他のキュニコス派の人々についても、彼らがそうすべきであったかどうか、疑われるのが常である。
§29.2Quid enim, si quis surdos obiurget aut natura morbove mutos? "Quare," inquis, "verbis parcam? Gratuita sunt.
なぜなら、もし誰かが耳の聞こえない人や、生まれつきあるいは病気によって口のきけない人を叱りつけるとしたら、どうなるだろうか。 「なぜ」と君は言う、「言葉を惜しむのか。 言葉はただなのだ。
Non possum scire, an ei profuturus sim, quem admoneo; illud scio, alicui me profuturum si multos admonuero.
私が戒める相手の役に立つかどうかは知る由もないが、多くの人を戒めれば、誰かの役には立つだろうということは知っている。
Spargenda manus est.
手は撒き散らさねばならない。
Non potest fieri, ut non aliquando succedat multa temptanti.
多くのことを試みる者に、時には成功しないなどということはあり得ないのだから。
" §29.3Hoc, mi Lucili, non existimo magno viro faciendum;
」私のルキリウスよ、私はこれを偉大な人物がなすべきことだとは思わない。
diluitur eius auctoritas nec habet apud eos satis ponderis, quos posset minus obsolefacta corrigere.
その権威は薄まり、使い古されていなければ正すことができたはずの人々の間で、十分な重みを持たなくなってしまうからだ。
Sagittarius non aliquando ferire debet, sed aliquando deerrare.
射手はたまに当てるのではなく、たまに外すべきなのだ。
Non est ars, quae ad effectum casu venit.
偶然に成果をあげるものは技術ではない。
Sapientia ars est;
知恵は技術である。
certum petat, eligat profecturos, ab is, quos desperavit, recedat, non tamen cito relinquat et in ipsa desperatione extrema remedia temptet.
確実なものを狙い、進歩する見込みのある人々を選び、見込みがないと見限った人々からは退くべきだ。 だが、すぐに完全に見捨てることはせず、その絶望の極みにおいてさえ、究極の救済策を試みるべきである。
§29.4Marcellinum nostrum ego nondum despero.
私たちのマルケッリヌスについて、私はまだ絶望していない。
Etiamnunc servari potest, sed si cito illi manus porrigitur.
今でも彼は救われ得るが、それは彼に素早く手が差し伸べられるならばである。
Est quidem periculum, ne porrigentem trahat;
確かに、手を差し伸べる者を彼が引きずり込む危険はある。
magna in illo ingenii vis est, sed iam tendentis in pravum.
彼には優れた才能があるが、それはすでに悪へと傾きつつある。
Nihilominus adibo hoc periculum et audebo illi mala sua ostendere.
それにもかかわらず、私はこの危険に立ち向かい、彼にその害悪を示す勇気を持とう。
§29.5Faciet quod solet;
彼はいつものことをするだろう。
advocabit illas facetias, quae risum evocare lugentibus possunt, et in se primum, deinde in nos iocabitur.
嘆く者たちからも笑いを引き出し得るあの諧謔を総動員し、まず自分を、次に私たちを冷やかすだろう。
Omnia, quae dicturus sum, occupabit.
私が言おうとすることをすべて先回りするだろう。
Scrutabitur scholas nostras et obiciet philosophis congiaria, amicas, gulam.
私たちの学派を詮索し、哲学者たちに下賜金や愛人、大食を糾弾するだろう。
Ostendet mihi alium in adulterio, alium in popina, alium in aula.
ある者は姦通の中に、別の者は居酒屋に、また別の者は宮廷にいると私に示すだろう。
§29.6Ostendet mihi M. Lepidi philosophum Aristonem, qui in gestatione disserebat.
彼は私に、マルクス・レピドゥスの哲学者アリストンを示すだろう。 アリストンは輿での散歩中に講義をしていた。
Hoc enim ad edendas operas tempus acceperat.
彼は著作を発表するためにこの時間を使っていたのである。
De cuius secta cum quaereretur, Scaurus ait: "Utique Peripateticus non est.
彼の学派が何であるか尋ねられたとき、スカウルスは「ともかく逍遥学派ではない」と言った。
"De eodem cum consuleretur Iulius Graecinus, vir egregius, quid sentiret, "Non possum," inquit, "tibi dicere; nescio enim, quid de gradu faciat," tamquam de essedario interrogaretur.
同じ人物について、傑出した人物であるユリウス・グラエキヌスがどう思うか意見を求められたとき、彼は「私には言えない。 なぜなら彼が足運びについて何をしているか知らないからだ」と言った。 まるで戦車闘士について尋ねられているかのように。
§29.7Hos mihi circulatores, qui philosophiam honestius neglexissent quam vendunt, in faciem ingeret.
彼は、哲学を売るよりもいっそ無視したほうがより名誉であったような、これら街頭の香具師たちを私の顔に突きつけてくるだろう。
Constitui tamen contumelias perpeti;
それでも私は侮辱に耐える決意をした。
moveat ille mihi risum, ego fortasse illi lacrimas movebo, aut si ridere perseverabit, gaudebo tamquam in malis, quod illi genus insaniae hilare contigerit.
彼が私に笑いをもたらそうとも、私はおそらく彼に涙をもたらすだろう。 あるいは、もし彼が笑い続けるなら、不幸の中の慰めとして、彼に陽気な種類の狂気が授けられたことを喜ぼう。
Sed non est ista hilaritas longa.
しかし、その陽気さは長くは続かない。
Observa;
観察するがよい。
videbis eosdem intra exiguum tempus acerrime ridere et acerrime rabere.
同じ人々が、ごく短い時間のうちに、最も激しく笑い、最も激しく狂乱するのを君は見ることになるだろう。
§29.8Propositum est adgredi illum et ostendere, quanto pluris fuerit, quom multis minoris videretur.
私の意図は彼に働きかけ、多くの人々にとって価値が低く見えていた時に、彼がどれほど価値ある存在であったかを示すことだ。
Vitia eius etiam si non excidero, inhibebo;
彼の悪徳を根絶することはできないとしても、抑制はしよう。
non desinent, sed intermittent.
それらはなくなりはしないが、一時的に中断するだろう。
Fortasse autem et desinent, si intermittendi consuetudinem fecerint.
そして、もし中断する習慣を身につけるなら、あるいは完全になくなるかもしれない。
Non est hoc ipsum fastidiendum, quoniam quidem graviter adfectis sanitatis loco est bona remissio.
このこと自体も軽視すべきではない。 なぜなら、重病を患っている者にとっては、良好な一時的快復こそが健康に代わるものだからだ。
§29.9Dum me illi paro, tu interim, qui potes, qui intellegis, unde quo evaseris, et ex eo suspicans, quousque sis evasurus, compone mores tuos, attolle animum, adversus formidata consiste.
私は彼に対する準備をしているが、その間に君は、自ら可能であり、自分がどこからどこへ脱出したかを理解し、そこからどこまで到達するかを推し量りつつ、みずからの生き方を整え、精神を高め、恐れられているものに立ち向かいなさい。
Numerare eos noli, qui tibi metum faciunt.
君に恐怖を与える者たちを数えてはならない。
Nonne videatur stultus, si quis multitudinem eo loco timeat, per quem transitus singulis est? Aeque ad tuam mortem multis aditus non est, licet illam multi minentur.
もし誰かが、一人ずつしか通行できない場所で群衆を恐れるとしたら、愚か者に見えるではないか。 同様に、多くの者が君を死で脅かそうとも、君の死へと至る道は多くの者に対して同時に開かれてはいない。
Sic istuc natura disposuit: spiritum tibi tam unus eripiet quam unus dedit.
自然はそのように仕組みを整えたのだ。 一人の人間が君に命を与えたように、一人の人間が君から命を奪うのである。
§29.10Si pudorem haberes, ultimam mihi pensionem remisisses.
もし君に恥じる心があるなら、私への最後の支払いを免除してくれただろう。
Sed ne ego quidem me sordide geram in finem aeris alieni et tibi quod debeo, inpingam.
しかし、私もまた、借金の終焉にあたって卑しく振る舞うことはせず、君に私が負っているものを押し付けよう。
"Numquam volui populo placere.
「私は決して大衆に気に入られたいとは思わなかった。
Nam quae ego scio, non probat populus; quae probat populus, ego nescio.
なぜなら、私が知っていることを大衆は是認せず、大衆が是認することを私は知らないからだ。
"" §29.11Quis hoc?" inquis, tamquam nescias, cui imperem;
」「これは誰の言葉か」と君は尋ねる、まるで私が誰に支払いを課しているかを知らないかのように。
Epicurus.
エピクロスだ。
Sed idem hoc omnes tibi ex omni domo conclamabunt, Peripatetici, Academici, Stoici, Cynici.
しかし、これと同じことを、あらゆる学派のすべての者が君に向かって一斉に叫ぶだろう、逍遥学派も、アカデメイア派も、ストア派も、キュニコス派も。
Quis enim placere populo potest, cui placet virtus? Malis artibus popularis favor quaeritur.
というのも、徳を好む者で、誰が大衆に気に入られ得ようか。 大衆の支持は悪しき手段によって求められる。
Similem te illis facias oportet.
君は自分を彼らに似せねばならない。
Non probabunt, nisi agnoverint.
彼らは自分たちと同じだと認めなければ、君を是認しないだろう。
Multo autem ad rem magis pertinet, qualis tibi videaris quam qualis aliis.
しかし、君が他人にどう見えるかよりも、君が自分自身にどう見えるかのほうが、はるかに重要である。
Conciliari nisi turpi ratione amor turpium non potest.
卑劣な者たちの愛は、卑劣な方法によらなければ得られないのだから。
§29.12Quid ergo illa laudata et omnibus praeferenda artibus rebusque philosophia praestabit? Scilicet ut malis tibi placere quam populo, ut aestimes iudicia, non numeres, ut sine metu deorum hominumque vivas, ut aut vincas mala aut finias.
では、あの称賛され、すべての技術や事物に優先されるべき哲学は、何をもたらすのだろうか。 言うまでもなく、君が大衆よりも自分自身に気に入られることを好み、諸々の意見を数えるのではなく吟味し、神々や人間を恐れることなく生き、悪に打ち勝つか、あるいは悪を終わらせるようにすることだ。
Ceterum, si te videro celebrem secundis vocibus vulgi, si intrante te clamor et plausus, pantomimica ornamenta, obstrepuerint, si tota civitate te feminae puerique laudaverint, quidni ego tui miserear, cum sciam, quae via ad istum favorem ferat? VALE.
しかし、もし私が、君が大衆の好意的な声によって有名になり、君が入場する時に喝采や拍手、パントマイム劇の飾りが鳴り響き、街全体で女や子供たちが君を称賛するのを見るならば、どうして私が君を憐れまずにいられようか、どのような道がその支持へと導くかを知っているというのに。 健やかにあれ。