§1.11.1dandum aliquid comoedo quoque, dum eatenus, qua pronuntiandi scientiam futurus orator desiderat.
코미디 배우에게도 얼마간의 역할이 허용되어야 하지만, 이는 장차 웅변가가 될 이가 낭독의 기술을 필요로 하는 한도 내에서여야 한다.
non enim puerum, quem in hoc instituimus, aut femineae vocis exilitate frangi volo aut seniliter tremere.
왜냐하면 우리가 이 목적을 위해 교육하는 소년이 여성적인 목소리의 가냘픔으로 인해 유약해지거나 노인처럼 떨리는 것을 나는 바라지 않기 때문이다.
§1.11.2nec vitia ebrietatis effingat neque servili vernilitate imbuatur nec amoris, avaritiae, metus discat adfectum;
또한 그는 취한 상태의 추태를 흉내 내어서도 안 되며, 노예적인 비굴함에 물들어서도 안 되고, 사랑이나 탐욕, 두려움의 감정을 배워서도 안 된다.
quae neque oratori sunt necessaria et mentem, praecipue in aetate prima teneram adhuc et rudem, inficiunt.
이러한 것들은 웅변가에게 필요하지 않을 뿐만 아니라, 특히 나이가 어려 아직 부드럽고 미숙한 마음을 오염시키기 때문이다.
§1.11.3nam frequens imitatio transit in mores.
왜냐하면 빈번한 모방은 성품으로 전이되기 때문이다.
ne gestus quidem omnis ac motus a comoedis petendus est.
몸짓과 움직임의 모든 것을 코미디 배우에게서 구해서도 안 된다.
quanquam enim utrumque eorum ad quendam modum praestare debet orator, plurimum tamen aberit a scenico, nec vultu nec manu nec excursionibus nimius.
비록 웅변가가 그 두 가지를 어느 정도까지는 보여주어야 하지만, 그럼에도 무대 위의 배우와는 크게 달라야 하며, 표정이나 손짓, 혹은 앞뒤로 움직이는 동작에서 지나치지 않아야 한다.
nam si qua in his ars est dicentium, ea prima est, ne ars esse videatur.
왜냐하면 말하는 이들의 이러한 점에 어떤 기술이 존재한다면, 가장 으뜸가는 기술은 그것이 기술로 보이지 않게 하는 것이기 때문이다.
§1.11.4quod est igitur huius doctoris officium? in primis vitia si qua sunt oris emendet, ut expressa sint verba, ut suis quaeque litterae sonis enuntientur.
그렇다면 이 교사의 직무는 무엇인가? 우선 발음상의 결함이 있다면 그것을 교정하여, 말마디가 명확히 표현되고 각각의 글자가 고유한 소리로 발음되도록 하는 것이다.
quarundam enim vel exilitate vel pinguitudine nimia laboramus, quasdam velut acriores parum efficimus et aliis non dissimilibus sed quasi hebetioribus permutamus.
왜냐하면 우리는 어떤 글자들에 대해서는 지나치게 가늘거나 너무 둔탁한 소리로 고통받고, 어떤 글자들은 충분히 날카롭게 소리 내지 못하여, 그와 비슷하지만 말하자면 더 무딘 다른 글자들로 대체해 버리기 때문이다.
§1.11.5quippe et Rho litterae, qua Demosthenes quoque laboravit, Labda succedit (quarum vis est apud nos quoque); et cum c ac similiter g non evaluerunt, in t ac d molliuntur.
예컨대 데모스테네스 역시 고생했던 글자인 Rho에는 Labda가 뒤따르고(이 두 글자의 기능은 우리에게도 존재한다), c와 마찬가지로 g가 충분한 힘을 얻지 못할 때는 t와 d로 연화된다.
§1.11.6ne illas quidem circa s litteram delicias hic magister feret, nec verba in faucibus patietur audiri nec oris inanitate resonare nec, quod minime sermoni puro conveniat, simplicem vocis naturam pleniore quodam sono circumliniri, quod Graeci καταπεπλασμένον dicunt.
이 교사는 s 자를 둘러싼 저러한 기교조차 용납하지 않을 것이며, 말마디가 목구멍 안에서 들리거나 입안의 빈 공간에서 울리는 것도 허용하지 않을 것이고, 순수한 대화에 가장 어울리지 않는 일로서 목소리의 자연스러운 본성이 어떤 더 두터운 소리로 덧칠해지는 것도 허용하지 않을 것이다. 그리스인들은 이것을 '카타페플라스메논'이라 부른다.
§1.11.7sic appellatur cantus tibiarum, quae praeclusis quibus clarescunt foraminibus, recto modo exitu graviorem spiritum reddunt.
피리 연주에서 이 명칭이 그렇게 불리는데, 맑은 소리를 내게 해주는 구멍들을 막아버리면, 곧바로 뚫린 출구로 더 무거운 숨결을 내보내기 때문이다.
§1.11.8curabit etiam, ne extremae syllabae intercidant, ut par sibi sermo sit, ut, quotiens exclamandum erit, lateris conatus sit ille non capitis, ut gestus ad vocem, vultus ad gestum accommodetur.
그는 또한 마지막 음절들이 탈락하지 않도록, 연설이 그 자체로 균일하도록, 소리를 질러야 할 때마다 그것이 머리가 아닌 옆구리의 힘에 의한 것이 되도록, 몸짓이 목소리에 맞춰지고 표정이 몸짓에 맞춰지도록 보살필 것이다.
§1.11.9observandum erit etiam, ut recta sit facies dicentis, ne labra distorqueantur, ne immodicus hiatus rictum discindat, ne supinus vultus, ne deiecti in terram oculi, ne inclinata utrolibet cervix.
또한 말하는 이의 얼굴이 곧아야 하고, 입술이 뒤틀리지 않아야 하며, 과도하게 벌려진 입이 입가를 찢어놓지 않아야 하고, 고개가 쳐들려 있거나 눈이 땅으로 떨어져 있거나 목이 어느 한쪽으로 기울어지지 않도록 유의해야 한다.
nam frons pluribus generibus peccat.
왜냐하면 이마는 여러 방식으로 잘못을 저지르기 때문이다.
§1.11.10vidi multos, quorum supercilia ad singulos vocis conatus adlevarentur, aliorum constricta, aliorum etiam dissidentia, cum alterum in verticem tenderent, altero paene oculus ipse premeretur.
나는 목소리를 내려고 힘을 쓸 때마다 눈썹이 위로 올라가는 많은 이들을 보았고, 어떤 이들의 눈썹은 찌푸려져 있었으며, 또 어떤 이들의 눈썹은 서로 어긋나서 한쪽 눈썹은 정수리를 향해 올라가고 다른 쪽 눈썹으로는 거의 눈 자체가 짓눌릴 정도였다.
§1.11.11infinitum autem, ut mox dicemus, in his quoque rebus momentum est; et nihil potest placere quod non decet.
그리고 곧 이야기하겠지만, 이러한 일들에서도 그 중요성은 무한하며, 어울리지 않는 것은 그 어떤 것도 즐거움을 줄 수 없다.