§12.5.1haec sunt, quae me redditurum promiseram, instrumenta non artis, ut quidam putaverunt, sed ipsius oratoris.
これらが、私が提供すると約束していたものである。 それは一部の人々が考えたような技術の道具ではなく、弁論家自身の道具である。
haec arma habere ad manum, horum scientia debet esse succinctus, accedente verborum figurarumque facili copia et inventionis ratione et disponendi usu et memoriae firmitate et actionis gratia.
弁論家はこれらの武器を手元に持ち、これらの知識を身に帯びていなければならず、さらに言葉や比喩のたやすい豊富さ、発想の理路、構成の習熟、記憶の確固さ、そして動作の優美さが加わらなければならない。
sed plurimum ex his valet animi praestantia, quam nec metus frangat nec adclamatio terreat nec audientium auctoritas ultra debitam reverentiam tardet.
しかし、これらの中で最も力を持つのは精神の卓越性であり、それを恐れがくじくことも、野次が脅かすことも、聴衆の権威が当然の敬意を超えてためらわせることもあってはならない。
§12.5.2nam ut abominanda sunt contraria his vitia confidentiae, temeritatis, improbitatis, arrogantiae, ita citra constantiam, fiduciam, fortitudinem nihil ars, nihil studium, nihil profectus ipse profuerit, ut si des arma timidis et imbellibus.
なぜなら、これらと反対の欠点である過信、無謀、不謹慎、傲慢が忌むべきものであるのと同様に、不動心、自信、勇気がなければ、技術も、熱意も、進歩そのものも何の役にも立たないからである。 それはまるで、臆病で戦えない者に武器を与えるようなものである。
invitus mehercule dico, quoniam et aliter accipi potest, ipsam verecundiam, vitium quidem, sed amabile et quae virtutes facillime generet, esse interim adversam, multisque in causa fuisse, ut bona ingenii studiique in lucem non prolata situ quodam secreti consumerentur.
誓って、私は不本意ながら言うのである。 なぜなら別の意味に受け取られかねないからであるが、恥じらいそのものが――それは確かに欠点ではあるが、愛すべきものであり、美徳を極めて容易に生み出すものではあるが――時には有害であり、多くの人々において、才能や学問の優れた成果が公に出されることなく、隠遁のいわば錆びによって使い果たされる原因となってきたということである。
§12.5.3sciat autem, si quis haec forte minus adhuc peritus distinguendi vim cuiusque verbi leget, non probitatem a me reprehendi, sed verecundiam, quae est timor quidam reducens animum ab iis quae facienda sunt;
しかし、もし、各単語の意味を区別することにまだ熟練していない誰かがこれを読むことがあれば、その人は、私が非難しているのは実直さではなく、恥じらい、すなわち精神をなされるべき事柄から後ずさりさせる一種の恐怖であることを知るべきである。
inde confusio et coepti paenitentia et subitum silentium.
そこから、混乱、始めたことへの後悔、突然の沈黙が生じる。
quis porro dubitet vitiis adscribere adfectum, propter quem facere honeste pudet?
さらに、それによって名誉ある行動をすることが恥ずかしくなるような感情を、欠点に帰することを誰が疑うだろうか。
§12.5.4neque ego rursus nolo eum, qui sit dicturus, et sollicitum surgere et colore mutari et periculum intelligere;
また、私は逆に、これから話そうとする者が、不安げに立ち上がり、顔色を変え、危険を察知することを望まないわけではない。
quae si non accident, etiam simulanda erunt.
もしこれらが起こらないならば、装うことさえ必要であろう。
sed intellectus hic sit operis, non metus, moveamurque, non concidamus.
しかし、これは課せられた仕事への理解であって、恐怖であってはならず、私たちは感動させられるべきであって、崩れ落ちるべきではない。
optima est autem emendatio verecundiae fiducia, et quamlibet imbecilla frons magna conscientia sustinetur.
しかし、恥じらいの最良の矯正は自信であり、いかに脆弱な態度であっても、大いなる良心によって支えられるのである。
§12.5.5sunt et naturalia, ut supra dixi, quae tamen et cura iuvantur, instrumenta, vox, latus, decor;
また、前述のように、努力によっても助けられる自然の道具もあり、それは声、肺活量、端麗さである。
quae quidem tantum valent, ut frequenter famam ingenii faciant.
これらは実に非常に強力であるため、しばしば才能の評判を作り出すほどである。
habuit oratores aetas nostra copiosiores, sed, cum diceret, eminere inter aequales Trachalus videbatur.
私たちの時代には、より豊かな弁論家たちがいたが、語る際には、トラカルスが同時代人の間で際立っているように見えた。
ea corporis sublimitas erat, is ardor oculorum, frontis auctoritas, gestus praestantia, vox quidem non, ut Cicero desiderat, paene tragoedorum, sed super omnes, quos ego quidem audierim, tragoedos.
彼の身体の気高さ、目の輝き、表情の威厳、身振りの卓越性はこれほどのものであり、声にいたっては、キケロが求めたような「ほとんど悲劇俳優のような」ものではなく、私がかつて聞いたすべての悲劇俳優を凌駕するものであった。
§12.5.6certe cum in basilica Iulia diceret primo tribunal, quattuor autem iudicia, ut moris est, cogerentur, atque omnia clamoribus fremerent, et auditum eum et intellectum et, quod agentibus ceteris contumeliosissimum fuit, laudatum quoque ex quattuor tribunalibus memini.
確かに、彼がユリウスのバシリカで第一法廷で演説していたとき、慣例通り4つの裁判が招集されており、いたるところが騒音でざわついていたのであるが、彼が4つのすべての法廷から声を聞き取られ、理解され、そして他の弁論家たちにとっては極めて屈辱的なことであったが、称賛さえされたのを私は覚えている。
sed hoc votum est et rara felicitas;
しかし、これは願望であり、稀な幸運である。
quae si non adsit, sane sufficiat ab iis, quibus quis dicit, audiri.
もしそれが得られないなら、自分が話しかけている相手に聞こえるだけで十分に満足すべきである。
talis esse debet orator, haec scire.
弁論家はこのような者であるべきであり、これらのことを知っているべきである。