§4.3.1ordine ipso narrationem sequitur confirmatio.
順序そのものから言えば、叙述の次には立証が続く。
Probanda sunt enim quae propter hoc exposuimus.
なぜなら、我々がこのために陳述した事柄は、証明されねばならないからである。
sed priusquam ingrediar hanc partem, pauca mihi de quorundam opinione dicenda sunt.
しかし、私がこの部分に入る前に、ある人々の意見について少し述べておかねばならない。
plerisque moris est prolato rerum ordine protinus utique in aliquem laetum ac plausibilem locum quam maxime possint favorabiliter excurrere.
多くの人々にとって、事柄の順序が提示された後、直ちに、できるだけ好意的に受け入れられるよう、何か華やかで喝采を浴びるような話題へとどうしても脱線するのが習慣となっている。
§4.3.2quod quidem natum ab ostentatione declamatoria iam in forum venit, postquam agere causas non ad utilitatem litigatorum, sed ad patronorum iactationem repertum est, ne, si pressae illi, qualis saepius desideratur, narrationis gracilitati coniuncta argumentorum pugnacitas fuerit, dilatis diutius dicendi voluptatibus oratio refrigescat In quo vitium illud est,
このことは、実際、演説演習での誇示から生じたものであり、今や法廷に入り込んでいる。 それは、訴訟当事者の実用のためにではなく、弁護士の自己顕示のために訴訟を遂行することが見出されてからのことである。 これは、もし戦闘的な鋭さが、しばしば望まれるような、あの抑制された叙述の細身の簡潔さに結合されるならば、話すことの快楽がさらに先延ばしにされることによって、弁論が冷めきってしまわないようにするためである。 この点において、次のような欠陥がある。
§4.3.3quod sine discrimine causarum atque utilitatis hoc, tanquam semper expediat aut etiam necesse sit, faciunt, eoque sumptas ex iis partibus, quarum alius erat locus, sententias in hanc congerunt, ut plurima aut iterum dicenda sint aut, quia alieno loco dicta sunt, dici suo non possint.
彼らが、事件や実用の区別なしに、あたかもそれが常に有益であるか、あるいは必要でさえあるかのようにこれを行い、したがって、別の場所に本来の置くべき場所があった部分から取ってきた名句をこの部分に積み上げ、その結果、非常に多くのことが再び語られねばならなくなるか、あるいは、不適切な場所で語られてしまったがために、それ自身の本来の場所で語ることができなくなってしまうということである。
ego autem confiteor,
しかし、私は次のように認める。
§4.3.4hoc exspatiandi genus non modo narrationi sed etiam quaestionibus vel universis vel interim singulis opportune posse subiungi, cum res postulat aut certe permittit, atque eo vel maxime illustrari ornarique orationem, sed si cohaeret et sequitur, non si per vim cuneatur et quae natura iuncta erant distrahit.
このように脱線するやり方は、叙述に対してだけでなく、全体的な、あるいは、時には個別の論点に対しても、状況がそれを要求するか、あるいは少なくとも許容するときには、適切に付け加えられ得るのであり、それによって弁論が極めて輝かしく、かつ装飾され得るということを。 ただし、それが密着しており、自然に続いている場合であり、力ずくで割り込ませられ、自然に結びついていたものを引き裂くような場合ではない。
§4.3.5nihil enim tam est consequens quam narrationi probatio, nisi excursus ille vel quasi finis narrationis vel quasi initium probationis est.
なぜなら、あの脱線が、叙述の事実上の終わりであるか、あるいは立証の事実上の始まりである場合を除いては、立証ほど叙述に密接に続くものは何もないからである。
erit ergo illi nonnunquam locus, ut, si expositio circa finem atrox fuerit, prosequamur eam velut erumpente protinus indignatione.
したがって、それ(脱線)のための場所が時にはあるだろう。 例えば、もし事実の陳述がその終わりのあたりで凄惨なものであった場合、ただちに憤りが噴き出すかのようにして、我々がそれを追及するようなときである。
§4.3.6quod tamen ita fieri oportebit, si res dubitationem non habebit.
しかし、そのことは、事柄が疑いの余地を持たない場合にのみ、そのようになされるべきである。
alioqui prius est quod obiicias verum efficere quam magnum, quia criminum invidia pro reo est, priusquam probabitur;
そうでなければ、あなたが非難する事柄を、大げさにするよりも、真実であると証明することの方が先決である。 なぜなら、罪の憎むべき性質は、それが証明される前には、被告にとって有利に働くからである。
difficillima est enim gravissimi cuiusque sceleris fides.
というのも、極めて重大な犯罪であればあるほど、その信憑性を得ることは最も困難だからである。
§4.3.7item fieri non inutiliter potest ut, si merita in adversarium aliqua exposueris, in ingratum inveharis, aut, si varietatem criminum narratione demonstraveris, quantum ob ea periculum intentetur, ostendas.
同様に、もしあなたが、対立相手に対する何らかの恩義を陳述したならば、恩知らずな者に対して激しく非難することや、あるいは、もしあなたが叙述によって罪の多様性を示したならば、それらのためにどれほど大きな危険が迫っているかを示すことも、有益に行われ得る。
§4.3.8verum haec breviter omnia.
しかし、これらはすべて簡潔に行われるべきである。
iudex enim ordine audito festinat ad probationem et quam primum certus esse sententiae cupit.
なぜなら、裁判官は順序を聞き終えると、立証へと急ぎ、できるだけ早く判断を確実にしたいと望むからである。
praeterea cavendum est, ne ipsa expositio vanescat, aversis in aliud animis et inani mora fatigatis.
さらに、陳述それ自体が消え去ってしまわないように注意せねばならない。 聴き手の心が他のことへと逸らされ、無益な遅延によって疲れ果ててしまうことで。
§4.3.9sed ut non semper est necessaria post narrationem illa procursio, ita frequenter utilis ante quaestionem praeparatio, utique si prima specie minus erit favorabilis, si legem asperam ac poenarias actiones tuebimur.
しかし、叙述のあとにあの突撃が常に必要であるわけではないのと同様に、論点の前における準備は、頻繁に有用である。 特に、もし最初の見かけが好ましくないものであったり、我々が過酷な法律や罰則を伴う訴訟を擁護したりする場合には。
est hic locus velut sequentis exordii ad conciliandum probationibus nostris iudicem, mitigandum, concitandum.
この場所は、あたかもそれに続く導入部のようであり、我々の立証のために裁判官の心を勝ち取り、和らげ、駆り立てるためのものである。
Quod liberius hic et vehementius fieri potest, quia iudici nota iam causa est.
そしてこのことは、ここでは、より自由に、かつより激しく行われ得る。 なぜなら、裁判官にとって事件はすでに知られているからである。