Humanitext Reader

クインティリアヌス · 弁論家の教育 §5.7.15-5.7.26

敵対的証人の尋問技術と反対尋問による信憑性の崩し方

132 / 366 箇所 · ラテン語

要旨

著者は召喚された証人たちを尋問する様々な技術、特に敵意を持つ証人や協力的でない証人に対するアプローチを説き、続いて被告側の弁護人が証人の信憑性を崩したりその性格に応じた効果的な尋問を行う方法について解説する。

§5.7.15eorum vero, quibus denuntiatur, pars testium est quae reum laedere velit, pars quae nolit, idque interim scit accusator interim nescit.
他方、召喚される証人たちについては、被告を害することを望む者もいれば、望まない者もおり、そのことを告発者は知っていることもあれば、知らないこともある。
fingamus in praesentia scire;
差し当たり知っていると仮定しよう。
in utroque tamen genere summis artibus interrogantis opus est.
しかし、どちらのタイプにおいても、質問者には最高の技術が必要である。
§5.7.16nam si habet testem cupidum laedendi, cavere debet hoc ipsum, ne cupiditas eius appareat, nec statim de eo, quod in iudicium venit, rogare, sed aliquo circuitu ad id pervenire, ut illi, quod maxime dicere voluit,videatur expressum;
というのも、もし害することを切望している証人を抱えているなら、その熱意自体が露わにならないよう警戒せねばならず、裁判の争点となっていることについてすぐに質問するのではなく、何らかの迂回路を経てそこに到達し、彼が最も言いたかったことが彼から引き出されたように見えるようにせねばならない。
nec nimium instare interrogationi,ne ad omnia respondendo testis fidem suam minuat, sed in tantum evocare eum, quantum sumere ex uno satis sit.
また、過度に厳しく質問を追求してはならず、それは証人がすべてのことに回答することで自らの信憑性を低下させないようにするためであり、一人の者から引き出すのに十分な程度にだけ彼を誘い出すべきである。
§5.7.17at in eo, qui verum invitus dicturus est, prima felicitas interrogantis extorquere quod is noluerit.
他方、不本意ながら真実を語ろうとする証人の場合、質問者の最初の成功は、彼が嫌がっていることを絞り出すことである。
hoc non alio modo fieri potest quam longius interrogatione repetita.
これは、かなり遠くから質問を繰り返すこと以外には行われ得ない。
respondebit enim, quae nocere causae non arbitrabitur; ex pluribus deinde, quae confessus erit, eo perducetur ut quod dicere non vult negare non possit.
なぜなら、彼は自らの弁護に害を与えないと判断する事柄には答えるからであり、その後、彼が認めた多くの点から、彼は言いたくないことを否定できないところへと導かれるからである。
nam, §5.7.18ut in oratione sparsa plerumque colligimus argumenta, quae per se nihil reum aggravare videantur, congregatione deinde eorum factum convincimus, ita huiusmodi testis multa de anteactis, multa de insecutis, loco, tempore, persona, ceteris est interrogandus, ut in aliquod responsum incidat, post quod illi vel fateri quae volumus necesse sit vel iis quae iam dixerit repugnare.
というのも、散在した演説の中で、我々がそれ自体では被告に不利に思われない論拠を大抵集め、その後それらを寄せ集めることで犯行を立証するように、この種の証人は、以前の行動について多くを、その後のことについて多くを、場所、時間、人物、その他のことについて質問されねばならず、その結果、ある回答に行き当たり、その後は我々の望むことを認めるか、あるいはすでに彼が言ったことと矛盾するかのどちらかが不可避となるようにせねばならない。
§5.7.19id si non contingit, reliquum erit, ut eum nolle dicere manifestum sit, protrahendusque, ut in aliquo, quod vel extra causam sit, deprehendatur; tenendus etiam diutius, ut omnia ac plura quam res desiderat pro reo dicendo suspectus iudici fiat;
もしそれが成功しなければ、彼が話すのを拒んでいることを明白にすることが残された手段であり、訴訟の外にある事柄においてさえ彼が嘘や矛盾を暴かれるように引きずり出されるべきであり、また、事実が必要とする以上のあらゆる多くのことを被告のために語ることで裁判官にとって疑わしい人物となるよう、さらに長く引き留められねばならない。
quo non minus nocebit, quam si vera in reum dixisset.
これによって、彼は被告に対して真実を語った場合と劣らず害を与えることになるであろう。
§5.7.20at si (quod secundo loco diximus) nesciet actor, quid propositi testis attulerit, paulatim et, ut dicitur, pedetentim interrogando experietur animum eius et ad id responsum quod eliciendum erit per gradus ducet.
しかし、もし(第二に述べたように)訴訟担当者が、証人がいかなる意図を持って来たかを知らないならば、少しずつ、そして言われるように一歩一歩慎重に質問することで彼の意向を試し、引き出されるべき回答へと段階的に導くであろう。
§5.7.21sed, quia nonnunquam sunt hae quoque testium artes, ut primo ad voluntatem respondeant, quo maiore fide diversa postea dicant, est actoris suspectum testem, dum prodest, dimittere.
しかし、時には証人の側にも、最初は望み通りに答え、それによって後で矛盾することを言う際により大きな信頼性を得ようという策略があるため、役に立っているうちに疑わしい証人を退場させることが訴訟担当者の役目である。
§5.7.22patronorum in parte expeditior, in parte difficilior interrogatio est.
弁護人たちにとっては、質問はある面ではより容易であり、ある面ではより困難である。
difficilior hoc, quod raro unquam possunt ante indicium scire, quid testis dicturus sit;
より困難であるのは、証人が何を言おうとしているかを公判前に知ることが滅多にできないという点による。
expeditior, quod, cum interrogandus est, sciunt quid dixerit.
より容易であるのは、彼を尋問せねばならない時に、彼がすでに何を言ったかを知っているという点による。
§5.7.23itaque, quod in eo incertum est, cura et inquisitione opus est, quis reum premat, quas et quibus ex causis inimicitias habeat: eaque in oratione praedicenda atque amolienda sunt, sive odio conflatos testes sive invidia sive gratia sive pecunia videri volumus.
したがって、その中で不確実なことについては、誰が被告を追いつめているのか、どのような敵意をどのような理由から抱いているのかを注意深く調査することが必要である。 そして、証人たちが憎しみ、嫉妬、好意、あるいは金銭によって駆り立てられているように見せたいのであれば、それらのことは演説の中で前もって言及され、退けられねばならない。
et si deficietur numero pars diversa, paucitatem; si abundabit, conspirationem; si humiles producet, vilitatem; si potentes, gratiam oportebit incessere.
そして、もし相手方が人数において不足していればその少なさを、もし多すぎるならば陰謀を、もし卑しい者を召喚するならその卑しさを、もし有力者を召喚するならその影響力を攻撃せねばならない。
§5.7.24plus tamen proderit causas, propter quas reum laedant, exponere;
しかし、彼らが被告を害する原因となった理由を説明することの方がより有益であろう。
quae sunt variae et pro condicione cuiusque litis aut litigatoris.
それは多様であり、個々の訴訟や訴訟当事者の状況に応じている。
nam contra illa, quae supra diximus, simili ratione responderi locis communibus solet, quia ut in paucis atque humilibus accusator simplicitate gloriari potest, quod neminem praeter eos, qui possint scire, quaesierit et multos atque honestos commendare aliquanto est facilius.
というのも、上で述べたことに対しては、同様の方法で共通論題をもって回答されるのが常だからである。 なぜなら、証人が少数で卑しい人々である場合、告発者は、事実を知り得た者たち以外には誰も探さなかったという純朴さを誇ることができるし、また、多数の、しかも身分の高い人々を推薦することははるかに容易だからである。
§5.7.25verum interim et singulos ut exornare, ita destruere contingit, aut recitatis in actione testimoniis aut testibus nominatis.
しかし、弁論において証言が読み上げられるか、あるいは証人たちの名が挙げられることによって、同時に個々の証人を引き立てることもあれば、同様に破滅させることも可能である。
quod iis temporibus, quibus testis non post finitas actiones rogabatur, et facilius et frequentius fuit.
これは、弁論が終了した後に証人が尋問されるわけではなかった時代には、より容易であり、またより頻繁であった。
quid autem in quemque testium dicendum sit, sumi nisi ex ipsorum personis non potest.
もっとも、個々の証人に対して何を言うべきかは、彼ら自身の人格からしか得られない。
§5.7.26reliquae interrogandi sunt partes.
尋問の残された部分についてである。
qua in re primum est nosse testem.
このことにおいて最も重要なのは、証人を知ることである。
nam timidus terreri, stultus decipi, iracundus concitari, ambitiosus inflari potest;
なぜなら、臆病な者は脅され、愚かな者は騙され、怒りっぽい者は怒らせられ、野心的な者は煽られ得るからである。
prudens vero et constans vel tanquam inimicus et pervicax dimittendus statim vel non interrogatione, sed brevi interlocutione patroni refutandus est aut aliquo, si continget, urbane dicto refrigerandus aut, si quid in eius vitam dici poterit, infamia criminum destruendus.
これに対して、賢明で一貫性のある者は、敵対的で頑固な者としてすぐに退場させるか、あるいは質問によってではなく弁護人の短い意見陳述によって論破されるべきであり、あるいは、可能ならば洗練された言葉によって冷まされるべきであり、あるいは、もしその生き方について何か非難できる点があるなら、容疑の不名誉によっておとしめられるべきである。

語釈・文法注

  1. 5.7.15eorum vero, quibus denuntiatur — 文頭の属格 `eorum` は関係節 `quibus denuntiatur`(召喚される人々)を伴い、主節の主語である `pars testium` に対する部分属格として機能し、召喚される証人たちという本節の新たな議論対象を示している。
  2. 5.7.16ut illi, quod maxime dicere voluit, videatur expressum — 与格 `illi` は、受動態完了分詞 `expressum` にかかる動作主(あるいは関与者)の与格。「彼(証人)が最も言いたかったこと」を表す関係節が主語となり、「彼から(強制的に)引き出されたように見えるように」という構文を形成する。
  3. 5.7.17longius interrogatione repetita — 奪格絶対句。比較級副詞 `longius` は「より遠くから」を意味し、直接的な質問を避け、核心から離れた間接的な問いから始める尋問の技法を指す。
  4. 5.7.21est actoris suspectum testem, dum prodest, dimittere — 属格 `actoris` は「〜の役割、義務、本分である」を表す性質属格(所有属格の派生用法)。主語は不定詞句 `suspectum testem... dimittere`(疑わしい証人を退場させること)である。
  5. 5.7.23sive odio conflatos testes sive invidia sive gratia sive pecunia videri volumus — 対格の `testes` は、受動態不定詞 `videri`(〜と見なされる、見える)の補語である `conflatos [esse]` の意味上の主語(対格不定詞構文)。奪格の `odio`, `invidia`, `gratia`, `pecunia` は手段あるいは原因を示す。

この箇所を引用する

クインティリアヌス, 弁論家の教育 §5.7.15-5.7.26. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi1002.phi001.humanitext-lat2:5.7.15-5.7.26

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。