Humanitext Reader

小セネカ · テュエステス §731-826

肉の調理と太陽の逆行による世界の闇

9 / 12 箇所 · ラテン語

要旨

アトレウスはティエステスの三人目の子供を無残に殺害し、その死体を切り刻んで料理を始めるが、自然界はその悪行の恐ろしさに怯えて怪異を起こし、太陽(ポイブス)は天上で逆行して昼を闇へと変えてしまう。合唱はこの宇宙的異変を嘆き、世界の秩序の崩壊を歌う。

§731puerone parcit an scelus sceleri ingerit?
(彼は最少の)少年を惜しむのか、それとも犯罪に犯罪を重ねるのか?
§732Silva iubatus qualis Armenia leo §733in caede multa victor armento incubat §734(cruore rictus madidus et pulsa fame §735non ponit iras: hinc et hinc tauros premens §736vitulis minatur dente iam lasso piger), §737non aliter Atreus saevit atque ira tumet,
ちょうど、首髪のあるアルメニアのライオンが、多くの殺戮の中で勝者として家畜の群れに襲いかかり(その開いた口は血で濡れ、飢えが去っても怒りを収めず、あちこちで牡牛を圧倒し、すでに歯が疲れて鈍くなりながらも子牛たちを脅かす)、そのようにアトレウスは猛り狂い、怒りで膨れ上がる。
§738ferrumque gemina caede perfusum tenens, §739oblitus in quem fureret, infesta manu §740exegit ultra corpus— ut pueri statim
二重の殺戮で血に染まった刃を握り、自分が誰に対して狂乱しているかも忘れ、敵意に満ちた手で、(剣を彼の)体を超えて突き通した。
§741pectore receptus ensis in tergo extitit;
――少年の胸に迎え入れられた剣が、即座に背中へと突き抜けたのだ。
§742cadit ille et aras sanguine extinguens suo §743per utrumque vulnus moritur.
彼は倒れ、自らの血で祭壇の火を消しながら、両方の傷口から息を引き取る。
§743bO saevum scelus!
合唱:おお、残虐な罪悪よ!
§744Exhorruistis? hactenus si stat nefas, §745pius est.
使者:お前たちは身震いしたか? もし大罪がここまでで留まるならば、彼は敬虔な者だ。
§745bAn ultra maius aut atrocius §746natura recipit?
合唱:これを超えて、より大きく、あるいはより凶悪なことを、自然は受け入れるのだろうか?
§746bSceleris hunc finem putas?
使者:これをもって悪行の終わりと思うか?
§747gradus est.
これは一段階にすぎない。
§747bQuid ultra potuit? obiecit feris §748lanianda forsan corpora atque igne arcuit?
合唱:これ以上何ができたのか? おそらく、野獣に引き裂かれるために死体を投げ与え、火から遠ざけたのか?
§749Vtinam arcuisset! ne tegat functos humus §750nec solvat ignis! avibus epulandos licet §751ferisque triste pabulum saevis trahat—
使者:本当にそうであってくれたらよかったのに! 大地が死者たちを覆わず、火が彼らを葬り去らないことを! たとえ鳥たちに貪り食われ、獰猛な野獣たちの哀れな餌として引きずられていったとしても。
§752votum est sub hoc quod esse supplicium solet:
―― 通常なら刑罰であるはずのことが、ここでは祈願となる。
§753pater insepultos spectet! o nullo scelus §754credibile in aevo quodque posteritas neget—
すなわち、「父親が、埋葬されない子供たちを見届けるように! 」と。 おお、いかなる時代にも信じがたく、後世の人々が否定するであろう罪悪よ!
§755erepta vivis exta pectoribus tremunt §756spirantque venae corque adhuc pavidum salit;
生きている胸からえぐり出された内臓は震え、血管は脈打ち、心臓は未だ恐怖に怯えながら跳ねている。
§757at ille libras tractat ac fata inspicit §758et adhuc calentes viscerum venas notat.
しかし、彼はその重さを量り、運命をうかがい、未だ温かい内臓の血管を観察している。
§759postquam hostiae placuere, securus vacat §760iam fratris epulis: ipse divisum secat §761in membra corpus, amputat trunco tenus §762umeros patentis et lacertorum.
生贄が満足のいくものとなると、彼は安心し、いよいよ兄弟の宴会の準備に専念する。 彼自身が、引き裂かれた体を各部位へと切り分け、胴体から広がる両肩や、腕の接合部を切り離す。
moras, §763denudat artus durus atque ossa amputat;
冷酷にも四肢をむき出しにし、骨を切り取る。
§764tantum ora servat et datas fidei manus.
ただ、顔と、かつて信頼の証として差し出された両手だけはそのまま残しておく。
§765haec veribus' haerent viscera et lentis data §766stillant caminis, illa flammatus latex §767querente aeno iactat, impositas dapes
こちら側の肉は串に刺され、弱火にかけられて炉の上で滴り落ち、あちら側の肉は、沸き立つ水が、不満そうに鳴る大釜の中で揺り動かしている。
§768transiluit ignis inque trepidantes focos §769bis ter regestus et pati iussus moram
その上に載せられたご馳走を、火は飛び越え、震える炉へと二度三度と押し戻され、留まることを命じられて、嫌々ながらに燃え上がる。
§770invitus ardet, stridet in veribus iecur;
串の上の肝臓がジジと音を立てる。
§771nec facile dicam, corpora an flammae magis §772gemuere.
肉体がより呻いたのか、それとも火がより唸ったのか、私にはにわかに判断しがたい。
piceos ignis in fumos abit; §773et ipse fumus, tristis ac nebula gravis, §774non rectus exit seque in excelsum levat: §775ipsos penates nube deformi obsidet.
火は松脂のような黒い煙となって立ち去り、煙そのものも、陰気で重苦しい霧のようであり、まっすぐに立ち上って天空へと昇ることはなく、不気味な雲となって屋敷の守護神たちを取り囲む。
§776O Phoebe patiens, fugeris retro licet §777medioque ruptum merseris caelo diem. §778sero occidisti.
おお、耐え忍ぶポイブスよ、たとえお前が逆戻りして逃げ去り、中天で引き裂かれた昼を沈めたとしても、沈むのが遅すぎたのだ。
lancinat gnatos pater §779artusque mandit ore funesto suos;
父親は我が子らを切り刻み、不吉な口で自らの肉親の四肢を噛み砕いている。
§780nitet fluente madidus unguento comam §781gravisque vino;
流れ落ちる香油で髪を濡らして輝かせ、ワインで酩酊しながら。
saepe praeclusae cibum §782tenuere fauces— in malis unum hoc tuis §783bonum est, Thyesta, quod mala ignoras tua.
しばしば、塞がれた喉が食物を拒んで留めた。 ――ティエステスよ、お前の不幸の中で、これ一つだけが救いである、すなわち、自分自身の不幸を自覚していないということが。
§784sed et hoc peribit, verterit currus licet §785sibi ipse Titan obvium ducens iter §786tenebrisque facinus obruat tetrum novis §787nox missa ab ortu tempore alieno gravis,
しかし、この救いも消え去るだろう。 たとえタイタン自身が自らの馬車を逆向きに走らせ、東から送られた、ふさわしくない時の重苦しい夜が、新たな暗闇でこの忌まわしい悪行を覆い隠そうとも、それでも見届けねばならぬ。
§788tamen videndum est. tota patefient mala.
すべての害悪が白日の下に晒されるだろう。
§789Quo terrarum superumque parem, §790cuius ad ortus noctis opacae §791decus omne fugit, quo vertis iter §792medioque diem perdis Olympo?
合唱:大地の、そして天上の神々の父よ、その昇る姿に、暗い夜のすべての光彩が逃げ去るお方よ。 どこへその道を向け、天の中天において昼を失わせるのですか?
§793cur, Phoebe, tuos rapis aspectus?
なぜ、ポイブスよ、その姿を急に隠し去るのですか?
§794nondum serae nuntius horae §795nocturna vocat lumina Vesper; §796nondum Hesperiae flexura rotae §797iubet emeritos solvere currus;
晩刻を告げる使者である宵の明星が、夜の灯火をまだ呼び出してもおらず、西の車輪の回転が、一日の役目を終えた馬車を解くようにとまだ命じてもいないのに。
§798nondum in noctem vergente die §799tertia misit bucina signum: §800stupet ad subitae tempora cenae §801nondum fessis bubus arator, §802quid te aetherio pepulit cursu?
日が夜へと傾く中で、第三の喇叭がまだ合図を鳴らしてもおらず、突然の夕食の時間に、牡牛たちがまだ疲れ果ててもいないのに、農夫は呆然と立ち尽くしている。 何があなたを天空の軌道から追い払ったのか?
§803quae causa tuos §804limite certo deiecit equos?
いかなる原因が、あなたの馬たちを定められた軌道から脱線させたのか?
§805numquid aperto carcere Ditis §806victi temptant bella Gigantes?
冥界の牢獄が開かれ、敗れ去った巨神たちが戦いを企てているのか?
§807numquid Tityos pectore fesso §808renovat veteres saucius iras?
それとも、傷を負ったティテュオスが、疲れ果てた胸の中で古き怒りを蘇らせているのか?
§808bnum reiecto §809latus explicuit monte Typhoeus?
あるいは、覆い被さる山を跳ね除けて、テュポエウスが脇腹を伸ばし広げたのか?
§810numquid struitur via Phlegraeos §811alta per hostes et Thessalicum §812Thressa premitur Pelion Ossa?
プレグライの敵たちによって天への高い道が築かれ、テサリアのペリオン山が、トラキアのオッサ山によって押し潰されているのか?
§813solitae mundi periere vices?
世界のいつもの交代は滅び去ったのか?
§814nihil occasus, nihil ortus erit?
日没もなく、日の出もなくなってしまうのか?
§815stupet Eoos §816assueta deo tradere frenos §817genetrix primae roscida lucis §818perversa sui limina regni;
神に(東方の)手綱を渡すことに慣れている、露に濡れた第一の光の母は、自らの王国の逆転した入り口に呆然としている。
§818bnescit fessos §819tinguere currus nec fumantes §820sudore iubas mergere ponto.
彼女は、疲れた馬車を浸す術を知らず、汗で湯気を立てる馬のたてがみを海に沈める術も知らない。
§821ipse insueto novus hospitio §822Sol Auroram videt occiduus, §823tenebrasque iubet surgere nondum
西へと沈みゆく太陽自身が、不慣れで奇妙なもてなしの中で暁を見つめ、夜の備えがまだできていないのに、闇に向かって立ち上がるよう命じる。
§824nocte parata: non succedunt §825astra nec ullo micat igne polus, §826non Luna gravis digerit umbras.
星々は後に続かず、天空はいかなる光でも輝かず、重苦しい月は暗闇を追い払わない。

語釈・文法注

  1. §732Silva iubatus qualis Armenia leo — qualis(〜のような)で始まるライオンの比喩が、中間の挿入句を挟んで非人称的な対比の表現である non aliter(それと同様に、§737)へと繋がる構造。ラテン語の直喩における典型的な長大かつ緻密な相関構造を示している。
  2. §750avibus epulandos licet / ferisque triste pabulum saevis trahat — licet は接続法 trahat(および epulandos [esse])を伴う譲歩の接続詞(たとえ〜としても)として機能している。通常は過酷な刑罰であるはずの「埋葬されずに放置されること」が、ここでは「父親がそれを見届ける」というさらなる残虐行為のための「祈願(votum)」へと逆転している論理を示す。
  3. §762lacertorum. moras — lacertorum moras(直訳すれば「腕の遅滞、引き留め」)は、関節、すなわち肩から腕が胴体に繋がっている接合・接続部分を詩的に表現したものである。amputat(切り離す、§761)の直接目的語として umeros と並列されている。
  4. §776fugeris retro licet — licet は接続法完了 fugeris(および merseris, §777)を伴って「たとえ逆戻りして逃げ去ったとしても」という譲歩節を形成している。主節は §778 の sero occidisti(お前は沈むのが遅すぎた)に繋がる。
  5. §789terrarum superumque parem — parem は parentem の詩的異形、あるいは呼格のバリアントとして解釈される。ここでは「大地の、そして天上(の神々)の父(支配者)」としての太陽に対する呼格(あるいは方向を示す quo にかかる対格呼格的表現)として機能している。

この箇所を引用する

小セネカ, テュエステス §731-826. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi1017.phi008.humanitext-lat2:731-826

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。