§12.5.1haec sunt, quae me redditurum promiseram, instrumenta non artis, ut quidam putaverunt, sed ipsius oratoris.
이것들이 내가 제공하겠다고 약속했던 도구들이니, 어떤 이들이 생각했던 것처럼 기술의 도구가 아니라 연설가 자신의 도구이다.
haec arma habere ad manum, horum scientia debet esse succinctus, accedente verborum figurarumque facili copia et inventionis ratione et disponendi usu et memoriae firmitate et actionis gratia.
그는 이 무기들을 손에 쥐고 있어야 하며, 이 지식들로 무장되어 있어야 하고, 여기에 말과 수사들의 수월한 풍부함, 발상의 방법, 구성의 숙련, 기억의 확고함, 그리고 연기의 우아함이 더해져야 한다.
sed plurimum ex his valet animi praestantia, quam nec metus frangat nec adclamatio terreat nec audientium auctoritas ultra debitam reverentiam tardet.
그러나 이들 중에서 가장 큰 힘을 발휘하는 것은 정신의 탁월함이니, 이를 두려움이 꺾어서도 안 되고, 야유가 겁주어서도 안 되며, 청중의 권위가 합당한 경의를 넘어 머뭇거리게 해서도 안 된다.
§12.5.2nam ut abominanda sunt contraria his vitia confidentiae, temeritatis, improbitatis, arrogantiae, ita citra constantiam, fiduciam, fortitudinem nihil ars, nihil studium, nihil profectus ipse profuerit, ut si des arma timidis et imbellibus.
왜냐하면 이와 반대되는 악덕인 과신, 무모, 파렴치, 오만함이 혐오스러운 것처럼, 단호함과 자신감과 용기가 없다면 기술도, 연구도, 발전 자체도 아무런 소용이 없을 것이기 때문이며, 이는 마치 겁쟁이와 싸우지 못하는 자에게 무기를 쥐여주는 것과 같다.
invitus mehercule dico, quoniam et aliter accipi potest, ipsam verecundiam, vitium quidem, sed amabile et quae virtutes facillime generet, esse interim adversam, multisque in causa fuisse, ut bona ingenii studiique in lucem non prolata situ quodam secreti consumerentur.
맹세코 나는 내키지 않게 이 말을 하는데, 왜냐하면 다르게 받아들여질 수도 있기 때문이지만, 수줍음 자체가――그것이 비록 결점일지라도 사랑스럽고 미덕을 가장 쉽게 낳는 것이긴 하지만――때로는 해가 되며, 많은 이들에게 재능과 학문의 좋은 결실이 세상에 드러나지 못한 채 어떤 은둔의 부식으로 소멸해 버리는 원인이 되어 왔다는 점이다.
§12.5.3sciat autem, si quis haec forte minus adhuc peritus distinguendi vim cuiusque verbi leget, non probitatem a me reprehendi, sed verecundiam, quae est timor quidam reducens animum ab iis quae facienda sunt;
그러나 혹시라도 각 단어의 의미를 구별하는 데 아직 서툰 누군가가 이 글을 읽는다면, 그분은 내가 비난하는 것이 정직함이 아니라 수줍음, 즉 해야 할 일들로부터 정신을 뒤로 물러서게 만드는 일종의 두려움이라는 것을 알아야 한다.
inde confusio et coepti paenitentia et subitum silentium.
그로부터 혼란과 시작한 일에 대한 후회, 그리고 갑작스러운 침묵이 생긴다.
quis porro dubitet vitiis adscribere adfectum, propter quem facere honeste pudet?
나아가, 그로 인해 명예롭게 행동하는 것을 부끄러워하게 만드는 감정을 악덕에 귀속시키기를 그 누가 의심하겠는가?
§12.5.4neque ego rursus nolo eum, qui sit dicturus, et sollicitum surgere et colore mutari et periculum intelligere;
또한 나는 반대로, 연설하려는 자가 불안해하며 일어서고, 안색이 변하며, 위험을 인지하는 것을 원하지 않는 것은 아니다.
quae si non accident, etiam simulanda erunt.
만약 이러한 일들이 일어나지 않는다면, 꾸며내기라도 해야 할 것이다.
sed intellectus hic sit operis, non metus, moveamurque, non concidamus.
그러나 이것은 과업에 대한 이해여야지 두려움이어서는 안 되며, 우리는 감동받아야지 무너져 내려서는 안 된다.
optima est autem emendatio verecundiae fiducia, et quamlibet imbecilla frons magna conscientia sustinetur.
한편 수줍음에 대한 가장 좋은 교정은 자신감이며, 아무리 연약한 태도라 할지라도 위대한 양심에 의해 지탱된다.
§12.5.5sunt et naturalia, ut supra dixi, quae tamen et cura iuvantur, instrumenta, vox, latus, decor;
그리고 위에서 말했듯이, 노력에 의해서도 도움을 받는 자연적인 도구들도 있으니, 목소리, 체력, 우아함이다.
quae quidem tantum valent, ut frequenter famam ingenii faciant.
이것들은 실로 매우 강력하여 자주 재능의 명성을 만들어내기도 한다.
habuit oratores aetas nostra copiosiores, sed, cum diceret, eminere inter aequales Trachalus videbatur.
우리 시대에는 더 유창한 연설가들이 있었으나, 연설할 때 트라칼루스는 동료들 사이에서 단연 돋보이는 것처럼 보였다.
ea corporis sublimitas erat, is ardor oculorum, frontis auctoritas, gestus praestantia, vox quidem non, ut Cicero desiderat, paene tragoedorum, sed super omnes, quos ego quidem audierim, tragoedos.
그의 신체의 고결함, 눈빛의 열정, 이마의 위엄, 몸짓의 탁월함이 그러하였고, 목소리는 키케로가 요구하듯 '거의 비극 배우의 것' 같은 것이 아니라, 내가 들어본 모든 비극 배우를 넘어서는 것이였다.
§12.5.6certe cum in basilica Iulia diceret primo tribunal, quattuor autem iudicia, ut moris est, cogerentur, atque omnia clamoribus fremerent, et auditum eum et intellectum et, quod agentibus ceteris contumeliosissimum fuit, laudatum quoque ex quattuor tribunalibus memini.
확실히 그가 율리우스 바실리카의 제1법정에서 연설하고 있었을 때, 관례대로 네 개의 법정이 소집되어 사방이 소음으로 들끓고 있었음에도, 그가 네 개의 법정 모두로부터 목소리가 들리고 이해되었으며, 또한 다른 변론자들에게는 극히 모욕적인 일이었으나 찬사까지 받았던 것을 나는 기억한다.
sed hoc votum est et rara felicitas;
그러나 이것은 염원일 뿐이며 드문 행운이다.
quae si non adsit, sane sufficiat ab iis, quibus quis dicit, audiri.
만약 그것이 없다면, 참으로 자신이 말하는 상대방에게 들리는 것만으로도 충분할 것이다.
talis esse debet orator, haec scire.
연설가는 이와 같아야 하며, 이러한 것들을 알아야 한다.