§104.10Maximum malum iudicabis mortem, cum in illa nihil sit mali, nisi quod ante ipsam est, timeri.
あなたは死を最大の悪と判断するだろう。 しかし死そのものには、その手前にあること、すなわち恐れられること以外には何の悪もないのだ。
Exterrebunt te non tantum pericula, sed suspiciones;
危険だけでなく、疑惑があなたを怯えさせるだろう。
vanis semper agitaberis.
あなたは常に虚しいものに揺さぶられるだろう。
Quid enim proderit
"
evasisse tot urbes
Argolicas mediosque fugam tenuisse per hostis?
"
Ipsa pax timores sumministrabit.
実際、「これほど多くのアルゴスの都市を逃れ、敵の真っ只中を逃げ延びたこと」が何の役に立とうか。 平和そのものが恐れを供給するだろう。
Ne tutis quidem habebitur fides consternata semel mente;
一度狼狽した心にとっては、安全なものにさえ信頼は置かれない。
quae ubi consuetudinem pavoris inprovidi fecit, etiam ad tutelam salutis suae inhabilis est.
心が不慮の恐怖に慣れてしまうと、自らの安全を守ることさえできなくなる。
Non enim vitat, sed fugit.
心は危険を避けるのではなく、ただ逃げるからである。
Magis autem periculis paternus aversi.
しかし、背を向けているときに、私たちはより危険に晒されるのだ。
§104.11Gravissimum iudicabis malum, aliquem ex his, quos amabis, amittere, cum interim hoc tam ineptum erit quam flere, quod arboribus amoenis et domum tuam ornantibus decidant folia.
あなたは、自分が愛する者たちの誰かを失うことを最も重い悪と判断するだろう。 だがその間に、このことは、あなたの家を飾る心地よい木々から葉が落ちるのを嘆くのと同様に愚かなことなのだ。
Quicquid te delectat, aeque vide ut flores virides;
あなたを喜ばせるものはすべて、青々とした花と同じように見なすがよい。
dum virent, utere;
青いうちにそれを享受せよ。
2 alium alio die casus excutiet.
ある日にはこれが、別の日にはあれが、偶然によって振り落とされるだろう。
Sed quemadmodum frondium iactura facilis est, quia renascuntur, sic istorum, quos amas quosque oblectamenta vitae putas esse, damnum, quia reparantur, etiam si non renascuntur.
しかし、木の葉の喪失が容易に耐えられるのは、それらが再生するからであるが、同様に、あなたが愛し、人生の慰めと考えている人々の喪失も、彼らが補填されるがゆえに(容易に耐えられるのだ)、たとえ彼ら自身が再生するわけではないとしても。
" §104.12Sed non erunt idem.
「しかし、同じ人たちではないでしょう。
"Ne tu quidem idem eris.
」あなた自身だって同じではないだろう。
Omnis dies, omnis hora te mutat;
毎日、毎時間があなたを変える。
sed in aliis rapina facilius apparet, hic latet, quia non ex aperto fiet.
しかし、他の人々の場合は強奪がより容易に見えるのに対し、こちらでは隠れている。 あからさまに行われないからだ。
Alii auferuntur, at ipsi nobis furto subducimur.
他人は奪い去られるが、私たち自身は、盗みのように徐々に自分自身から引き離されていく。
Horum nihil cogitabis nec remedia vulneribus oppones, sed ipse tibi seres sollicitudinum causas aha sperando, alia desperando.
あなたはこれらのことを何も考えず、傷口に治療法を施すこともせず、むしろあることを期待し、別のことを絶望することによって、自分自身で不安の種を蒔くのだ。
Si sapis, alterum alteri misce: nec speraveris sine desperatione nec desperaveris sine spe.
もし賢明であるなら、一方を他方に混ぜ合わせよ。 絶望なしに希望することなく、希望なしに絶望することなかれ。
§104.13Quid per se peregrinatio prodesse cuiquam potuit? Non voluptates illa temperavit, non cupiditates refrenavit, non iras repressit, non indomitos amoris impetus fregit, nulla denique animo mala eduxit.
旅そのものが誰かに何の益をもたらし得たか。 旅は快楽を和らげず、欲望を抑えず、怒りを抑えず、抑制のきかない愛の衝動を砕かず、要するに、心からいかなる悪も取り除かなかった。
Non iudicium dedit, non discussit errorem, sed ut puerum ignota mirantem ad breve tempus rerum aliqua novitate detinuit.
旅は判断力を与えず、誤りを払拭せず、ただ未知のものを驚き眺める子供のように、物事の何らかの新しさによって短い時間だけ引き留めたにすぎない。
§104.14Ceterum inconstantia mentis, quae maxime aegra est, lacessit, mobiliorem levioremque reddit ipsa iactatio.
しかし、極めて病んでいる精神の不安定さは、旅の揺さぶりそのものによって刺激され、より不安定で、より軽薄なものにされる。
Itaque, quae petierant cupidissime loca, cupidius deserunt et avium modo transvolant citiusque quam venerant, abeunt.
それゆえ、彼らが最も熱望して求めた場所を、より熱心に去り、鳥のように飛び去り、やって来たときよりも早く立ち去るのだ。
§104.15Peregrinatio notitiam dabit gentium, novas tibi montium formas ostendet, invisitata spatia camporum et inriguas perennibus aquis valles, alicuius fluminis sub observatione naturam, sive ut Nilus aestivo incremento tumet, sive ut Tigris eripitur ex oculis et acto per occulta cursu integrae magnitudini redditur, sive ut Maeander, poetarum omnium exercitati et ludus, implicatur crebris anfractibus et saepe in vicinum alveo suo admotus, antequam sibi influat, flectitur;
旅は諸国民の知識を与え、山々の新しい姿、見慣れぬ広大な平野や絶え間ない水に潤された谷、あるいは特定の川の観察による性質を示すだろう。 例えば、ナイル川が夏の増水で膨らむ様子、チグリス川が視界から消え去り暗渠を通って元の水量に戻る様子、あるいはあらゆる詩人の練習台であり遊び道具であるマイアンドロス川が、頻繁な屈曲で絡み合い、自分の川床のすぐ近くに何度も近づきながら、自分自身に流れ込む前に曲がりくねる様子などを。
ceterum neque meliorem faciet neque saniorem.
しかし、旅はあなたをより良くも、より健全にもしないだろう。
§104.16Inter studia versandum est et inter auctores sapientiae, ut quaesita discamus, nondum inventa quaeramus;
私たちは学問の中に、また知恵の創始者たちの中に身を置かねばならない。 それはすでに探求されたことを学び、未だ発見されていないことを探求するためである。
sic eximendus animus ex miserrima servitute in libertatem adseritur.
このようにして、最も惨めな奴隷状態から救い出されるべき心は、自由へと宣言されるのだ。
Quamdiu quidem nesciens, quid fugiendum quid petendum, quid necessarium quid supervacuum, quid iustum quid iniustum sit, non erit hoc peregrinari, sed errare.
避けるべきことと求めるべきこと、必要なことと不必要なこと、正しいことと正しくないことが何であるかを知らないままでいる限り、これは旅をすることではなく、彷徨うことなのだ。
§104.17Nullam tibi opem feret iste discursus, peregrinaris enim cum adfectibus tuis et mala te tua sequuntur.
そのようなあちこちへの移動は何の助けにもならない。 なぜなら、あなたは自分の情念とともに旅をしており、あなたの悪があなたに付き従っているからだ。
Utinam quidem sequerentur.
本当にそれらが付き従っているだけならよいのだが!
Longius abessent;
そうであれば、もっと遠くに離れているだろうに。
nunc fers illa, non ducis.
しかし実際には、あなたはそれらを背負って運んでいるのであって、引き連れているのではない。
Itaque ubique te premunt et paribus incommodis urunt.
それゆえ、それらはどこでもあなたを圧迫し、同じ不快さであなたを苛む。
Medicina aegro, non regio, quaerenda est.
病人が求めるべきなのは、治療であって、場所ではない。
§104.18Fregit aliquis crus aut extorsit articulum: non vehiculum navemque conscendit, sed advocat medicum, ut fracta pars iungatur, ut luxata in locum reponatur.
誰かが脚を骨折したか、関節を脱臼したとする。 その人は馬車や船に乗り込むのではなく、医師を呼び、骨折した部分を接合させ、脱臼した部分を元の位置に戻させる。
Quid ergo? Animum tot locis fractum et extortum credis locorum mutatione posse sanari? Maius est istud malum, quam ut gestatione curetur.
それなら、これほど多くの箇所で骨折し脱臼した心を、場所の変更によって治療できると信じるのか。 その悪は、乗り物での移動によって治療されるには大きすぎるのだ。