Humanitext Reader

小セネカ · ルキリウス宛倫理書簡 §122.9-122.19

昼夜を逆転させる人々の実例と自然に従う生き方

249 / 254 箇所 · ラテン語

要旨

セネカは、自然の秩序に反して昼夜逆転の生活を送るアキリウス・ブタやセクストゥス・パピニウスなどの奢侈な人々を批判し、そのような生き方を「死者」や「逆行する生」に例える。最後に、自然が定めた正しい道に従うことのみが平穏を得る手段であることを説いて手紙を結ぶ。

§122.9Cum instituerunt omnia contra naturae consuetudinem velle, novissime in totum ab illa desuescunt.
彼らがすべてを自然の慣習に反して望むことを決めたとき、最後には完全に自然から離れてしまう。
"Lucet: somni tempus est.
「夜が明けた、眠る時間だ。
Quies est: nunc exerceamur, nunc gestemur, nunc prandeamus.
静まり返っている。 さあ、運動しよう、さあ、乗り物に乗ろう、さあ、昼食をとろう。
Iam lux propius accedit; tempus est cenae.
もう光が近づいてくる、夕食の時間だ。
Non oportet id facere, quod populus.
人々がすることを行うべきではない。
Res sordida est trita ac vulgari via vivere.
使い古された、ありふれた道を通って生きることは卑しいことだ。
Dies publicus relinquatur: proprium nobis ac peculiare mane fiat.
公の昼間は放っておこう。 我々のために、我々独自の特別な朝が作られるべきだ。
" §122.10Isti vero mihi defunctorum loco sunt.
」しかし、こうした者たちは私にとっては死者のようなものだ。
Quantulum enim a funere absunt et quidem acerbo, qui ad faces et cereos vivunt? Hanc vitam agere eodem tempore multos meminimus, inter quos et Acilium Butam, praetorium, cui post patrimonium ingens consumptum Tiberius paupertatem confitenti "sero," inquit, "experrectus es. "
実際、松明や蝋燭の明かりを頼りに生きている者たちが、葬儀、それも若すぎる死の葬儀からどれほどしか離れていないというのか。 同じ時期にこのような生活を送っていた多くの者を我々は記憶しているが、その中には法務官経験者のアキリウス・ブタもいた。 彼は莫大な遺産を使い果たした後に、ティベリウスに対して貧困を告白したのだが、ティベリウスは「起きるのが遅すぎたな」と言った。
§122.11Recitabat Montanus Iulius carmen, tolerabilis poeta et amicitia Tiberi notus et frigore.
ユリウス・モンタヌスという詩人が詩を朗読していた。 彼はまずまずの詩人であり、ティベリウスとの友情において、またその冷遇によって知られていた。
Ortus et occasus libentissime inserebat.
彼は日の出と日の入りを非常に好んで挿入していた。
Itaque cum indignaretur quidam illum toto die recitasse et negaret accedendum ad recitationes eius, Natta Pinarius ait: "Numquam possum liberalius agere: paratus sum illum audire ab ortu ad occasum. "
そのため、ある者が、彼が丸一日朗読したことに憤慨し、彼の朗読会には行くべきではないと言ったとき、ピナリウス・ナッタが言った。 「これ以上寛大な提案は私にはできない。 私は彼を日の出から日の入りまで聴く用意がある。
§122.12Cum hos versus recitasset: " Incipit ardentes Phoebus producere flammas, Spargere se rubicunda dies, iam tristis hirundo Argutis reditura cibos inmittere nidis Incipit et molli partitos ore ministrat, " Varus eques Romanus, M. Vinicii comes, cenarum bonarum adsectator, quas improbitate linguae merebatur, exclamavit: "incipit Buta dormire. "Deinde cum subinde recitasset:
」彼が次の詩句を朗読したとき、 "ポエブスは燃え盛る炎を引き出し始め、赤い昼が広がり始める。 今や悲しげなツバメは、鋭くさえずる巣へと戻り、雛たちに餌を与え始め、柔らかい嘴で分け与えたものを配る "ローマの騎士であり、マルクス・ウィニキウスの連れであり、不躾な毒舌によってうまい食事にありついていたウァルスが叫んだ。 「ブタが眠り始めるぞ。
§122.13" Iam sua pastores stabulis armenta locarunt, Iam dare sopitis nox pigra silentia terris Incipit, " idem Varus inquit: "Quid dicis? Iam nox est? Ibo et Butam salutabo. "Nihil erat notius hac eius vita in contrarium circumacta;
」それから、彼がすぐに続けて朗読したとき、 "今や羊飼いたちは家畜を小屋に入れ、物憂げな夜は眠りについた大地に沈黙を与え始める "同じウァルスが言った。 「何だって? もう夜なのか? ブタのところに挨拶に行こう。 」彼のこの、逆に回転させられた生活ほど有名なものはなかった。
quam, ut dixi, multi eodem tempore egerunt.
これを、先に言ったように、同じ時期に多くの者が送っていた。
§122.14Causa autem est ita vivendi quibusdam, non quia aliquid existiment noctem ipsam habere iucundius, sed quia nihil iuvat solitum, et gravis malae conscientiae lux est, et omnia concupiscenti aut contemnenti, prout magno aut parvo empta sunt, fastidio est lumen gratuitum.
しかし、一部の人々にとってこのように生きる理由は、夜そのものが何かより心地よいものを持っていると考えているからではなく、ありふれたものは何も彼らを楽しませず、また、やましい良心にとって光は耐え難いものであり、そして、高く買われたか安く買われたかに応じてすべてのものを切望するか軽蔑する者にとって、無料の光は嫌悪の対象だからである。
Praeterea luxuriosi vitam suam esse in sermonibus, dum vivunt, volunt;
さらに、奢侈に耽る者たちは、生きている間、自分の生活が噂に上ることを望んでいる。
nam si tacetur, perdere se putant operam.
なぜなら、話題に上らなければ、自分たちの努力は無駄になったと思うからだ。
Itaque male habent, quotiens faciunt quod excidat fama.
それゆえ彼らは、噂から漏れてしまうようなことをするたびに不機嫌になる。
Multi bona comedunt, multi amicas habent.
多くの者が財産を食いつぶし、多くの者が情婦を抱えている。
Ut inter istos nomen invenias, opus est non tantum luxuriosam rem, sed notabilem facere;
こうした者たちの間で名前を知られるようになるためには、単に奢侈なことだけでなく、注目に値することをする必要がある。
in tam occupata civitate fabulas vulgaris nequitia non invenit.
これほど多くの事柄で満ちた国家にあっては、ありふれた悪徳は噂話を見出せないからだ。
§122.15Pedonem Albinovanum narrantem audieramus, erat autem fabulator elegantissimus, habitasse se supra domum S. Papini.
我々はペド・アルビノウァヌスが語るのを聞いたことがあった。 彼は極めて洗練された話し手であったが、セクストゥス・パピニウスの家の上に住んでいたという。
Is erat ex hac turba lucifugarum.
このパピニウスは、光を避ける者たちの群れの一人であった。
"Audio," inquit, "circa horam tertiam noctis flagellorum sonum.
「夜の第三時(午後九時頃)に鞭の音が聞こえる」とペドは言う。
Quaero, quid faciat; dicitur rationes accipere.
「彼が何をしているのか尋ねると、帳簿の報告を受け取っているのだと言われる。
Audio circa horam sextam noctis clamorem concitatum;
夜の第六時(真夜中)に大きな叫び声が聞こえる。
quaero, quid sit; dicitur vocem exercere.
何事か尋ねると、発声の練習をしているのだと言われる。
Quaero circa horam octavam noctis, quid sibi ille sonus rotarum velit; gestari dicitur.
夜の第八時(午前二時頃)に、あの車輪の音はどういう意味か尋ねると、乗り物に乗って出かけているのだと言われる。
§122.16Circa lucem discurritur, pueri vocantur, cellarii, coqui tumultuantur.
」「夜明け近くになると、人々が走り回り、奴隷たちが呼ばれ、執事や料理人たちが騒ぎ立てる。
Quaero, quid sit; dicitur mulsum et habeam poposcisse, a balneo exisse.
何事か尋ねると、ハブェアムとハチミツ酒を要求し、入浴から上がってきたのだと言われる。
Excedebat," inquit, "huius diem cena minime, valde enim frugaliter vivebat;
彼の夕食が、」と彼は言う、「彼の予算を超えることは決してなかった。 なぜなら、彼は非常に質素に生きていたからだ。
nihil consumebat nisi noctem.
彼は夜以外は何も消費しなかった。
Itaque credendo dicentibus illum quibusdam avarum et sordidum vos," inquit, "illum et lychnobium dicetis. "
それゆえ、彼を欲張りで卑しいと言う人々の言葉を信じるなら、あなた方は彼を「ランプで生きる者」とも呼ぶだろう。
§122.17Non debes admirari, si tantas invenis vitiorum proprietates;
」悪徳にこれほど多くの特異な性質が見出されるとしても、君は驚くべきではない。
varia sunt, innumerabiles habent facies, comprendi eorum genera non possunt.
それらは多様であり、無数の顔を持っており、その種類を包括することはできない。
Simplex recti cura est, multiplex pravi, et quantumvis novas declinationes capit.
正しいことへの配慮は単純であるが、曲がったことへの配慮は多様であり、いくらでも新しい逸脱を受け入れる。
Idem moribus evenit;
同じことが生き方にも起こる。
naturam sequentium faciles sunt, soluti sunt, exiguas differentias habent;
自然に従う人々の生き方は容易で、自然であり、わずかな違いしかない。
his distorti plurimum et omnibus et inter se dissident.
これに対して、歪められた人々の生き方は、すべての人とも、またお互いの間でも、極めて大きく異なっている。
§122.18Causa tamen praecipua mihi videtur huius morbi vitae communis fastidium.
しかし、この病の主な原因は、私には共同の生活に対する嫌悪であると思われる。
Quomodo cultu se a ceteris distinguunt, quomodo elegantia cenarum, munditiis vehiculorum, sic se volunt separare etiam temporum dispositione.
彼らが服装において、夕食の優雅さにおいて、乗り物の美しさにおいて、他者から自分を区別するのと同じように、時間の配置によっても自分を切り離したいと望むのである。
Nolunt solita peccare, quibus peccandi praemium infamia est.
犯した過ちの報酬が悪名であるような人々にとって、ありふれた罪を犯すことは望ましくないのである。
Hanc petunt omnes isti, qui, ut ita dicam, retro vivunt.
いわば逆行して生きているこれらすべての者たちが求めているのは、この悪名なのだ。
§122.19Ideo, Lucili, tenenda nobis via est, quam natura praescripsit, nec ab illa declinandum;
それゆえ、ルキリウスよ、我々は自然が規定した道を維持すべきであり、そこから逸脱すべきではない。
illam sequentibus omnia facilia, expedita sunt, contra illam nitentibus non alia vita est quam contra aquam remigantibus.
その道に従う人々にとっては、すべてのことが容易で、障害がない。 しかし、その道に逆らって抗う人々にとって、その人生は流れに逆らって舟を漕ぐ人々の人生と何ら変わりはないのである。
VALE.
つつがなくあれ。

語釈・文法注

  1. 122.10cui post patrimonium ingens consumptum Tiberius paupertatem confitenti — 与格 `cui` は現在分詞与格 `confitenti` を修飾し、主動詞 `inquit` の間接目的語となる。`post patrimonium ingens consumptum` は、前置詞 `post` の後に対格名詞と受動完了分詞が置かれた、いわゆる「ab urbe condita 構文」と同じ名詞の動作・結果を表す構造で、「莫大な遺産が消費された後」という意味を表す。
  2. 122.14omnia concupiscenti aut contemnenti, prout magno aut parvo empta sunt, fastidio est lumen gratuitum — 二重与格(double dative)の構文。`fastidio est`(〜にとって嫌悪の対象である)において、`lumen gratuitum` が主語であり、`fastidio` が目的の与格、分詞の名詞的用法である `concupiscenti aut contemnenti` が関係の与格(〜にとって)として働く。副詞節 `prout...` は、買い値の高さに応じて欲しがったり軽蔑したりするこれらの人々の性格を修飾している。
  3. 122.16credendo dicentibus illum quibusdam avarum et sordidum — 奪格の動名詞 `credendo` に、現在分詞の与格形 `dicentibus` と代名詞 `quibusdam` が修飾語としてかかり、「〜と言う人々を信じることによって」という動名詞の目的語(与格)を構成している。`illum... avarum` は現在分詞 `dicentibus` に導かれた、対格と形容詞(未表現の `esse` を伴う)からなる間接話法で、`illum` が主語対格である。

この箇所を引用する

小セネカ, ルキリウス宛倫理書簡 §122.9-122.19. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi015.humanitext-lat2:122.9-122.19

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。