§23.1Putas me tibi scripturum, quam humane nobiscum hiemps egerit, quae et remissa fuit et brevis, quam malignum ver sit, quam praeposterum frigus, et alias ineptias verba quaerentium? Ego vero aliquid, quod et mihi et tibi prodesse possit, scribam.
君は、冬がどんなに穏やかで短かったか、春がどんなに不機嫌か、寒さがどんなに季節外れかといった、話の種を探している者たちのその他のくだらないことについて、私が君に書くだろうと思っているのか。 だが私は、私にも君にも役立つような、何か別のことを書くつもりだ。
Quid autem id erit, nisi ut te exhorter ad bonam mentem? Huius fundamentum quod sit quaeris? Ne gaudeas vanis.
それとは、君に健全な心を勧めること以外に何があろうか。 この土台が何か、君は尋ねるか。 空虚なものに喜ばないことだ。
Fundamentum hoc esse dixi; culmen est.
私はこれが土台だと言ったが、それは頂点なのだ。
§23.2Ad summa pervenit, qui scit, quo gaudeat, qui felicitatem suam in aliena potestate non posuit;
自らが何によって喜ぶべきかを知っている者、自らの幸福を他人の支配下に置かなかった者は、頂点に達している。
sollicitus est et incertus sui, quem spes aliqua proritat, licet ad manum sit, licet non ex difficili petatur, licet numquam illum sperata deceperint.
何らかの希望に唆されている者は、不安であり、自分自身について不確かである。 たとえその希望が手の届くところにあり、困難なく得られるものであり、望んだものが彼を裏切ったことが一度もないとしてもだ。
§23.3Hoc ante omnia fac, mi Lucili: disce gaudere.
私のルキリウスよ、何よりもまずこれを行いなさい。 喜ぶことを学びなさい。
Existimas nunc me detrahere tibi multas voluptates, qui fortuita summoveo, qui spes, dulcissime oblectamenta, devitandas existimo? Immo contra nolo tibi umquam deesse laetitiam.
今、私が偶然のものを退け、甘美極まりない娯楽である希望を避けるべきだと考えているのを見て、君は私が君から多くの快楽を奪い去っていると思うだろうか。 いや、それどころか、私は君に喜びが欠けることを決して望まない。
Volo illam tibi domi nasci;
私はその喜びが君の家庭内で生まれることを望んでいる。
nascitur, simodo intra te ipsum sit.
もし君自身の内部にそれがあるなら、それは生まれるのだ。
Ceterae hilaritates non implent pectus, frontem remittunt, leves sunt, nisi forte tu iudicas eum gaudere, qui ridet.
その他の陽気さは胸を満たさず、額を緩めるだけで、軽薄なものである。 ただし、君が、笑っている者が喜んでいるのだと判断するのでなければ。
Animus esse debet alacer et fidens et super omnia erectus.
魂は、活気に満ち、自信にあふれ、すべてのものの上に毅然と立っていなければならない。
§23.4Mihi crede, verum gaudium res severa est.
私を信じよ、真の喜びとは厳粛なものである。
An tu existimas quemquam soluto vultu et, ut isti delicati locuntur, hilariculo mortem contemnere, paupertati domum aperire, voluptates tenere sub freno, meditari dolorum patientiam? Haec qui apud se versat, in magno gaudio est, sed parum blando.
君は、誰かが弛んだ顔をして、あのような軟弱な者たちが言うように「にこやかに」、死を軽蔑し、貧困に我が家を開放し、快楽を抑え、苦痛への耐性を瞑想すると思うだろうか。 これらを自らの中で熟考する者は、大きな喜びの中にあるが、それは決して媚びるようなものではない。
In huius gaudii possessione esse te volo;
私は君がこの喜びを所有することを望む。
numquam deficiet, cum semel unde petatur inveneris.
一度どこからそれを求めるべきかを見出すなら、それは決して絶えることがないだろう。
§23.5Levium metallorum fructus in summo est;
価値の低い金属の果実は地表にある。
illa opulentissima sunt, quorum in alto latet vena adsidue plenius responsura fodienti.
絶えず掘る者に対してより豊かに応える鉱脈が深くに隠されているものこそ、最も豊かなものである。
Haec, quibus delectatur vulgus, tenuem habent ac perfusoriam voluptatem, et quodcumque invecticium gaudium est, fundamento caret.
大衆が楽しむこれらのものは、薄っぺらで一時的な快楽を持ち、外部から持ち込まれた喜びはすべて、土台を欠いている。
Hoc, de quo loquor, ad quod te conor perducere, solidum est et quod plus pateat introrsus.
私が語り、君を導こうと努めているこの喜びは、堅固であり、内側へとより広く開かれているものである。
§23.6Fac, oro te, Lucili carissime, quod unum potest praestare felicem: dissice et conculca ista, quae extrinsecus splendent, quae tibi promittuntur ab alio vel ex alio, ad verum bonum specta et de tuo gaude.
愛するルキリウスよ、人をして幸福たらしめ得る唯一のことを行いたまえ。 外側で輝いているもの、他人から、あるいは外部から君に約束されているものを粉砕し、踏みにじりなさい。 真の善に目を向け、君自身のものによって喜びなさい。
Quid est autem hoc "de tuo"? Te ipso et tui optima parte.
ところで、この「君自身のものによって」とは何か。 君自身と、君の最も優れた部分のことだ。
Corpusculum quoque, etiam si nihil fieri sine illo potest, magis necessariam rem crede quam magnam;
肉体もまた、それなしには何も行われないとしても、偉大なものというよりは、むしろ必要なものと信じなさい。
vanas suggerit voluptates, breves, paenitendas, ac nisi magna moderatione temperentur, in contrarium abituras.
それは虚しい快楽をもたらすが、それは短く、後悔すべきものであり、大きな節度によって制御されなければ、正反対のものへと変わってしまうだろう。
Ita dico: in praecipiti voluptas ad dolorem vergit, nisi modum tenuit.
私はこう言う。 快楽は、度を超さなければ、崖っぷちで苦痛へと傾くのだと。
Modum autem tenere in eo difficile est, quod bonum esse credideris.
度を保つことは、自分が善であると信じてしまったものにおいて困難である。
Veri boni aviditas tuta est.
真の善に対する渇望は、安全である。
§23.7Quid sit istud, interrogas, aut unde subeat? Dicam: ex bona conscientia, ex honestis consiliis, ex rectis actionibus, ex contemptu fortuitorum, ex placido vitae et continuo tenore unam prementis viam.
それは何か、あるいはどこから生じるのか、と君は尋ねるか。 言おう。 良い良心から、高潔な意図から、正しい行為から、偶然のものの軽蔑から、そして、一つの道を踏みしめて進む、平穏で絶えざる生のあり方からである。
Nam illi, qui ex aliis propositis in alia transibunt aut ne transibunt quidem, sed casu quodam transmittuntur, quomodo habere quicquam certum mansurumve possunt suspensi et vagi?
なぜなら、ある計画から別の計画へと移り変わり、あるいは移り変わりさえせず、ある種の偶然によって流されていくような者たちは、宙ぶらりんで彷徨っており、どうして何か確実で永続的なものを持つことができるだろうか。
§23.8Pauci sunt, qui consilio se suaque disponant, ceteri eorum more, quae fluminibus innatant, non eunt, sed feruntur.
熟慮によって自分自身と自分の物事を律する者は少ない。 その他の人々は、川を漂うものの習性のように、自ら進むのではなく、流されているのだ。
Ex quibus alia lenior unda detinuit ac mollius vexit, alia vehementior rapuit, alia proxima ripae cursu languescente deposuit, alia torrens impetus in mare eiecit.
それらのうち、あるものはより穏やかな波が留めて優しく運び、別のものはより激しい波が奪い去り、別のものは岸の近くで流れが弱まるにつれて残され、別のものは激しい勢いで海へと投げ出される。
Ideo constituendum est, quid velimus, et in eo perseverandum.
それゆえ、我々が何を望むかを定め、そこに踏みとどまらねばならない。
§23.9Hic est locus solvendi aeris alieni.
ここが借金を返す場所である。
Possum enim tibi vocem Epicuri tui reddere et hanc epistulam liberare: "Molestum est semper vitam incohare.
私は君に、君のエピクロスの言葉を返し、この手紙を解放することができる。 「常に生を始めようとすることは煩わしいことだ。
"Aut si hoc modo magis sensus potest exprimi: "Male vivunt, qui semper vivere incipiunt.
」あるいは、このように表現する方が、その意味がよりよく伝わるかもしれない。 「常に生き始めようとする者たちの生き方は悪い。
"" §23.10Quare?" inquis, desiderat enim explanationem ista vox.
」「なぜか」と君は言う。 あの言葉は説明を必要としているからだ。
Quia semper illis inperfecta vita est.
なぜなら、彼らににとって生は常に未完成だからである。
Non potest autem stare paratus ad mortem, qui modo incipit vivere.
だが、今まさに生き始めようとする者は、死に対して備えて立つことができない。
Id agendum est, ut satis vixerimus.
我々は、十分に生きたと思えるように行動しなければならない。
Nemo hoc putat, qui orditur cum maxime vitam.
まさに今、生を始めようとしている者は、誰もそのように考えることはない。
§23.11Non est quod existimes paucos esse hos;
このような人々が少数であると思ってはならない。
propemodum omnes sunt.
ほぼすべての人がそうなのだ。
Quidam vero tunc incipiunt, cum desinendum est.
実際、ある人々は、終わるべき時に始める。
Si hoc iudicas mirum, adiciam quod magis admireris: quidam ante vivere desierunt quam inciperent.
もし君がこれを奇妙だと思うなら、君がより驚くであろうことを付け加えよう。 ある人々は、生き始める前に生きることをやめてしまったのだ。
VALE.
健やかに。