§9.7.1cum haec dicerentur audirenturque et deploratum paene Romanum nomen in concilio sociorum fidelium esset, §9.7.2dicitur Ofillius Calavius, Ovi filius, clarus genere factisque, tum etiam aetate verendus, longe aliter se habere rem dixisse:
これらのことが語られ聞かれ、また忠実な同盟者たちの会議においてローマの名がほとんど絶望視されていたとき、家柄と実績によって著名で、当時その年齢によっても敬意を払われていた、オウィウスの息子オフィッリウス・カラウィウスが、事態は全く異なった状態にあると語ったと言われている。
§9.7.3silentium illud obstinatum fixosque in terram oculos et surdas ad omnia solacia aures et pudorem intuendae lucis ingentem molem irarum ex alto animi cientis indicia esse.
すなわち、あの頑なな沈黙、地面に据えられた目、あらゆる慰めに対して塞がれた耳、そして光を目にすることへの羞恥心は、魂の奥底から巨大な怒りの塊を呼び覚ましている心の兆候である、と。
§9.7.4aut Romana se ignorare ingenia, aut silentium illud Samnitibus flebiles brevi clamores gemitusque excitaturum, Caudinaeque pacis aliquanto Samnitibus quam Romanis tristiorem memoriam fore;
また、自分がローマ人の気質を知らないか、あるいはその沈黙が近いうちにサムニウム人にとって涙に暮れる叫びと嘆きを呼び起こすことになるかであり、カウディウムの和平の記憶は、ローマ人よりもサムニウム人にとっていくらか悲惨なものになるだろう、と。
§9.7.5quippe suos quemque eorum animos habiturum, ubicumque congressuri sint; saltus Caudinos non ubique Samnitibus fore.
なぜなら、彼らはどこで相まみえようとも、各自が自らの本来の気概を保ち続けるだろうし、カウディウムの峠が至る所でサムニウム人にとって存在するわけではないからである。
iam Romae etiam sua infamis clades erat.
すでにローマでも、自らの恥ずべき敗北の知らせが届いていた。
§9.7.6obsessos primum audierunt;
最初、彼らは軍が包囲されたと聞いた。
tristior deinde ignominiosae pacis magis quam periculi nuntius fuit.
その後、屈辱的な和平の知らせは、危険そのものの知らせよりもいっそう悲痛なものであった。
§9.7.7ad famam obsidionis dilectus haberi coeptus erat;
包囲の噂を聞いて徴兵が開始されていた。
dimissus deinde auxiliorum apparatus, postquam deditionem tam foede factam acceperunt, extemploque sine ulla publica auctoritate consensum in omnem formam luctus est.
その後、あまりにも見苦しくなされた降伏の報を受け取ると、補助軍の準備は解かれ、直ちに公的な命令なしに、あらゆる形の喪に服することへの同意がなされた。
tabernae circa forum clausae, §9.7.8iustitiumque in foro sua sponte coeptum prius quam indictum;
広場の周りの商店は閉じられ、広場での法廷閉鎖も、布告されるよりも先に自発的に始まった。
lati clavi, anuli aurei positi;
幅広の紫の帯や金の指輪は外された。
§9.7.9paene maestior exercitu ipso civitas esse nec ducibus solum atque auctoribus sponsoribusque pacis irasci sed innoxios etiam milites odisse et negare urbe tectisve accipiendos.
市全体は軍そのものよりもほとんど悲嘆に暮れており、和平の指導者や提案者、保証人たちに対して怒るだけでなく、無実の兵士たちをも憎み、彼らを都市や家屋に受け入れるべきではないと言い張るほどであった。
§9.7.10quam concitationem animorum fregit adventus exercitus etiam iratis miserabilis.
この心の激動を、怒っている者たちにとっても哀れみを誘う軍の到着が和らげた。
non enim tamquam in patriam revertentes ex insperato incolumes, §9.7.11sed captorum habitu vultuque ingressi sero in urbem, ita se in suis quisque tectis abdiderunt, ut postero atque insequentibus diebus nemo eorum forum aut publicum aspicere vellet.
というのも、彼らは予期せず無傷で祖国に帰還する者のようではなく、捕虜の身なりと表情で遅くになって都市に入り、各自が自分の家に閉じこもったため、翌日やその後の数日間、彼らの誰も広場や公の場を見ようとはしなかったからである。
§9.7.12consules in privato abditi nihil pro magistratu agere, nisi quod expressum senatus consulto est, ut dictatorem dicerent comitiorum causa.
私邸に閉じこもった執政官たちは、選挙実施のために独裁官を任命せよという元老院決議によって命じられたこと以外には、政務官としての仕事を何もしなかった。
Q. Fabium Ambustum dixerunt §9.7.13et P. Aelium Paetum magistrum equitum;
彼らはクィントゥス・ファビウス・アンブストゥスを独裁官に指名し、プブリウス・アエリウス・パエトゥスを騎兵長官に指名した。
§9.7.14quibus vitio creatis suffecti M. Aemilius Papus dictator, L. Valerius Flaccus magister equitum.
彼らが瑕疵をもって選出されたため、代わりにマルクス·アエミリウス·パプスが独裁官に、ルキウス・ウァレリウス・フラックスが騎兵長官に任命された。
nec per eos comitia habita;
しかし彼らによっても選挙は行われなかった。
et quia taedebat populum omnium magistratuum eius anni, res ad interregnum rediit.
そして民衆はその年のすべての政務官に対して嫌気がさしていたため、事態は執政代行へと戻った。
interreges Q. Fabius Maximus, M. Valerius Corvus.
執政代行はクィントゥス・ファビウス・マクシムスとマルクス・ウァレリウス・コルウスであった。
§9.7.15is consules creavit Q. Publilium Philonem tertiunm et L. Papirium Cursorem iterum haud dubio consensu civitatis, quod nulli ea tempestate duces clariores essent.
後者が、国家の疑いのない同意を得て、三度目のクィントゥス・プブリリウス・ピロと、二度目のルキウス・パピリウス・クルソルを執政官に選出した。 当時、彼らより優れた将軍はいなかったからである。