§107.1Ubi illa prudentia tua? Ubi in dispiciendis rebus subtilitas? Ubi magnitudo? Iam pusilla te res angit? Servi occupationes tuas occasionem fugae putaverunt.
君のあの思慮はどこへ行ったのか。 物事を見極める際の細やかさはどこへ。 偉大さはどこへ。 今や、取るに足らない事柄が君を悩ませているのか。 奴隷たちが、君が多忙であるのを逃亡の機会と考えたのだ。
Si amici deciperent—habeant enim sane nomen, quod illis noster error inposuit, et vocentur, quo turpius non sint—omnibus rebus tuis desset aliquid;
もし友人たちが君を欺いているのだとしたら――私たちの誤りが彼らに与えた名(友人という名)を彼らが持つのを認めよう、そして彼らがそう呼ばれるにしても、それ以上に不名誉なものがない名で呼ばれるにしても――君のあらゆる状況に何かが欠けていることになるだろう。
nunc desunt illi, qui et operam tuam conterebant et te aliis molestum esse credebant.
しかし今や、君の時間をすり潰し、君が他人に迷惑であると信じ込ませていた者たちが欠けているのだ。
§107.2Nihil horum insolitum, nihil inexpectatum est.
これらのうち、異常なことも、予期しなかったことも何もない。
Offendi rebus istis tam ridiculum est quam queri, quod spargaris in publico aut inquineris in luto.
こうした事柄に腹を立てる(つまずく)のは、公道で水をはねられたり、泥で汚されたりすることに不満を漏らすのと同じくらい滑稽なことだ。
Eadem vitae condicio est, quae balnei, turbae, itineris: quaedam in te mittentur, quaedam incident.
人生の条件は、浴場、群衆、旅の条件と同じである。 あるものは君に投げつけられ、あるものは君の上に落ちてくるだろう。
Non est delicata res vivere.
生きることは、繊細なことではない。
Longam viam ingressus es;
君は長い旅路に入ったのだ。
et labaris oportet et arietes et cadas et lasseris et exclames: "O mors! "id est mentiaris.
滑り、衝突し、倒れ、疲れ果て、「ああ、死よ! 」と叫ぶ(つまり、嘘をつく)に違いない。
Alio loco comitem relinques, alio efferes, alio timebis;
ある場所では道連れを後に残し、ある場所では葬り、ある場所では恐れることになる。
per eiusmodi offensas emetiendum est confragosum hoc iter.
このようなつまずきを通り抜けて、この起伏の多い道を踏破しなければならないのだ。
§107.3Mori vult? Praeparetur animus contra omnia;
彼は死にたいのだろうか。 心はすべてのことに備えられねばならない。
sciat se venisse, ubi tonat fulmen.
自分が、雷が轟く場所に来たのだと知るべきだ。
Sciat se venisse, ubi
"
Luctus et ultrices posuere cubilia curae
Pallentesque habitant morbi tristisque senectus.
自分が次のような場所に来たのだと知るべきだ。 「哀悼と復讐に燃える心労がその寝床を設け、蒼白き病たちと、悲しき老いが住まう場所」。
"
In hoc contubernio vita degenda est.
この共同の宿舎において、人生は送られねばならない。
Effugere ista non potes, contemnere potes.
君はこれらを逃れることはできないが、軽蔑することはできる。
Contemnes autem, si saepe cogitaveris et futura praesumpseris.
そして、もししばしば考え、未来のことをあらかじめ予想しているなら、軽蔑するようになるだろう。
§107.4Nemo non fortius ad id, cui se diu conposuerat, accessit et duris quoque, si praemeditata erant, obstitit.
自分が長い間備えてきた事柄に対しては、誰もがより強く立ち向かい、困難なことに対しても、それがあらかじめ熟考されていたなら抵抗する。
At contra inparatus etiam levissima expavit.
これに対して、準備のない者はきわめて軽微なことにさえ恐怖を抱く。
Id agendum est, ne quid nobis inopinatum sit.
我々は、自分にとって予期しないことが何もないように努めるべきである。
Et quia omnia novitate graviora sunt, hoc cogitatio adsidua praestabit, ut nulli sis malo tiro.
そして、すべてのものは目新しさによってより重荷となるため、絶えざる思索が、君がどんな災いに対しても新兵でないようにしてくれるだろう。
§107.5"Servi me reliquerunt.
「奴隷たちが私を置き去りにした。
"Alium compilaverunt, alium accusaverunt, alium occiderunt, alium prodiderunt, alium calcaverunt, alium veneno, alium criminatione petierunt;
」他の人は略奪され、他の人は告発され、他の人は殺害され、他の人は裏切られ、他の人は踏みにじられ、他の人は毒で、他の人は虚偽の告発で襲われたのだ。
quicquid dixeris, multis accidit.
君が何を言おうとも、それは多くの人に起こったことだ。
Deinceps quae multa et varia sunt, in nos tela deriguntur.
さらに、数多く多様である矢が、私たちに向けて放たれている。
Quaedam in nos fixa sunt, quaedam vibrant et cum maxime veniunt, quaedam in alios perventura nos stringunt.
あるものは私たちに突き刺さり、あるものは震えながらまさに今向かってきており、あるものは他の人に当たるはずのものが私たちをかすめていく。
§107.6Nihil miremur eorum, ad quae nati sumus, quae ideo nulli querenda, quia paria sunt omnibus.
私たちがそのために生まれてきた事柄を、何一つ驚かないようにしよう。 それらはすべての者にとって平等であるからこそ、誰一人不満を言うべきではないのだ。
Ita dico, paria sunt;
私はそのように言う、平等であると。
nam etiam quod effugit aliquis, pati potuit.
なぜなら、誰かが免れたことであっても、それを被る可能性はあったからだ。
Aequum autem ius est non quo omnes usi sunt, sed quod omnibus latum est.
しかし、公平な法とは、すべての者が利用したものではなく、すべての者に対して制定されたものである。
Imperetur aequitas animo et sine querella mortalitatis tributa pendamus.
心に公平さを命じ、不平を言うことなく、朽ちるべき身の税を支払おうではないか。
§107.7Hiems frigora adducit: algendum est.
冬は寒さをもたらす。 凍えなければならない。
Aestas calores refert: aestuandum est.
夏は暑さを連れ戻す。 暑さに耐えねばならない。
Intemperies caeli valitudinem temptat: aegrotandum est.
悪天候は健康を脅かす。 病気にならなければならない。
Et fera nobis aliquo loco occurret et homo perniciosior feris omnibus.
また、ある場所では野獣に遭遇し、またすべての野獣よりも有害な人間に遭遇するだろう。
Aliud aqua, aliud ignis eripiet.
あるものは水が奪い、あるものは火が奪い去るだろう。
Hanc rerum condicionem mutare non possumus;
この事物の条件を変えることは私たちはできない。
illud possumus, magnum sumere animum et viro bono dignum, quo fortiter fortuita patiamur et naturae consentiamus.
しかし、強い心、そして善き人にふさわしい心を持ち、それによって偶然の出来事に勇敢に耐え、自然に同意することはできる。
§107.8Natura autem hoc, quod vides, regnum mutationibus temperat;
自然は、君が見るこの支配領域を、変化によって和らげている。
nubilo serena succedunt; turbantur maria, cum quieverunt; fiant in vicem venti; noctem dies sequitur; pars caeli consurgit, pars mergitur.
曇り空の後に晴天が続き、海は静まった後に荒れ狂い、風は交互に吹き、夜の後に昼が続き、天の一部は昇り、一部は沈む。
Contrariis rerum aeternitas constat.
反する事物の調和によって、物事の永遠性は成り立っているのだ。
§107.9Ad hanc legem animus noster aptandus est;
この法則に、私たちの心は適応させられねばならない。
hanc sequatur, huic pareat.
心はこれに従い、これに服従すべきである。
Et quaecumque fiunt, debuisse fieri putet nec velit obiurgare naturam.
そして、起こることは何であれ、起こるべくして起こったと考えるべきであり、自然を咎めようとしてはならない。
Optimum est pati, quod emendare non possis, et deum, quo auctore cuncta proveniunt, sine murmuratione comitari;
正すことのできないことを耐え、万物がその指導によって生じる神に、不平を言うことなく従うことが最善である。
malus miles est qui imperatorem gemens sequitur.
呻きながら将軍に従う兵士は、不届きな兵士である。
§107.10Quare inpigri atque alacres excipiamus imperia nec deseramus hunc operis pulcherrimi cursum, cui quidquid patiemur, intextum est.
したがって、私たちは怠ることなく、また快活に命令を受け入れ、私たちの被るであろうすべてのことが織り込まれている、この最も美しい作品の運行を見捨てないようにしよう。
Et sic adloquamur Iovem, cuius gubernaculo moles ista derigitur, quemadmodum Cleanthes noster versibus disertissimis adloquitur, quos mihi in nostrum sermonem mutare permittitur Ciceronis, disertissimi viri, exemplo.
そして、その舵取りによってこの大いなる塊が導かれているユーピテルに、次のように語りかけよう。 私たちの同胞クレアンテースが極めて雄弁な詩行をもって語りかけているように。 私は、極めて雄弁な人物であるキケローの例に倣って、それらを私たちの言葉に移し替えることを許されている。
Si placuerint, boni consules;
もし気に入っていただければ、好意的に受け止めてほしい。
si displicuerint, scies me in hoc secutum Ciceronis exemplum:
もし気に入らなければ、私がこの件でキケローの例に倣ったのだと知ってほしい。
§107.11"
Duc, o parens celsique dominator poli,
Quocumque placuit;
「導き給え、おお父よ、高き天の支配者よ、御心の召すところへ。
nulla parendi mora est.
従うことに何の遅滞もありません。
Adsum inpiger.
私は怠ることなく、ここに控えております。
Fac nolle, comitabor gemens
Maiusque patiar, facere quod licuit bono.
たとえ拒もうとも、呻きながらもお供し、進んでなすべきであったことを、より大きな苦痛とともに耐えましょう。
Ducunt volentem fata, nolentem trahunt. "
運命は、望む者を導き、望まぬ者を無理に引きずってゆく。
§107.12Sic vivamus, sic loquamur;
」このように生き、このように語ろう。
paratos nos inveniat atque inpigros fatum.
運命が、私たちを準備ができており、怠りのない状態で見出すように。
Hic est magnus animus, qui se ei tradidit;
運命に自らを委ねた心こそが偉大な心である。
at contra ille pusillus et degener, qui obluctatur et de ordine mundi male existimat et emendare mavult deos quam se.
これに対して、抗い、世界の秩序について悪く考え、自分自身よりも神々を正すことを好む心は、取るに足らない、卑劣な心である。
Vale.
健やかであれ。