§113.22Quid porro? Non interrogabo illos, quam figuram habeant ista animalia? Hominis an equi an ferae? Si rotundam illis qualem deo dederint, quaeram, an et avaritia et luxuria et dementia aeque rotundae sint.
さらに何か。 私は彼らに、これらの生物がどんな形をしているか尋ねないでおこうか。 人間の形か、馬の形か、野獣の形か。 もし彼らが、神に与えたような球形をそれらに与えるなら、私は貪欲や放蕩や狂気も同様に丸いのか尋ねよう。
Sunt enim et ipsae animalia.
なぜなら、これら自体もまた生物なのだから。
Si has quoque conrotundaverint, etiamnunc interrogabo, an prudens ambulatio animal sit.
もしこれらをも丸めるなら、私はさらに、思慮深い歩行が生物であるかどうかを尋ねよう。
Necesse est confiteantur, deinde dicant ambulationem animal esse et quidem rotundum.
彼らは認めざるを得ず、それから歩行は生物であり、しかも丸いと言うに違いない。
§113.23Ne putes autem primum me ex nostris non ex praescripto loqui, sed meae sententiae esse: inter Cleanthen et discipulum eius Chrysippum non convenit, quid sit ambulatio.
ところで、私が我々の学派の規定に従わずに語っており、これが私独自の意見であるとあなたが思わないように(言っておくが)、クレイアンテスとその弟子クリュシッポスの間でも、歩行とは何かについて意見が一致していない。
Cleanthes ait spiritum esse a principali usque in pedes permissum, Chrysippus ipsum principale.
クレイアンテスは、主導部分から足へと送られたプネウマであると言い、クリュシッポスは主導部分そのものであると言う。
Quid est ergo, cur non ipsius Chrysippi exemplo sibi quisque se vindicet et ista tot animalia, quot mundus ipse non potest capere, derideat?"
そうであるなら、クリュシッポス自身の例に倣って、各人が自らの自由を主張し、この世界自体が容れきれないほど多くの生物たちを嘲笑してはならない理由がどこにあろうか。
§113.24Non sunt," inquit, "virtutes multa animalia, et tamen animalia sunt.
「徳は多くの生物なのではなく、それでも生物なのである」と相手は言う。
Nam quemadmodum aliquis et poeta est et orator, et tamen unus, sic virtutes istae animalia sunt, sed multa non sunt.
「というのも、誰かが詩人でありかつ雄弁家であってもなお一人の人間であるように、これらの徳は生物であるが、多くではないからだ。
Idem est animus et animus et iustus et prudens et fortis, ad singulas virtutes quodammodo se habens. "
魂は同じものであり、正しく、思慮深く、勇敢な魂であって、個々の徳に対してある状態にあるのだ。
§113.25Sublata controversia convenit nobis.
」論争が取り除かれ、私たちは意見が一致した。
Nam et ego interim fateor animum animal esse, postea visurus, quam de ista re sententiam feram;
なぜなら、私もまた、その件について自分がどのような意見を下すかは後で検討するとして、さしあたり魂が生物であることを認めるからだ。
actiones eius animalia esse nego.
しかし、私はその活動が生物であることを否定する。
Alioqui et omnia verba erunt animalia et omnes versus;
さもなければ、すべての言葉もすべての詩行も生物となるだろう。
nam si prudens sermo bonum est, bonum autem omne animal est, sermo animal est.
というのも、もし思慮深い言葉が善であり、すべての善が生物であるなら、言葉は生物だからである。
Prudens versus bonum est, bonum autem omne animal est; versus ergo animal est.
思慮深い詩行は善であり、すべての善が生物であるなら、したがって詩行は生物である。
Ita "arma virumque cano," animal est, quod non possunt rotundum dicere, cum sex pedes habeat. "
こうして「私は武器と英雄を歌う」は生物ということになるが、それは6つの足(韻脚)を持っているので、彼らはそれを丸いと言うことができない。
§113.26Textorium," inquis, "totum mehercules istud, quod cum maxime agitur.
「誓って、今まさに行われているその議論全体は、細かすぎる機織りの仕事だ」とあなたは言う。
"Dissilio risu, cum mihi propono soloecismum animal esse et barbarismum et synlogismum et aptas illis facies tamquam pictor adsigno.
文法違反や、言葉の誤用や、三段論法が生物であると思い浮かべ、画匠のようにそれらにふさわしい顔を割り当ててみるとき、私は笑いで破裂しそうになる。
Haec disputamus attractis superciliis, fronte rugosa? Non possum hoc loco dicere illud Caelianum: "O tristes ineptias! "Ridiculae sunt.
私たちは眉をひそめ、額に皺を寄せてこのようなことを議論しているのだろうか。 私はここで、カエリウスのあの言葉「おお、陰気な愚行よ! 」を言うことができない。 これらは滑稽なのだから。
Quin itaque potius aliquid utile nobis ac salutare tractamus et quaerimus, quomodo ad virtutes pervenire possimus, quae nos ad illas via adducat.
それゆえ、むしろ私たちは何か有益で救いとなることを扱い、どのようにして私たちが徳に到達できるか、どのような道が私たちを徳へと導くかを尋ねようではないか。
§113.27Doce me non an fortitudo animal sit, sed nullum animal felix esse sine fortitudine, nisi contra fortuita convaluit et omnis casus, antequam exciperet, meditando praedomuit.
勇気が生物であるかどうかではなく、偶然の出来事に対して強くなり、あらゆる災難をそれが降りかかる前に熟考によってあらかじめ制圧しておかない限り、いかなる生物も勇気なしには幸福たりえないということを私に教えてくれ。
Quid est fortitudo? Munimentum humanae imbecillitatis inexpugnabile, quod qui circumdedit sibi, securus in hac Vitae obsidione perdurat;
勇気とは何か。 人間の弱さに対する難攻不落の防壁であり、これを身にまとった者は、この人生の包囲戦の中で安全に耐え抜く。
utitur enim suis viribus, suis telis.
なぜなら、自らの力、自らの武器を用いるからである。
§113.28Hoc loco tibi Posidonii nostri referre sententiam volo: "Non est quod umquam fortunae armis putes esse te tutum;
ここで、私たちの学派のポセイドニオスの意見をあなたに紹介したい。 「運命の武器によって自分が安全であると決して思ってはならない。
tuis pugna.
自らの武器で戦え。
Contra ipsam fortuna non armat;
運命は、運命自身に対して武装させてはくれない。
itaque contra hostes instructi, contra ipsam inermes sunt. "
それゆえ、敵に対しては武装している者たちも、運命自身に対しては無防備なのである。
§113.29Alexander Persas quidem et Hyrcanos et Indos et quicquid gentium usque in oceanum extendit oriens, vastabat fugabatque, sed ipse modo occiso amico, modo amisso iacebat in tenebris, alias scelus, alias desiderium suum maerens, victor tot regum atque populorum irae tristitiaeque succumbens.
」アレクサンドロスは、ペルシア人、ヒュルカニア人、インド人、そして東方が大洋に至るまで広げているあらゆる諸民族を荒廃させ敗走させたが、彼自身は、ある時は友を殺し、ある時は失って暗闇に横たわり、ある時は己の罪を、ある時は喪失を嘆き、あれほど多くの王や民の征服者でありながら、怒りと悲しみに屈していた。
Id enim egerat, ut omnia potius haberet in potestate quam adfectus.
というのも、彼は自らの感情以外のあらゆるものを自らの支配下に置くように努めていたからである。
§113.30O quam magnis homines tenentur erroribus, qui ius dominandi trans maria cupiunt permittere felicissimosque se iudicant, si multas milite provincias optinent et novas veteribus adiungunt, ignari, quod sit illud ingens parque dis regnum.
おお、海の向こうまで支配権を及ぼすことを望み、兵力によって多くの属州を保持し、古いものに新しいものを加えるなら自らを最も幸福だと判断する人々は、いかに大きな誤りに囚われていることか。 神々に等しいあの巨大な王国が何であるかを知らずに。
§113.31Imperare sibi maximum imperium est.
自分自身を支配することこそが最大の支配である。
Doceat me, quam sacra res sit iustitia alienum bonum spectans, nihil ex se petens nisi usum sui.
他人の善に目を向け、自らの発揮以外には自分自身のために何も求めない正義が、いかに聖なるものであるかを私に教えさせよ。
Nihil sit illi cum ambitione famaque;
正義には野心や名声との関わりがあってはならない。
sibi placeat.
それ自体で満足すべきである。
Hoc ante omnia sibi quisque persuadeat: me iustum esse gratis oportet.
何よりもまず、各人がこのことを自らに納得させるべきである。 「私は無償で正しくあらねばならない。
Parum est;
」それだけでは足りない。
adhuc illud persuadeat sibi: me in hanc pulcherrimam virtutem ultro etiam inpendere iuvet.
さらに次のことを自らに納得させるべきである。 「この最も美しい徳のために、喜んで自分を費やすことさえ私にとって喜びであらねばならない。
Tota cogitatio a privatis commodis quam longissime aversa sit.
」すべての思考は、個人的な利益からできる限り遠ざけられていなければならない。
Non est quod spectes, quod sit iustae rei praemium;
正しい行為の報酬が何であるかを目当てにする必要はない。
maius in iusto est.
より大きなものは正しいことそのものの中にある。
Illud adhuc tibi adfige, quod paulo ante dicebam: nihil ad rem pertinere, quam multi aequitatem tuam noverint.
少し前に私が言ったことを、さらに心に刻みつけよ。 どれほど多くの人々があなたの公正さを知っているかは、何の関係もないということを。
§113.32Qui virtutem suam publicari vult, non virtuti laborat, sed gloriae.
自らの徳が公にされることを望む者は、徳のために骨折るのではなく、名誉のために骨折るのである。
Non vis esse iustus sine gloria? At mehercules saepe iustus esse debebis cum infamia.
あなたは名誉なしには正しくありたくないのか。 しかし誓って、しばしばあなたは不名誉を伴って正しくあらねばならないだろう。
Et tunc, si sapis, mala opinio bene parta delectet.
そしてその時、もしあなたが賢明であるなら、善き行いによって得られた悪評があなたを喜ばせるべきである。
VALE.
つつがなく。