§9.4.33atque, ut ordinem sequar, primum sunt quae imperitis quoque ad reprehensionem notabilia videntur, id est, quae, commissis inter se verbis duobus, ex ultima prioris ac prima sequentis syllaba deforme aliquod nomen efficiunt.
そして、順序に従うなら、まず第一に、素人にとっても非難すべき点として目につくものがある。 すなわち、二つの語が繋ぎ合わされたときに、前の語の最後の音節と、後ろの語の最初の音節から、何か醜い言葉が生じてしまうものである。
tum vocalium concursus;
次に、母音の衝突である。
quod cum accidit, hiat et intersistit et quasi laborat oratio.
これが起こると、言論は口を開け、途切れ、いわば苦しむことになる。
pessime longae, quae easdem inter se litteras committunt, sonabunt.
同じ文字同士を繋ぎ合わせる長い母音は、最も響きが悪い。
praecipuus tamen erit hiatus earum, quae cavo aut patulo maxime ore efferuntur.
しかし、特に顕著な母音の衝突は、口を最も丸く、あるいは広く開いて発音される母音の間で生じるものである。
§9.4.34E planior littera est, i angustior est, ideoque obscurius ut his vitium.
Eはより平らな文字であり、Iはより狭い文字である。 したがって、これらにおける欠陥はより目立たない。
minus peccabit, qui longis breves subiiciet, et adhuc, qui praeponet longae brevem.
長い母音の後に短い母音を置く者は過ちが少なく、短い母音を長い母音の前に置く者はさらに過ちが少ない。
minima est ut duabus brevibus offensio.
二つの短い母音における不快感は最小である。
atque cum aliae subiunguntur aliis, proinde asperiores aut leniores erunt prout oris habitu simili aut diverso pronuntiabuntur.
そして、ある文字が別の文字に繋げられるとき、それらが同じような、あるいは異なる口の形で発音されるかに応じて、より耳障りになったり、より滑らかになったりする。
§9.4.35non tamen id ut crimen ingens expavescendum est, ac nescio negligentia ut hoc an sollicitudo sit peior.
しかし、これを巨大な罪であるかのように恐れるべきではない。 不注意と過度なこだわり(懸念)のどちらがより悪いか、私にはわからない。
Inhibeat enim necesse est hic metus impetum dicendi et a potioribus avertat.
なぜなら、このような恐れは語りの勢いを阻害し、より重要な事柄から注意を逸らしてしまうことが避けられないからである。
quare ut negligentiae passim hoc pati, ita humilitatis ubique perhorrescere, nimiosque non immerito ut hac cura putant omnes Isocraten secutos praecipueque Theopompum.
それゆえ、いたるところでこれを不注意に甘んじることは怠惰であるが、いたるところでこれを過度に恐れることは卑屈であり、この配慮において行き過ぎた人々、すなわちイソクラテスに従ったすべての者たち、とりわけテオポンポスは、当然のことながら過剰であると見なされている。
§9.4.36at Demosthenes et Cicero modice respexerunt ad hanc partem.
しかしデモステネスとキケロは、この部分に対して適度な配慮を払った。
nam et coeuntes litterae, quae συναλιφαί dicuntur, etiam leviorem faciunt orationem, quam si omnia verba suo fine cludantur, et nonnunquam hiulca etiam decent faciuntque ampliora quaedam: ut pulchra oratione ista iacta te cum longae per se et velut opimae syllabae aliquid etiam medii temporis inter vocales, quasi intersistatur, adsumunt.
なぜなら、文字の結合、すなわちシュナリファイと呼ばれるものは、すべての語がそれぞれの末尾で区切られる場合よりも、言論をより滑らかにするからであり、時には母音の衝突がふさわしく、ある種のものをより雄大にすることさえある。 例えば、あの美しい演説の iacta te のように、それ自体で長く、いわば豊かな音節が、母音の間に何か中間の時間を取り込み、あたかも一時停止されるかのようになるのである。
§9.4.37qua de re utar Ciceronis potissimum verbis.
この点について、私は特にキケロの言葉を用いることにしよう。
habet, inquit, ille tanquam hiatus et concursus vocalium molle quiddam, et quod indicet non ingratam negligentiam de re hominis magis quam de verbis laborantis.
彼は言う。 「あの母音の衝突や結合というべきものは、何か柔らかなところがあり、それは言葉よりも事柄自体に苦心している人間の、不快ではない無頓着さを示すものである」と。
ceterum consonantes quoque, earumque praecipue quae sunt asperiores, ut commissura verborum rixantur, ut si s ultima cum x proxima confligat, quarum tristior etiam, si binae collidantur, stridor est, ut ars studiorum.
他方、子音、とりわけより耳障りな子音もまた、言葉の結合部において衝突する。 例えば、語尾の s が、直後の x と衝突する場合などであり、これら二つの子音がぶつかり合うとき、その軋む音はさらに不快なものとなる。 例えば ars studiorum のように。
§9.4.38quae fuit causa et Servio, ut dixit, subtrahendae s litterae, quotiens ultima esset aliaque consonante susciperetur;
これが、セルウィウスにとっても、語尾が s であり、かつ次の語が別の子音で始まるときに、s の文字を省略する理由となった。
quod reprehendit Luranius, Messala defendit.
これについては、ルラニウスが非難し、メッサラが擁護している。
nam neque Lucilium putat uti eadem ultima, cum dicit Aeserninus fuit et dignus locoque, et Cicero ut Oratore plures antiquorum tradit sic locutos.
というのも、ルキリウスも Aeserninus fuit et dignus locoque と言う際、同じ語尾を用いていないとメッサラは考えているからであり、キケロも『弁論家について』において、多くの古人がそのように語ったと伝えているからである。
§9.4.39inde belligerare, pomeridiem, et illa Censori Catonis diee hanc, aeque m littera in e mollita.
そこから、belligerare や pomeridiem、そしてあの検察官カトの diee hanc が生まれた。 これも同様に、m の文字が e において和らげられたものである。
quae in veteribus libris reperta mutare imperiti solent, et dum librariorum insectari volunt inscientiam, suam confitentur.
素人たちは古い写本の中にこれらを見出すと変更してしまいがちであり、写字生たちの無知を攻撃しようとするあまり、自分自身の無知を白状することになる。
§9.4.40atqui eadem illa littera, quotiens ultima est et vocalem verbi sequentis ita contingit, ut ut eam transire possit, etiamsi scribitur, tamen parum exprimitur, ut multum ille et quantum erat, adeo ut paene cuiusdam novae litterae sonum reddat.
しかしながら、まさにその同じ文字は、語尾にあり、かつ次の語の母音と接して、それを通り抜けることができるとき、たとえ書かれてはいても、ほとんど発音されない。 例えば multum ille や quantum erat のように。 その結果、ほとんど何か新しい文字のような響きを返すほどである。
neque enim eximitur, sed obscuratur et tantum ut hoc aliqua inter duas vocales velut nota est, ne ipsae coeant.
なぜなら、完全に消し去られるのではなく、かすめられ、ただ二つの母音の間で、それらが完全に融合してしまわないための、いわば一種の記号としてのみ機能するからである。
§9.4.41videndum etiam, ne syllabae verbi prioris ultimae et primae sequentis sint eaedem;
また、前の語の最後の音節と、後ろの語の最初の音節が同じにならないよう注意しなければならない。
quod ne quis praecipi miretur, Ciceroni ut epistolis excidit, res mihi invisae visae sunt, Brute, et ut carmine,
"
O fortunatam natam me Consule Romam. "
Etiam monosyllaba,
このような注意が教えられることを誰も奇妙に思わないように言っておくが、キケロの手紙において res mihi invisae visae sunt, Brute と実例が漏れ出ている。 また詩においては、 "O fortunatam natam me Consule Romam "という例もある。
§9.4.42si plura sunt, male continuabuntur, quia necesse est compositio multis clausulis concisa subsultet.
また、一音節の語についても同様であり、もしそれらが複数連なるなら、不格好に続くことになる。 なぜなら、言葉の配置が多くの細切れな結びによって細分化され、跳ね回るようになってしまうからである。
ideoque etiam brevium verborum ac nominum vitanda continuatio et ex diverso quoque longorum;
それゆえ、短い動詞や名詞の連続は避けるべきであり、またその逆、長い語の連続も避けるべきである。
adfert enim quandam dicendi tarditatem.
なぜなら、それは語りに一種の遅滞をもたらすからである。
ilia quoque vitia sunt eiusdem loci, si cadentia similiter et similiter desinentia et eodem mode declinata multa iunguntur.
また、同じような格変化の語尾、同じような音の語尾、同じ方法で変化した多くの語が繋げられることも、同じカテゴリーの欠陥である。