§3.7.20et animo totidem vitia, quot virtutes sunt, nec minus quam in laudibus duplici ratione tractantur.
そして精神には美徳と同じだけの数の悪徳があり、賛辞におけるのと同様に、二つの方法で扱われる。
et post mortem adiecta quibusdam ignominia est, ut Maelio, cuius domus solo aequata, Marcoque Manlio, cuius praenomen e familia in posterum exemptum est;
また、死後に不名誉が加えられた者たちもいる。 例えば、家が更地(地面と等しく)にされたマエリウスや、個人名が将来にわたって一族から除外されたマルクス・マンリウスのように。
§3.7.21et parentes malorum odimus;
また、我々は悪人の親たちを憎む。
et est conditoribus urbium infame contraxisse aliquam perniciosam ceteris gentem, qualis est primus Iudaicae superstitionis auctor;
そして都市の建設者たちにとって、他の人々に害をなす何らかの集団を集めたことは不名誉であり、ユダヤの迷信の最初の創始者がその例である。
et Gracchorum leges invisae;
また、グラックス兄弟の法律も嫌われている。
et si quod est exemplum deforme posteris traditum, quale libidinis vir Perses in muliere Samia instituere ausus dicitur primus.
また、もし後世に伝えられた醜悪な悪例があるならばそれも同様であり、例えばペルシアの男がサモスの女に対して、好色の悪例を最初に創設することを企てたと言われているように。
§3.7.22sed in viventibus quoque iudicia hominum velut argumenta sunt morum, et honos aut ignominia veram esse laudem vel vituperationem probat.
しかし、生きている人々においても、人々の評判は品性のいわば証拠であり、名誉や不名誉は、賛辞や非難が真実であることを証明する。
§3.7.23interesse tamen Aristoteles putat, ubi quidque laudetur aut vituperetur.
しかしアリストテレスは、どこでそれぞれのことが讃えられ、あるいは非難されるかが重要であると考えている。
nam plurimum refert, qui sint audientium mores, quae publice recepta persuasio, ut illa maxime quae probant esse in eo, qui laudabitur, credant, aut in eo, contra quem dicemus, ea quae oderunt.
なぜなら、聴衆の品性がどのようなものであるか、公に受け入れられている信念が何であるかが、極めて重要だからである。 その結果、彼らは、自分たちが賛同する性質が讃えられる者の中に存在すると強く信じるか、あるいは我々が反対して語る者の中に、自分たちが嫌悪する性質が存在すると信じることになる。
ita non dubium erit iudicium, quod orationem praecesserit.
こうして、演説に先立つ判断は疑いのないものになるだろう。
§3.7.24ipsorum etiam permiscenda laus semper, nam id benevolos facit;
聴衆自身の賛辞も常に混ぜ合わされるべきである。 なぜなら、それは彼らを好意的にするからである。
quotiens autem fieri poterit, cum materiae utilitate iungenda.
そして、それが可能であるときはいつでも、素材の利益と結びつけられるべきである。
minus Lacedaemone studia litterarum quam Athenis honores merebuntur, plus patientia ac fortitudo.
スパルタにおいては、文芸への熱意はアテナイにおけるよりも名誉を得ることが少なく、忍耐と勇敢さがより多く名誉を得るだろう。
rapto vivere quibusdam honestum, aliis cura legum.
略奪によって生きることがある人々にとっては名誉であり、他の人々にとっては法を重んじることが名誉である。
frugalitas apud Sybaritas forsitan odio foret, veteribus Romanis summum luxuria crimen.
質素さは、シュバリス人の間ではおそらく憎悪の的となるであろうし、昔のローマ人にとっては、贅沢は最高の罪であった。
§3.7.25eadem in singulis differentia.
個々の人々においても同様の相違がある。
maxime favet iudex, qui sibi dicentem assentiri putat.
語り手が自分に同意していると考える裁判官は、最も強く好意を寄せる。
idem praecipit illud quoque (quod mox Cornelius Celsus prope supra modum invasit), quia sit quaedam virtutibus ac vitiis vicinitas, utendum proxima derivatione verborum, ut pro temerario fortem, pro prodigo liberalem, pro avaro parcum vocemus;
同じアリストテレスは次のことも教えている(後にコルネリウス・ケルススがほとんど度を越して依拠したことであるが)、すなわち、美徳と悪徳の間にはある種の近接性があるため、最も近い言葉の言い換えを用いるべきであるということである。 例えば、無鉄砲な者を「勇敢」と呼び、放蕩な者を「気前がよい」と呼び、強欲な者を「倹約」と呼ぶように。
quae eadem etiam contra valet.
これと同じことは、逆の場合(非難)においても当てはまる。
quod quidem orator, id est vir bonus, nunquam faciet, nisi forte communi utilitate ducetur.
もっとも、弁論家、すなわち「善き人」は、公共の利益によって導かれるのでなければ、このようなことを決して行わないだろう。
§3.7.26laudantur autem urbes similiter atque homines.
しかし、都市は人間と同様に讃えられる。
nam pro parente est conditor, et multum auctoritatis adfert vetustas, ut iis, qui terra dicuntur orti;
なぜなら、建設者は親の代わりであり、大地から生まれたと言われる人々におけるように、古さは多くの権威をもたらすからである。
et virtutes ac vitia circa res gestas eadem quae in singulis, illa propria quae ex loci positione ac munitione sunt.
そして、事績に関する美徳や悪徳は個々の人間におけるものと同じであるが、都市に固有のものは、土地の位置や要塞化から生じるものである。
cives illis ut hominibus liberi decori.
人間にとって子どもがそうであるように、都市にとっては自由な市民が名誉(飾り)となる。
§3.7.27est laus et operum, in quibus honor, utilitas, pulchritudo, auctor spectari solet.
また、建造物に対する賛辞もあり、そこでは威厳、有用性、美しさ、そして制作者が注目されるのが常である。
honor ut in templis, utilitas ut in muris, pulchritudo vel auctor utrobique.
威厳は神殿において、有用性は城壁においてであり、美しさや制作者はその両方において注目される。
est et locorum, qualis Siciliae apud Ciceronem, in quibus similiter speciem et utilitatem intuemur;
また、場所に対する賛辞もあり(キケロにおけるシチリアの描写のように)、そこでは同様に外観と有用性に注目する。
speciem in maritimis, planis, amoenis; utilitatem in salubribus, fertilibus.
外観は、海に面した場所、平坦な場所、心地よい場所においてであり、有用性は、健康に良い場所、肥沃な場所においてである。
erit et dictorum honestorum factorumque laus generalis, erit et rerum omnis modi.
また、高潔な言葉や行いに対する一般的な賛辞もあるだろうし、あらゆる種類の事物に対する賛辞もあるだろう。
§3.7.28nam et somni et mortis scriptae laudes et quorundam a medicis ciborum. itaque, ut non consensi hoc laudativum genus circa solam versari honesti quaestionem, sic qualitate maxime contineri puto;
したがって、私は、この賛辞のジャンルが高潔さという唯一の問いの周りだけを巡るものであることには同意しなかったが、同様に、それが何よりも「性質」によって規定されていると考える。
quamquam tres status omnes cadere in hoc opus possint, iisque usum C. Caesarem in vituperando Catone notaverit Cicero.
もっとも、三つのステータス(論点)のすべてがこの活動に当てはまりうるのであり、カエサルがカトーを非難する際にそれらを用いたとキケロが指摘している。
totum autem habet aliquid simile suasoriis, quia plerumque eadem illic suaderi, hic laudari solent.
しかし、全体として、これは勧告演説と類似したところがある。 なぜなら、たいていの場合、同じ事柄があちら(勧告演説)では勧められ、こちら(賛辞)では讃えられるのが常だからである。