§1.11.1dandum aliquid comoedo quoque, dum eatenus, qua pronuntiandi scientiam futurus orator desiderat.
喜劇役者にも何か(ある程度の時間)が与えられるべきであるが、それは将来の弁論家が朗読の技術を必要とする限度においてである。
non enim puerum, quem in hoc instituimus, aut femineae vocis exilitate frangi volo aut seniliter tremere.
というのも、私がこの目的のために教育している少年が、女性的な声の細さによって弱々しくなったり、老人のように震えたりすることを私は望まないからである。
§1.11.2nec vitia ebrietatis effingat neque servili vernilitate imbuatur nec amoris, avaritiae, metus discat adfectum;
また彼は、酔っ払いの醜態を模倣すべきではなく、奴隷的な卑屈さに染まるべきでもなく、恋愛や強欲、恐怖の情念を学ぶべきでもない。
quae neque oratori sunt necessaria et mentem, praecipue in aetate prima teneram adhuc et rudem, inficiunt.
これらは弁論家にとって不必要であるだけでなく、特に初期の年齢にあって、まだ柔らかく未熟な精神を汚染するからである。
§1.11.3nam frequens imitatio transit in mores.
なぜなら、頻繁な模倣は習慣に移行するからである。
ne gestus quidem omnis ac motus a comoedis petendus est.
身振りや動きのすべてを喜劇役者から求めるべきでもない。
quanquam enim utrumque eorum ad quendam modum praestare debet orator, plurimum tamen aberit a scenico, nec vultu nec manu nec excursionibus nimius.
弁論家はその両方をある程度までは示すべきであるとはいえ、舞台役者からは大いにかけ離れているべきであり、表情や手の動き、あるいは移動において過度であってはならない。
nam si qua in his ars est dicentium, ea prima est, ne ars esse videatur.
なぜなら、語る人々のこれらの事柄に何らかの技術があるとするならば、その第一の技術は、技術であるように見えないことだからである。
§1.11.4quod est igitur huius doctoris officium? in primis vitia si qua sunt oris emendet, ut expressa sint verba, ut suis quaeque litterae sonis enuntientur.
では、この指導者の任務は何であるか。 第一に、発声に何か欠点があればそれを矯正することであり、言葉が明瞭にされ、それぞれの文字がそれ自身の音で発音されるようにすることである。
quarundam enim vel exilitate vel pinguitudine nimia laboramus, quasdam velut acriores parum efficimus et aliis non dissimilibus sed quasi hebetioribus permutamus.
というのも、私たちはある文字については過度の細さや過度の太さに苦しみ、ある文字については十分に鋭く発音できず、それに似ていなくはないが、いわばより鈍い別の文字に入れ替えてしまうからである。
§1.11.5quippe et Rho litterae, qua Demosthenes quoque laboravit, Labda succedit (quarum vis est apud nos quoque); et cum c ac similiter g non evaluerunt, in t ac d molliuntur.
例えば、デモステネスも苦しんだR(ロー)の文字に対しては、L(ラムダ)が取って代わり(これら両文字の効力は私たちの間でも同様である)、またcや、同様にgが十分に発音されないとき、それらはtやdに軟化させられる。
§1.11.6ne illas quidem circa s litteram delicias hic magister feret, nec verba in faucibus patietur audiri nec oris inanitate resonare nec, quod minime sermoni puro conveniat, simplicem vocis naturam pleniore quodam sono circumliniri, quod Graeci καταπεπλασμένον dicunt.
この教師は、sの文字に関するあの気取った発音さえ許容しないだろうし、言葉が喉の奥で聞こえることも、口の空洞の中で響くことも、また、純粋な話し言葉に最もそぐわないことであるが、声の自然な素朴さが、より豊かな音で覆われることも許さないだろう。 これをギリシア人は「カタペプラスメノン」と呼ぶ。
§1.11.7sic appellatur cantus tibiarum, quae praeclusis quibus clarescunt foraminibus, recto modo exitu graviorem spiritum reddunt.
これは、笛の演奏においてそのように呼ばれる。 笛は、澄んだ音を出すための穴を閉ざされることで、直接の出口からより重い息を返すのである。
§1.11.8curabit etiam, ne extremae syllabae intercidant, ut par sibi sermo sit, ut, quotiens exclamandum erit, lateris conatus sit ille non capitis, ut gestus ad vocem, vultus ad gestum accommodetur.
彼はまた、末尾の音節が脱落しないように、話し言葉がそれ自体で一貫しているように、また叫ばねばならないときはいつでも、それが頭ではなく脇腹の努力によるものであるように、身振りが声に、表情が身振りに適応させられるように配慮するだろう。
§1.11.9observandum erit etiam, ut recta sit facies dicentis, ne labra distorqueantur, ne immodicus hiatus rictum discindat, ne supinus vultus, ne deiecti in terram oculi, ne inclinata utrolibet cervix.
また、語る人の顔がまっすぐであるように、唇が歪まないように、過度な口の開きが口元を引き裂かないように、顔が上を向いたり、目が地面に落とされたり、首がどちらかに傾いたりしないように注意しなければならない。
nam frons pluribus generibus peccat.
なぜなら、額は多くの種類の過ちを犯すからである。
§1.11.10vidi multos, quorum supercilia ad singulos vocis conatus adlevarentur, aliorum constricta, aliorum etiam dissidentia, cum alterum in verticem tenderent, altero paene oculus ipse premeretur.
私は多くの人を見たが、彼らの眉は声を出す努力をするたびに引き上げられ、別の人々の眉はひそめられ、さらに別の人々の眉は左右で食い違っており、一方の眉が頭頂へと引き上げられ、他方の眉でほとんど目そのものが押しつぶされている状態であった。
§1.11.11infinitum autem, ut mox dicemus, in his quoque rebus momentum est; et nihil potest placere quod non decet.
そして、のちに述べるように、これらの事柄においても重要性は極めて大きく、ふさわしくないものは何一つ人を楽しませることはできない。