§9.8.1quo creati sunt die, eo — sic enim placuerat patribus — magistratum inierunt, sollemnibusque senatus consultis perfectis de pace Caudina rettulerunt;
彼らが選出されたその日に、彼らは――というのも、それが父祖たちの望みであったからだが――職務に就き、恒例の元老院決議を終えた後、カウディウムの和平について諮った。
et Publilius, §9.8.2penes quem fasces erant, “dic, Sp. Postumi,” inquit.
そして、ファスケスを保持していたプブリリウスが、「発言せよ、スプリウス・ポストゥミウスよ」と言った。
qui ubi surrexit, eodem illo vultu, quo sub iugum missus erat, §9.8.3“haud sum ignarus” inquit, “consules, ignominiae, non honoris causa me primum excitatum iussumque dicere, non tamquam senatorem, sed tamquam reum qua infelicis belli, qua ignominiosae pacis.
彼が立ち上がったとき、軛の下を送られた時と全く同じ表情で、「私は知らぬわけではない」と言った。 「執政官たちよ、私が最初に指名され、発言するよう命じられたのが、名誉のためではなく、不名誉のためであり、元老院議員としてではなく、不幸な戦争と恥ずべき和平の、一方では被告としてであることを。
§9.8.4ego tamen, quando neque de noxa nostra neque de poena rettulistis, omissa defensione, quae non difficillima esset apud haud ignaros fortunarum humanarum necessitatiumque, sententiam de eo, de quo rettulistis, paucis peragam;
しかし私は、あなたがたが私たちの罪についても処罰についても諮らなかった以上、人間の運命や不可避の事態を知らぬわけではない人々の前では全く難しくないであろう弁護は差し控え、あなたがたが諮られた件について、私の意見を簡潔に述べ尽くそう。
quae sententia testis erit, mihine an legionibus vestris pepercerim, cum me seu turpi seu necessaria sponsione obstrinxi,
この意見は、私が卑劣であれ必要であれ、自らを保証によって縛ったとき、自分自身を救おうとしたのか、それともあなたがたの軍団を救おうとしたのかの証人となるであろう。
§9.8.5qua tamen, quando iniussu populi facta est, non tenetur populus Romanus, nec quicquam ex ea praeterquam corpora nostra debentur Samnitibus.
しかしながら、その保証は民衆の命令なしになされたものであるから、ローマの民衆はそれに縛られず、またそれによってローマの民衆からサムニウム人に対して私たちの身体以外には何も支払われる義務はない。
§9.8.6dedamur per fetiales nudi vinctique;
私たちはフェティアリス神官たちによって、裸にされ縛られた姿で引き渡されよう。
exsolvamus religione populum, si qua obligavimus, ne quid divini humanive obstet, quo minus iustum piumque de integro ineatur bellum.
私たちが何らかの形で民衆を縛ってしまったのなら、その宗教的義務から民衆を解放しよう。 神々の、あるいは人間のいかなるものも、正当で神聖な戦争が改めて開始されることを妨げないように。
§9.8.7interea consules exercitum scribere, armare, educere placet nec prius ingredi hostium fines, quam omnia iusta in deditione nostra perfecta erunt.
その間、執政官たちが軍を徴募し、武装させ、出征させることが好ましく、また私たちの引き渡しにおけるすべての儀礼が完了するまでは、敵の領土に侵入しないことが好ましい。
§9.8.8vos, di inmortales, precor quaesoque, si vobis non fuit cordi Sp.
不死なる神々よ、私は祈り、願います。
Postumium, T. Veturium consules cum Samnitibus prospere bellum gerere, §9.8.9at vos satis habeatis vidisse nos sub iugum missos, vidisse sponsione infami obligates, videre nudos vinctosque hostibus deditos, omnem iram hostium nostris capitibus excipientes;
もし、スプリウス・ポストゥミウスとティトゥス・ウェトゥリウスの両執政官がサムニウム人との戦争を成功裏に遂行することが、あなた方の御心にかなわなかったのであれば、せめてあなた方は、私たちが軛の下を送られるのを見たこと、不名誉な保証に縛られるのを見たこと、そして今また裸にされ縛られて敵に引き渡され、敵のあらゆる怒りを自分たちの頭で受けるのを見ることで十分としていただきたい。
§9.8.10novos consules legionesque Romanas ita cum Samnite gerere bellum velitis, ut omnia ante nos consules bella gesta sunt. ”
新しい執政官たちとローマの軍団が、私たち執政官より前のすべての戦争が戦われたのと同様に、サムニウム人との戦争を遂行することを望んでいただきたい。
§9.8.11quae ubi dixit, tanta simul admiratio miseratioque viri incessit homines, ut modo vix crederent illum eundem esse Sp. Postumium, qui auctor tam foedae pacis fuisset, §9.8.12modo miserarentur, quod vir talis etiam praecipuum apud hostes supplicium passurus esset ob iram diremptae pacis.
」彼がこれらのことを語り終えると、その人物に対する大きな感嘆と哀れみが同時に人々に沸き起こり、ある時は、彼があのあまりにも見苦しい和平の主唱者であったスプリウス・ポストゥミウスその人であるとはほとんど信じられないほどであり、またある時は、このような人物が、破棄された和平への怒りのために、敵の手で極刑を受けることになるのを哀れんだ。
§9.8.13cum omnes laudibus modo prosequentes virum in sententiam eius pedibus irent, temptata paulisper intercessio est ab L. Livio et Q. Maelio tribunis plebis,
皆がその人物を賛辞をもって送り出しつつ、彼の意見に賛同していくなか、護民官ルキウス・リウィウスとクィントゥス・マエリウスによって、しばらくの間、拒否権の行使が試みられた。
§9.8.14qui neque exsolvi religione populum aiebant deditione sua, nisi omnia Samnitibus, qualia apud Caudium fuissent, §9.8.15restituerentur, neque se pro eo, quod spondendo pacem servassent exercitum populi Romani, poenam ullam meritos esse neque ad extremum, cum sacrosancti essent, dedi hostibus violarive posse.
彼らは、カウディウムにおけるときと全く同様のすべてのものがサムニウム人に返還されない限り、自分たちの引き渡しによって民衆が宗教的義務から解放されることはないと主張し、また自分たちは保証を行うことによってローマ民衆の軍隊を救ったことに対して、いかなる処罰にも値しないと主張し、最後には、自分たちは神聖不可侵であるため、敵に引き渡されたり傷つけられたりすることはあり得ないと主張した。