§7.2.19in quo quidem genere causarum admonet Celsus fieri id in foro non posse; quod neminem ignorare arbitror.
確かにこのような訴訟の類においては、ケルススはこれが法廷では起こり得ないと注意を促しているが、これについては誰もが知っていることだと私は思う。
de uno reo consilium cogitur, et etiam si qui sunt, qui invicem accusent, alterum iudicium praeferre necesse est.
一人の被告について評議会が招集されるのであり、たとえ互いに告発し合う者たちがいるとしても、一方の裁判を優先させることが必要だからである。
§7.2.20Apollodorus quoque ἀντικατηγορίαν duas esse controversias dixit, et sunt revera secundum forense ius duae lites.
アポロドロスも、相互告発とは二つの論争であると言った。 そして実際、法廷の法によれば、それらは二つの訴訟である。
potest tamen hoc genus in cognitionem venire senatus aut principis.
しかし、この類は元老院または皇帝の審理に付されることはあり得る。
sed in iudicio quoque nihil interest actionum,
しかし、裁判においても弁論に関しては何の相違もない。
§7.2.21utrum simul de utroque pronuntietur an sententia de uno feratur.
両者について同時に判決が下されるか、あるいは一方についてのみ判決が下されるか(にかかわらず、弁論に違いはない)。
Quo in genere semper prior debebit esse defensio, primum quia natura potior est salus nostra quam adversarii pernicies, deinde quod plus habebimus in accusatione auctoritatis, si prius de innocentia nostra constiterit, postremum, quod ita demum duplex causa erit.
この類においては、常に弁護が先でなければならない。 第一に、自然の理として、我々の安全は敵手の破滅よりも優先されるからであり、第二に、もしあらかじめ我々の無罪が明らかになっていれば、告発においてより多くの説得力を持つことになるからであり、最後に、そうして初めて二重の訴訟になるからである。
nam qui dicit, ego non occidi, habet reliquam partem, ut dicat, tu occidisti; at qui dicit, tu occidisti, supervacuum habet postea dicere, ego non occidi.
というのも、『私は殺していない』と言う者は、次に『あなたが殺したのだ』と言うための残りの部分を保持しているが、しかし、『あなたが殺したのだ』と言う者は、後から『私は殺していない』と言うことは余計なことになるからである。
§7.2.22hae porro actiones constant comparatione;
さらに、これらの弁論は比較から成り立つ。
ipsa comparatio non una via ducitur.
その比較自体は、一つの方法だけで行われるのではない。
aut enim totam causam nostram cum tota adversarii causa componimus aut singula argumenta cum singulis.
というのも、我々の側全体の事件を相手側の全体と対比させるか、あるいは個々の論拠を個々の論拠と対比させるかのいずれかだからである。
quorum utrum sit faciendum, non potest nisi ex ipsius litis utilitate cognosci: ut Cicero singula pro Vareno comparat in primo crimine;
これらのうちどちらを行うべきかは、訴訟自体の実益からしか知ることができない。 例えばキケロは、『ワレヌス弁護』の第一の罪状においては個々の点を比較している。
etenim in posteriore crimine persona alieni cum persona matris temere compararetur.
実際、第二の罪状においては、見知らぬ他人の人格と母親の人格を軽率に比較するのは無謀であっただろうからである。
quare optimum est, si fieri poterit, ut singula vincantur a singulis;
したがって、もし可能であれば、個々の点が個々の点によって打ち破られるのが最善である。
sed si quando in partibus laborabimus, universitate pugnandum est.
しかし、もし部分において苦戦するときには、全体で戦わねばならない。
et sive invicem accusant, §7.2.23sive crimen reus citra accusationem in adversarium vertit (ut Roscius in accusatores suos, quamvis reos non fecisset), sive in ipsos, quos sua manu periisse dicemus, factum deflectitur, lion aliter quam in iis quae mutuam accusationem habent utriusque partis argumenta inter se comparantur.
そして、彼らが互いに告発し合っている場合であれ、あるいは、被告が公式な告発をすることなく、罪を相手に転嫁する場合であれ(ロスキウスが、彼らを被告とはしなかったものの、自らの告発者たちに対してそうしたように)、あるいは、彼ら自身の自らの手によって死んだと我々が主張する当人たちへ行為がそらされる場合であれ、相互告発を伴うケースにおけるのと同様に、双方の側の論拠が互いに比較されるのである。
§7.2.24id autem genus de quo novissime dixi non solum in scholis saepe tractatur, sed etiam in foro.
しかし、私が最後に述べたこの類は、学校でしばしば扱われるだけでなく、法廷でも扱われる。
nam id est in causa Naevii Arpiniani solum quaesitum, praecipitata esset ab eo uxor an se ipsa sua sponte iecisset.
というのも、ナエウィウス・アルピニアヌスの訴訟において問われた唯一のことはこれ、すなわち、妻が彼によって突き落とされたのか、それとも彼女自身が自らの意志で身を投げたのか、ということであったからである。
cuius actionem et quidem solam in hoc tempus emiseram, quod ipsum me fecisse ductum iuvenali cupiditate gloriae fateor.
この事件の弁論(そして確かに、現在までに私が公表した唯一の弁論)を私は公表していたのだが、それ自体、若き日の名声への渇望に駆られて行ったことだと私は告白する。
nam ceterae, quae sub nomine meo feruntur, negligentia excipientium in quaestum notariorum corruptae minimam partem mei habent.
というのも、私の名の下に流通しているその他の弁論は、利益を貪る速記官たちの記録の怠慢によって損なわれており、私の本来の姿を極めてわずかしかとどめていないからである。
§7.2.25est et alia duplex coniectura huic ἀντικατηγορίᾳ diversa, de praemiis, ut in illa controversia, tyrannus suspicatus a medico suo datum sibi venenum torsit eum et, cum is dedisse se pernegaret, arcessit alterum medicum;
また、この相互告発とは異なる、褒賞に関する別の二重の推測もある。 例えば次のような架空論争におけるように。 『僭主が、自らの医師から毒を与えられたのではないかと疑い、彼を拷問にかけた。 そして、彼が与えたことを断固として否定したため、もう一人の医師を招いた。
ille datum ei venenum dixit, sed se antidotum daturum, et dedit ei potionem, qua epota tyrannus decessit.
その医師は、僭主に毒が与えられていると言い、しかし自分が解毒剤を与えると言って、彼にある薬を与えたが、それを飲み干したところで僭主は死亡した。
de praemio duo medici contendunt.
』褒賞をめぐって、二人の医師が争う。
nam ut illic factum in adversarium transferentium, ita hic sibi vindicantium personae, causae, facultates, tempora, instrumenta, §7.2.26testimonia comparantur.
というのも、あちら(相互告発)では行為を相手に転嫁する者たちの人格、原因、能力、時期、手段が比較されるのに対して、こちらではそれを自分の手柄だと主張する者たちのそれらが比較され、証言が比較されるからである。
illud quoque, etiamsi non est ἀντικατηγορία, simili tamen ratione tractatur, in quo citra accusationem quaeritur, utrum factum sit.
また、たとえ相互告発ではないにしても、告発を伴わずに、どちらの事柄がなされたかが問われる場合も、同様の方法で扱われる。
utraque enim pars suam expositionem habet atque eam tuetur, ut in lite Urbiniana petitor dicit, Clusinium Figulum filium Vrbiniae acie victa, in qua steterat, fugisse, iactatumque casibus variis, retentum etiam a rege, tandem in Italiam ac patriam suam Marrucinos venisse atque ibi agnosci;
というのも、双方がそれぞれの陳述を持ち、それを擁護するからである。 例えばウルビニアの訴訟において、原告は次のように主張している。 『ウルビニアの息子クルシニウス・フィグルスは、自分が加わっていた戦いが敗北したため逃亡し、様々な運命に翻弄され、王によって拘束されさえしたが、ついにイタリア、すなわち彼の故郷であるマルキーニの地にやって来て、そこで身元が認められている』と。
Pollio contra, servisse eum Pisauri dominis duobus, medicinam factitasse, manumissum alienae se familiae venali immiscuisse, a se rogantem, ut ei serviret, emptum.
これに対してポッリオは、彼はピサウルムで二人の主人に仕え、医業を営んでおり、解放された後は、売りに出されている他人の奴隷に自ら混じり、自分に仕えたいと懇願したため、彼によって買い取られたのだと主張している。