§7.2.1coniectura omnis aut de re aut de animo est.
すべての推測は、事実についてか、あるいは意図についてである。
utriusque tria tempora, praeteritum, praesens, futurum.
その両者に三つの時間、すなわち過去、現在、未来がある。
de re et generales quaestiones sunt et definitae, id est, et quae non continentur personis et quae continentur.
事実については、一般的な問いもあれば、限定的な問いもある。 すなわち、人物に関わらないものと、関わるものである。
§7.2.2de animo quaeri non potest, nisi ubi persona est et de facto constat.
意図については、人物が存在し、事実が明らかである場合にしか問うことができない。
ergo cum de re agitur, aut quid factum sit in dubium venit aut quid fiat aut quid sit futurum, ut in generalibus, an atomorum concursu mundus sit effectus, an providentia regatur, an sit aliquando casurus;
したがって、事実が問題になる場合、何がなされたか、何がなされているか、あるいは何がなされる予定かが疑念の対象となる。 例えば一般的な問いにおいては、宇宙が原子の衝突によって形成されたか、あるいは神意によって支配されているか、いつか滅亡する運命にあるか。
in definitis: an parricidium commiserit Roscius, an regnum adfectet Manlius, an recte Verrem sit accusaturus Q. Caecilius.
限定的な問いにおいては、ロスキウスは尊属殺を犯したか、マニリウスは王位を狙っているか、Q・カエキリウスは正当にウェッレスを告発しようとしているか、である。
§7.2.3in iudiciis praeteritum tempus maxime valet;
裁判においては、過去の時間がい最も重視される。
nemo enim accusat, nisi quae facta sunt.
なぜなら、既になされたことでなければ誰も告発しないからである。
nam quae fiant et quae futura sint ex praeteritis colliguntur.
現在なされていることや未来になされることは、過去のことから推論される。
quaeritur et unde quid ortum? ut pestilentia ira deum an intemperie caeli an corruptis aquis an noxio terrae halitu.
また、何がどこから生じたかも問われる。 例えば、疫病は神々の怒りによるものか、気候の不順によるものか、汚染された水によるものか、大地の有害な蒸気によるものか、である。
et quae causa facti? ut, quare ad Troiam quinquaginta reges navigaverint iure iurando adacti an exemplo moti an gratificantes Atridis.
そして、行為の原因は何か。 例えば、なぜ五十人の王たちが誓いに縛られて、あるいは前例に動かされて、あるいはアトレウスの子らに阿ねてトロイアへ航海したのか。
quae duo genera non multum inter se distant.
これら二つの類は互いにそれほど隔たっていない。
§7.2.4ea vero, quae sunt praesentis temporis, si non argumentis, quae necesse est praecessisse, sed oculis deprehendenda sunt, non egent coniectura, ut si apud Lacedaemonios quaeratur, an Athenis muri fiant.
一方、現在の時間にある事柄について、それが(あらかじめ生じていなければならない)論拠によってではなく、目によって捉えられるべきものであるならば、推測を必要としない。 例えば、スパルタ人たちの間で、アテナイで城壁が築かれつつあるかどうかが問われる場合がそうである。
sed et illud, quod potest videri extra haec positum, coniecturae genus, cum de aliquo homine quaeritur, qui sit;
しかし、これらから外れているように見える推測の類として、ある人について「彼が誰であるか」が問われる場合もある。
ut est quaesitum contra Urbiniae heredes, is qui tanquam filius petebat bona, Figulus esset an Sosipater.
ウルビニアの相続人に対する訴訟において、息子として財産を求めていた人物が、フィグルスなのか、それともソシパテルなのかが問われたように。
§7.2.5nam et substantia eius sub oculos venit, ut non possit quaeri, an sit, quomodo an ultra oceanum;
なぜなら、その人物の存在自体は目の前に現れているので、彼が存在するかどうか(たとえばオケアヌスの彼方に土地が存在するかという問いのように)を問うことはできず、それが何であるかやどのようなものであるかでもなく、「彼は誰か」が問われるからである。
nec quid sit nec quale sit, sed quis sit? verum hoc quoque genus litis ex praeterito pendet, an hic sit ex Urbinia natus Clusinius Figulus.
しかし、この種の訴訟も過去に依存している。 すなわち、「この男はウルビニアから生まれたクルシニウス・フィグルスであるか」という問いである。
fuerunt autem tales nostris etiam temporibus controversiae, atque aliquae in meum quoque patrocinium inciderunt.
このような論争は私たちの時代にも存在し、いくつかの訴訟では私も弁護を担当した。
§7.2.6animi coniectura non dubie in omnia tempora cadit, qua mente Ligarius in Africa fuerit, qua mente Pyrrhus foedus petat, quomodo laturus sit Caesar, si Ptolemaeus Pompeium occiderit.
意図の推測は、間違いなくすべての時間に当てはまる。 リガリウスがアフリカにいたときどのような意図であったか(過去)、ピュロスがどのような意図で同盟を求めているか(現在)、プトレマイオスがポンペイウスを殺害した場合、カエサルがそれをどのように受け止めるか(未来)である。
quaeritur per coniecturam et qualitas circa modum, speciem, numerum, an sol maior quam terra, luna globosa an plana an acuta, unus mundus an plures.
推測によって、量、形態、数に関する性質も問われる。 例えば、太陽は地球より大きいか、月は球体か平らか尖っているか、宇宙は一つか複数か、である。
itemque extra naturales quaestiones, §7.2.7maius bellum Troianum an Peloponnesium, qualis clipeus Achillis, an unus Hercules.
同様に、自然学的な問い以外でも、トロイア戦争とペロポネソス戦争のどちらが大きいか、アキレウスの盾はどのようなものか、ヘラクレスは一人か、といったことである。
in iis autem, quae accusatione ac defensione constant, unum est genus, in quo quaeritur et de facto et de auctore;
しかし、告発と弁護から成る事柄においては、一つの類があり、そこでは事実についても行為者についても問われる。
quod interim coniunctam quaestionem habet, cum utrumque pariter negatur, interim separatam, cum et factum sit necne, et si de facto constet, a quo factum sit ambigitur.
これは、時に結合された問いを持ち(両方が同様に否定されるとき)、時に分離された問いを持つ(事実があったかどうか、また事実が確実であるとして、誰によってなされたかが議論されるとき)。
§7.2.8ipsum quoque factum aliquando simplicem quaestionem habet, an homo perierit, aliquando duplicem, veneno an cruditate perierit.
事実自体も、時に単純な問いを持つ(人が死んだかどうか)。 時に二重の問いを持つ(毒で死んだのか、消化不良で死んだのか)。
alterum est genus de facto tantum, cum, si id certum sit, non potest de auctore dubitari;
第二の類は事実のみに関するものであり、それが確実であれば、行為者について疑う余地はない。
tertium de auctore tantum, cum factum constat, sed a quo sit factum in controversiam venit.
第三は行為者のみに関するものであり、事実は確実であるが、誰によってなされたかが論争になる。
et hoc, quod tertio loco posui, non est simplex.
そして、この第三に挙げたものも単純ではない。
§7.2.9aut enim reus fecisse tantummodo se negat aut alium fecisse dicit.
なぜなら、被告がただ単に自分がやったのではないと否定するか、あるいは他の誰かがやったと言うからである。
sed ne in alterum quidem transferendi criminis una forma est.
しかし、他人に罪を転嫁する形式も一つではない。
Interdum enim substituitur mutua accusatio, quam Graeci ἀντικατηγορίαν vocant, nostrorum quidam concertativam. Interdum in aliquam personam, quae extra discrimen iudicii est, transfertur, et alias certam, alias incertam;
時には、相互告発(ギリシア人が「アンティカテーゴリア」と呼び、私たちのうちの何人かが「対抗的告発(コンケルタティウァ)」と呼ぶもの)が代わりに行われ、時には、裁判の危険の外にいる人物(ある時は特定の人物、ある時は不特定の人物)に転嫁される。