§10.1.120Iulio Secundo, si longior contigisset aetas, clarissimum profecto nomen oratoris apud posteros foret.
ユリウス・セクンドゥスに、もしもっと長い寿命が与えられていたならば、後世において弁論家としての極めて輝かしい名声が間違いなくあっただろう。
adiecisset enim atque adiiciebat ceteris virtutibus suis quod desiderari potest;
というのも、彼は自分の他の美徳に対して、欠けていると思われるものを付け加えたであろうし、また現に付け加えつつあったからである。
id est autem, ut esset multo magis pugnax et saepius ad curam rerum ab elocutione respiceret.
すなわち、よりいっそう戦闘的になり、表現から事物の配慮へとよりしばしば目を向けることである。
§10.1.121ceterum interceptus quoque magnum sibi vindicat locum;
しかしながら、途中で世を去ったとしても、彼は自分自身のために大きな地位を要求している。
ea est facundia, tanta in explicando quod velit gratia, tam candidum et leve et speciosum dicendi genus, tanta verborum etiam quae adsumpta sunt proprietas, tanta in quibusdam ex periculo petitis significantia.
それほど彼の雄弁さは素晴らしく、自分の望むことを説明する際の優雅さは非常に大きく、その弁論のスタイルは非常に明晰で、滑らかで、華麗であり、採用された言葉の適切さも非常に大きく、危険を冒して求められたいくつかの表現における意味深長さも非常に大きい。
§10.1.122habebunt, qui post nos de oratoribus scribent, magnam eos, qui nunc vigent, materiam vere laudandi.
私たちの後に弁論家について書く人々は、現在活躍している人々を本当に称賛するための大きな素材を持つことになるだろう。
sunt enim summa hodie, quibus illustratur forum, ingenia.
というのも、今日、それによって法廷が輝かされている最高の才能たちが存在するからである。
namque et consummati iam patroni veteribus aemulantur et eos iuvenum ad optima tendentium imitatur ac sequitur industria.
なぜなら、すでに完成された弁護士たちも古人と競い合っており、最善のものを目指す若者たちの勤勉さが彼らを模倣し、追随しているからである。
§10.1.123supersunt qui de philosophia scripserint, quo in genere paucissimos adhuc eloquentes litterae Romanae tulerunt.
哲学について書いた人々が残っているが、このジャンルにおいてはローマの文学はこれまでごくわずかの雄弁な人々しか生み出さなかった。
idem igitur M. Tullius, qui ubique, etiam in hoc opere Platonis aemulus exstitit.
したがって、あの同じマルクス・トゥッリウス(キケロ)が、いたるところでそうであるように、この分野においてもプラトンの好敵手として現れた。
egregius vero multoque quam in orationibus praestantior Brutus suffecit ponderi rerum;
しかし、実に卓越しており、演説におけるよりもはるかに優れたブルトゥスは、事物の重みに十分耐えた。
scias eum sentire quae dicit.
彼が自分の語ることを本当に感じているということを、あなたは知るであろう。
§10.1.124scripsit non parum multa Cornelius Celsus, Sextios secutus, non sine cultu ac nitore.
コルネリウス・ケルススは、セクスティウス兄弟(セクスティウス派)に従って、少なからぬ多くの著作を書き、それらは洗練と輝きを欠いていない。
Plautus in Stoicis rerum cognitioni utilis.
ストア派の中では、プラウトゥスが事物の認識に有用である。
in Epicureis levis quidem, sed non iniucundus tamen auctor est Catius.
エピクロス派の中では、カティウスは確かに軽いけれども、しかし不快ではない著者である。
§10.1.125ex industria Senecam in omni genere eloquentiae distuli propter vulgatam falso de me opinionem, qua damnare eum et invisum quoque habere sum creditus.
あらゆるジャンルの雄弁において、私は意図的にセネカを後回しにした。 それは、私について誤って広まった評判、すなわち私が彼を非難し、また彼を嫌っていると信じられている評判のためである。
quod accidit mihi, dum corruptum et omnibus vitiis fractum dicendi genus revocare ad severiora iudicia contendo.
これは、私が、堕落しすべての欠点によって崩壊した弁論のスタイルを、より厳格な判断へと引き戻そうと努めていたときに、私に起こったことである。
§10.1.126tum autem solus hic fere in manibus adolescentium fuit.
しかし当時、彼だけがほとんど若者たちの手の中にあった。
quem non equidem omnino conabar excutere, sed potioribus praeferri non sinebam, quos ille non destiterat incessere, cum diversi sibi conscius generis placere se in dicendo posse iis, quibus illi placent, diffideret.
私は確かに彼を完全に排除しようとしていたのではなく、彼より優れた人々よりも彼が優先されることを許さなかったのである。 セネカは、自分自身のスタイルが異なることを意識して、彼らが気に入る人々に対して、自分が弁論において気に入られうるということを信じられなかったため、彼らを攻撃することをやめなかった。
Amabant autem eum magis quam imitabantur, tantumque ab eo defluebant, quantum ille ab antiquis descenderat.
しかし、若者たちは彼を模倣する以上に愛しており、彼が古人から低下したのと同じくらい、彼らは彼から退廃していった。
§10.1.127foret enim optandum pares ac saltem proximos illi viro fieri.
というのも、あの人物と同等になるか、あるいは少なくともそれに最も近くなることが望まれるべきだったからである。
sed placebat propter sola vitia et ad ea se quisque dirigebat effingenda quae poterat;
しかし、彼はただ欠点のためだけに気に入られており、各自は、自分が模倣できる欠点を真似ることに自らを向けていた。
deinde cum se iactaret eodem modo dicere, Senecam infamabat.
そして、自分たちが同じように語っていると自慢するとき、彼らはセネカの名声を損なっていた。
§10.1.128cuius e multae alioqui et magnae virtutes fuerunt, ingenium facile et copiosum, plurimum studii, multa rerum cognitio;
他方で、彼の美徳は多く、かつ大きかった。 容易で豊かな才能、きわめて多くの熱意、多くの事物に関する知識。
in qua tamen aliquando ab his, quibus inquirenda quaedam mandabat, deceptus est.
しかし、その知識において、彼は時に、ある事柄の調査を委ねていた人々によって欺かれた。
§10.1.129tractavit etiam omnem fere studiorum materiam.
彼はまた、ほとんどすべての学問の素材を扱った。
nam et orationes eius et poemata et epistolae et dialogi feruntur.
というのも、彼の演説も、詩も、書簡も、対話篇も流布しているからである。
in philosophia parum diligens, egregius tamen vitiorum insectator fuit.
哲学においてはあまり入念ではなかったが、しかし欠点の卓越した告発者であった。
multae in eo claraeque sententiae, multa etiam morum gratia legenda;
彼の中には多くの、かつ輝かしい警句があり、また道徳のために読まれるべき多くのものがある。
sed in eloquendo corrupta pleraque atque eo perniciosissima, quod abundant dulcibus vitiis.
しかし、表現においては大部分が堕落しており、それゆえに、それらが甘美な欠点に満ちているというまさにそのことによって、極めて有害である。
§10.1.130velles eum suo ingenio dixisse, alieno iudicio.
あなたは、彼が自分自身の才能によって、しかし他人の判断によって語ることを望んだであろう。
nam si oblique contempsisset, si parum recta non concupisset, si non omnia sua amasset, si rerum pondera minutissimis sententiis non fregisset, consensus potius eruditorum quam puerorum amore comprobaretur.
というのも、もし彼が斜に構えて軽蔑しなかったなら、正しくないものを切望しなかったなら、自分のすべてのものを愛さなかったなら、事物の重みを極めて微細な警句によって砕かなかったなら、彼は子供たちの愛によってではなく、むしろ学者たちの合意によって支持されたであろうからである。
§10.1.131verum sic quoque iam robustis et severiore genere satis firmatis legendus vel ideo quod exercere potest utrinque iudicium.
しかし、このようにあっても、すでに精神が頑健であり、より厳格なジャンルによって十分に鍛えられた人々によって、まさにこの理由、すなわち彼が両方の側の判断力を訓練しうるという理由のためにさえも、彼は読まれるべきである。
multa enim, ut dixi, probanda in eo, multa etiam admiranda sunt, eligere modo curae sit;
というのも、私が言ったように、彼の中には承認されるべき多くのことがあり、また感嘆されるべき多くのことがあるからであり、ただ選ぶことに配慮があればよい。
quod utinam ipse fecisset.
彼自身がこれをしてくれたらよかったのに。
digna enim fuit illa natura, quae meliora vellet;
なぜなら、あの天性はより優れたものを望むに値したからである。
quod voluit effecit.
彼は自分が望んだことを成し遂げた。